Door: Mirre Bots
De gezondheidszorg is bijna dagelijks in het nieuws. Vaak met informatie over allerlei nieuwe geneesmiddelen, methoden en technologische hoogstandjes. Of over de kosten van de zorg die de pan uit dreigen te rijzen. Men verwacht de komende jaren zelfs een explosieve groei van de zorgkosten en dat lijkt me ook alleszins voorspelbaar, tenminste als we op dezelfde weg doorgaan, waarin alles wat moet kunnen, ook kan en we zelfs voor een paar gewonnen levensweken enorme bedragen betalen.
Maar over de inhoud van de zorg: wat is goede, menswaardige zorg en welke complementaire en alternatieve methoden leiden tot goede resultaten? gaat het helaas veel minder. Dat is jammer, want met een brede kijk op gezondheid en een gezondheidszorg die lichaam, geest en ziel omvat, valt veel winst te behalen. Daarom wilde ik in mijn boek Gezond en wel. Artsen met een brede visie op gezondheid diverse artsen aan het woord laten, die al vanuit een meer integrale visie op gezondheid werken. Zij leggen in hun aanpak wel de verbinding tussen regulier én alternatief, lichaam én geest, wetenschap én intuïtie, vakmanschap én compassie en laten zien welke meerwaarde dat voor de patiënten heeft. Ook hebben de meesten van hen de overtuiging dat ziektes en klachten tekenen op onze levensweg kunnen zijn, waarvan we kunnen groeien en wijzer worden. Maar daarvoor is ook een soort mentaliteitsverandering of een omslag in het denken over gezondheidszorg nodig, want zo lang we menen dat alles wat kán, ook moet kunnen – desnoods voor torenhoge bedragen en zonder dat we zelf de verantwoordelijkheid voor onze gezondheid nemen – zal er niet veel veranderen.
Bovendien is de gezondheidszorg een industrie geworden. Een industrie waar héél véél geld in omgaat en waar de financiële belangen dus ook steeds groter worden en waardoor bijvoorbeeld het preventief behandelen van gezonde mensen er steeds meer bij te lijkt gaan horen. Mede door die enorme financiële belangen delven de veel goedkopere zogenaamde alternatieve geneeswijzen of zachtere methoden het onderspit, terwijl die juist naar de mens als geheel kijken en lichaam, geest en ziel meer als een eenheid beschouwen. De artsen of behandelaars in deze sector bereiken met aandacht, tijd, betrokkenheid, een ruimere visie op gezondheid en simpele middelen en technieken vaak veel. Bovendien zijn zij er niet van overtuigd dat alle klachten ook meteen verholpen moeten worden. Soms hebben die ons iets te zeggen over hoe we ons leven leiden of we komen erdoor tot nieuwe inzichten. Ze geven daar mooie staaltjes van.
Het is in hun ogen dan ook belangrijk om naar die klachten te luisteren, bijvoorbeeld door onze levensstijl te veranderen en in een druk, hectisch leven een pas op de plaats te maken, want inmiddels is de schatting dat bijna 75% van alle klachten en ziekten van de hedendaagse mens stressgerelateerd is. Bovendien is geen enkele levensreis zonder hobbels, moeite en pijn. Wanneer artsen meer aandacht voor dat laatste hebben, hoeft niet alles meteen opgelost of weggewerkt te worden, maar kunnen we bepaalde symptomen en klachten ook als een soort richtingaanwijzers gaan zien, die tot meer bewustzijnsontwikkeling kunnen leiden.
Een grote rem op het tot stand komen van een integrale gezondheidszorg is de Vereniging tegen de Kwakzalverij, die overigens maar uit een paar mensen bestaat. Maar zij ageert altijd hevig tegen alles wat ‘alternatief’ of complementair is en doet het meteen af als onbewezen flauwekul. Omdat de medische stand daar erg huiverig voor is, wordt er soms snel afstand genomen van zaken die wel degelijk hun nut en waarde hebben bewezen. Hoopvol is wel dat er tegenwoordig ook vanuit de reguliere gezondheidszorg steeds vaker geluiden komen van artsen die zeggen dat hun behandelingen soms niet helpen of dat de wetenschappelijke bewijslast ontbreekt. Ook geven steeds meer reguliere artsen toe dat het huidige gezondheidszorgsysteem eigenlijk een perverse prikkel kent, omdat er betaald wordt voor verrichtingen en bijvoorbeeld niet voor aandacht of tijd. Hierdoor worden deze soms te snel en zelfs onnodig uitgevoerd. Ook in de laatste fase worden er veel behandelingen gegeven die slechts een zeer beperkte levensverlenging opleveren. Artsen worden nauwelijks aangemoedigd om zich af te vragen of we dat wel zouden moeten willen. De artsen in mijn boek stellen zich dat soort vragen wel.
Huisarts Hans Moolenburgh
‘In de zestig jaar dat ik huisarts ben heb ik in mijn spreekkamer de hele medische wereld grondig zien veranderen, maar ook de ziekten zijn van karakter veranderd. Aanvankelijk kreeg ik vooral kinderen op mijn spreekuur die last hadden van de standaardkinderziekten, zoals de bof, mazelen, waterpokken, roodvonk en kinkhoest. Ook volwassenen kwamen vooral met acute ziekten of met wonden. Kanker kwam veel zeldzamer voor en alleen bij oudere mensen. Nu lijkt de kanker ontploft te zijn en ook komt deze op veel jongere leeftijd voor. Verder zijn er meer chronische ziekten, zoals reuma, hart- en vaatziekten, allergieën, voedselintolerantie en stoornissen als ADHD en autisme bij kinderen.
De tegenwoordige opvatting is dat je alles zoveel mogelijk moet wegwerken; er moet meteen een pilletje, behandeling of inenting voor zijn. Vroeger wist zelfs een ouder: oh, Marietje is nu even niet te handhaven, want ze zit tegen de mazelen aan. Had ze die eenmaal doorgemaakt, dan was ze een beetje wijzer geworden en gegroeid. Zo’n ziekte had een reinigende werking en dat is met veel onschuldige ziekten zo. Het doormaken van een griep of flinke verkoudheid, eens echt goed koortsen en door al het gesnotter een flinke schoonmaak houden doet het lichaam goed. Veel mensen zijn dat vergeten of men is meteen bang dat we anderen infecteren, zoals onlangs ook weer duidelijk werd met die hele discussie over de mazelen. Tegenwoordig luidt het belangrijkste adagium: ik heb een symptoom en dat moet het liefst zo snel mogelijk weg. Een grote aanjager hiervan is natuurlijk de farmaceutische industrie! De geest en de ziel zijn twee aparte grootheden die je overal in moet betrekken. Doe je dat niet, zoals bij de reguliere geneeskunde het geval is, dan kijk je eigenlijk maar naar één derde van wat er is.’
Osteopaat John van der Woude
‘Het mooie is dat ik als osteopaat de levende structuur onder mijn handen voel. Ik werk letterlijk met het menselijk lichaam en ervaar het als een vibrerend energetisch geheel dat in interactie staat met zijn omgeving en medemensen en dat zich constant aanpast en zelf reguleert. Een van de beste adviezen die een arts in mijn ogen aan veel mensen kan geven, is om meer rust en stilte in hun leven in te bouwen. Juist omdat osteopaten veel met beweging en ritme werken, zijn zij erachter gekomen dat wanneer de ritmes van allerlei systemen vertragen en in de verstilling komen, mensen veel meer in balans komen. Ook neemt het zelfgenezend vermogen dan aanzienlijk toe.’
Huisarts Joop de Vette
‘In onze maatschappij is het moeilijk om met een open blik naar ziekte te kijken, want ziekte wordt voornamelijk als de vijand gezien. Ziekte en dood zien wij niet als een onderdeel van het leven, als iets wat er gewoon bij hoort. Nee, wij zijn als gekken voor de dood uit aan het rennen en ziektes moeten vooral worden bestreden. De hele medische literatuur is een oorlogsliteratuur. We moeten vechten tegen kanker en trekken ten strijde tegen diabetes. Wanneer iets ons bedreigt, zoals pijn en koorts, willen we er direct vanaf, vaak zonder het eerst zijn werking te laten hebben. We bouwen steeds hogere en dikkere muren door bij ieder risico preventieve medicatie te geven en als dat niet afdoende is, sturen we grote legers in de vorm van antibiotica en chemotherapie.
Natuurlijk is de voortgang van de geneeskunde een goede zaak en soms moeten we ziekte direct bestrijden, zoals bijvoorbeeld een longontsteking of een gebroken been. Maar wanneer angst onze raadgever is, beseffen we niet dat we een onderdeel zijn van een eindeloos proces van geboren worden en sterven. Dan worden eigenbelang en overleven het enige dat telt. Dan zijn we bereid om duizenden euro’s uit te geven voor een zeldzame complicatie of een gewonnen levensmaand, terwijl er voor de thuiszorg nauwelijks geld is. Het heeft allemaal te maken met het feit dat wij in het westen ons persoonlijke leven tot het allerbelangrijkste maken. Op het moment dat we voelen en ervaren dat we in verbinding zijn met alles en iedereen om ons heen, zullen we andere keuzes maken. Voor onszelf én in de gezondheidszorg.’
Gezond en wel. Artsen met een brede visie op gezondheid, Brave New Books 2014, als paperback (12,95) en e-book (7,99) verkrijgbaar.
De toekomst van de gezondheidszorg
Een bredere kijk op gezondheidszorg kan bijdragen aan meer menswaardige zorg, waarbij lichaam, geest en ziel niet los van elkaar worden gezien. Door reguliere en complementaire zorg te combineren, ontstaat er ruimte voor een completere vorm van gezondheidszorg. Lees ook andere artikelen op curova.nl of meer achtergrond via Wikipedia.
