In gesprek met Yvonne de Kruijff
Uit het Engels vertaald, betekent counseling ‘raadgeven’. Counseling is een laagdrempelige vorm van psychosociale hulpverlening. In Nederland is counseling nog niet zo’n gevestigd begrip als in sommige andere landen waar counseling als opleiding wordt aangeboden op de universiteit. Yvonne de Kruijff hoopt dat dat gaat veranderen. De Kruijff heeft jarenlange ervaring in het onderwijs als docente lichamelijke oefening, schooldecaan, vertrouwenspersoon, voorzitter medezeggenschapsraad/docentenraad, coördinator vaksecties en organisator studiedagen voor docenten.
“Ik kende Erika Stern en Nathan Deen, die destijds – in de 70′-er en 80′-er jaren – regelmatig counselingworkshops gaven aan de hogeschool in Utrecht”, vertelt De Kruijff. “Zo ben ik in de leerlingbegeleiding en in het schooldecanaat terechtgekomen en uiteindelijk geaccrediteerd counselor geworden.
Erika Stern en Nathan Deen zijn ook de iniatiefnemers die de NAC, Nederlandse Associatie voor Counseling, in 1993 hebben opgericht om het vak van counselor verder te professionaliseren, te positioneren en te profileren in Nederland. Stern en Deen hadden veel buitenlandse contacten. Zo is op initiatief van de Britse Associatie voor Counseling samen met andere belangstellenden uit Nederland, België, Italië, Ierland, Schotland, Zwitserland, Polen, Spanje en Griekenland in december 1992 een 3-daagse ronde-tafelconferentie georganiseerd in Montecatini, Italië. ‘Hoe kunnen we Counseling een gezicht geven in Europa?’ was het centrale thema. Uit deze 3-daagse bijeenkomst is de EAC, de European Association for Counselling, ontstaan. In 1994 is de Nederlandse Associatie voor Counseling (NAC) geaccrediteerd door de EAC. Dat betekende dat de accreditatie-eisen van de NAC afgestemd zijn op die van de EAC.
Ieder land dat lid is van de EAC, vaardigt een “representative” naar de bijeenkomsten van de EAC af en in 2004 ben ik “representative” geworden voor Nederland. De EAC, zeg ik weleens, is soms wel een beetje vergelijkbaar met de werkwijze van de Europese Commissie in de Europese Gemeenschap. Het kan soms lang duren voordat iedereen het eens is met elkaar en er een beslissing genomen kan worden, waarbij de diverse cultuurverschillen een rol spelen die je niet mag onderschatten als je goed met elkaar wilt samenwerken.
Sinds de oprichting van de EAC in 1993 heeft er net als bij alle associaties een verdere professionalisering en profilering plaatsgevonden. In alle jaren dat ik Rick Denkers en de NFG ken, is professionalisering ook niet aan de NFG voorbijgegaan. In Nederland heeft deze professionalisering nog een extra sterke impuls gekregen door aangescherpte eisen die zorgverzekeraars aan geaccrediteerde counselors stellen om nog voor eventuele vergoedingen in aanmerking te blijven komen.
Toen Nathan Deen in begin jaren ’70 counseling naar Nederland bracht, begon het als experiment bij het pedagogisch didactisch instituut van de Utrechtse Universiteit onder de noemer van een opleiding tot leerlingbegeleider. Dus niet als een aparte studierichting op de universiteit bij bijvoorbeeld Psychologie. In Engeland en Griekenland heeft counseling echt een plek in de universitaire wereld en ook in Amerika kun je een opleiding volgen op universitair niveau. In Nederland is het tot nu toe niet mogelijk om counseling op universitair niveau als aparte studie te volgen. Deze historische ontwikkeling heeft het niet gemakkelijker gemaakt om counseling in Nederland een gezicht te geven.
Counseling richt zich op het persoonlijk welbevinden in de werk- en privésituatie. Counseling is een laagdrempelige manier van psychosociale (emotionele) hulpverlening aan mensen die tijdelijk een probleem hebben. Als bijvoorbeeld een expat een aantal jaren in het buitenland gewoond en gewerkt heeft en terugkomt naar Nederland en zijn werk weer opvat, blijkt zijn ‘wereld’ er heel anders uit te zien dan toen hij uit Nederland vertrok. Hij kan zich verloren en eenzaam voelen, omdat zijn wereld zo veranderd is. Dan kunnen mensen tijdelijk depressieve verschijnselen vertonen. Een counselor is er goed voor toegerust om deze verschijnselen samen met de cliënt op te lossen.
Je ziet vaak dat mensen én coach én counselor zijn of soms psychotherapeut en counselor. Onterecht wordt gedacht dat het ongeveer hetzelfde is. Zowel counseling, coaching als psychotherapie overlappen elkaar voor een stukje. Maar dat betekent niet dat zij niet van elkaar te onderscheiden zijn. Dat verschil zou duidelijker moeten worden en het is dan ook het doel van de EAC, dat de counselor naast de coach en de psychotherapeut een eigen gezicht gaat krijgen.
Daarnaast ontstaat er nog meer verwarring door de begrippen ‘coaching’ en ‘counseling’, naast de begrippen ‘coach’ en ‘counselor’ te plaatsen en door elkaar te gebruiken. Bij coach en counselor gaat het over de professie – net als psycholoog of psychotherapeut – maar bij coaching en counseling gaat het over vaardigheden. Vaardigheden die zowel coaches, counselors als psychotherapeuten gebruiken in hun praktisch werk. Heel veel mensen hebben coachende of counselende vaardigheden, ook mensen die niet in dit vakgebied werkzaam zijn. Maak je van counselen je professie, dan volg je een meerjarige opleiding waar theoretische kennis naast leertherapie, leersupervisie en praktijkervaring een belangrijk onderdeel van uitmaken.”
Inmiddels zit De Kruijff al enige jaren in de board van de EAC als ’treasurer’ en sinds april 2014 als vicepresident. Op dit moment is Seamus Sheedy (Ierland) EAC President en Jesmond Friggieri (Malta) EAC General Secretary. Daarnaast wordt de board ondersteund door 2 officemanagers. Alle bestuursleden, uitgezonderd de officemanager, doen hun werkzaamheden op vrijwillige basis om het vak van counselor verder te professionaliseren, Europawijd. In de loop van 2013 is de oorspronkelijke Nederlandse Associatie opgeheven. Zij heeft zich toen ook losgemaakt van de EAC. Sinds die tijd was er geen officiële representative meer voor Nederland in de EAC. Daarom is er een overgangsperiode ingebouwd om te kijken of er mogelijk een associatie in Nederland is, die zich wat meer internationaal wil gaan oriënteren. Zo hebben de NFG en de EAC elkaar dit voorjaar ontmoet en over aansluiting van de NFG bij de EAC gesproken.
Van Nieuw-Zeeland naar Italië naar Griekenland
In Florence, tijdens een van de EAC-bijeenkomsten, ontmoette ik haar. Zij sprak vloeiend Nederlands. Ik was helemaal verbaasd toen zij vertelde dat zij geboren is in Nederland en in haar jeugd naar Nieuw-Zeeland geëmigreerd is en daar haar opleiding tot counselor voltooid heeft. Zij vertelde verder dat zij in Nieuw-Zeeland jaren als geaccrediteerd counselor haar praktijk heeft gehad. Een aantal jaar geleden is zij verhuisd naar Italië. Hier wilde ze haar werk als geaccrediteerd counselor voortzetten. Dit was niet mogelijk, omdat haar diploma’s niet erkend werden in Italië. Op mijn aanraden nam ze contact op met de Nederlandse Associatie om te kijken of haar diploma’s en ervaring voldeden aan de criteria van de EAC. Dat bleek zo en daardoor kon zij geaccrediteerd worden. Sinds kort woont zij nu in Griekenland, dat ook lid is van de EAC. Haar accreditatie gaat met haar mee. Die wederzijdse erkenning vind ik een van de grote verdiensten van een accreditatie op Europees niveau.
Meer informatie: www.yvonnedekruijff.nl en www.eac.eu.com
Toekomst van counseling in Nederland
Counseling groeit langzaam maar zeker als erkend beroep in Nederland. Door samenwerking met Europese organisaties krijgt counseling steeds meer bekendheid en erkenning, ook op universitair niveau. Meer informatie over counseling en opleidingen vind je bij de NFG. Meer artikelen over counseling lees je in PSC Magazine op Curova.
