De weg naar acceptatie
Acceptatie is geen passieve overgave, maar een actief proces van leren omgaan met wat er is. Meer columns en achtergrondartikelen over acceptatie en persoonlijke groei zijn te vinden op het PSC Magazine platform. Wie meer wil lezen over acceptatie als onderdeel van therapie kan ook terecht bij Psychologie Magazine.
Hortend en stotend vertelde zij hoe bang zij was voor kanker. De angst hiervoor had zich in haar geest vastgezet, nadat haar moeder aan darmkanker was overleden. Twintig jaar geleden. Inmiddels is zij 80 jaar. Onlangs werd zij ineens overspoeld door paniekaanvallen die zich steeds vaker en heftiger voordeden. Het enige wat tijdens zo een aanval hielp, was dicht tegen haar man aanzitten op de bank waarna een enorme huilbui volgde. Blijkbaar was er zoveel emotie in haar leven onderdrukt dat het er nu met tsunami-achtige kracht uit wilde. Maar iemand die emotie altijd heeft verdrongen, kan dit soort overweldigende buien niet aan. En daardoor kwam zij bij een psychiater terecht, die haar een angstremmend middel (antidepressivum) voorschreef. De bijwerkingen waren heftig en ook al namen de paniekaanvallen af, de angst voor kanker bleef onverminderd.
Ik begeleidde haar naar een gesprek bij de psychiater. Aan het eind van het gesprek gaf ik aan dat de angst voor kanker een ‘oppervlakte’angst was en dat daaronder de angst voor de dood lag, die op deze leeftijd niet zo gek is. De psychiater stelde psychotherapie voor.
Het lastige voor deze cliënte is dat zij haar irrationele gedachten wel inziet maar niet kan stoppen. Ook vindt zij dat ze haar leven door deze gedachten, die leiden naar de heftige onderdrukking van emoties, vergalt. Dat levert dus ook nog eens enorme frustratie op, omdat cliënte een zeer intelligente oudere dame is, die je geen dag ouder schat dan 70.
Over deze situatie denkend realiseer ik mij dat de invloed van onze reactie op onze gedachten ons dagelijks leven bepaalt. Ik las in een boek: ‘Velen zoeken naar rust en innerlijke vrede, omdat wij los willen komen van de onrust in onszelf. Die onrust is aanwezig omdat wat we zijn er niet mag zijn.’ Er volgt een uitleg over Zelf-expressie. Als wij onsZelf niet hebben geleerd te zijn, blijft dit van binnenuit dringen en duwen. Bijvoorbeeld in de vorm van emoties. Naarmate wij ontoegankelijker zijn voor deze innerlijke boodschappen, worden zij heftiger. (Emotie is energie in beweging.)
Betreffende cliënte zegt dat zij lijdt aan haar gedachten. Aangezien volgens het boek alles wat wij in onze omgeving opmerken, een projectie is die ons iets over onszelf kan leren, kijk ik hoe emoties en gedachten mijn eigen leven bepalen.
Gedachtepatronen zijn aangeleerd. Zij zijn als langspeelplaten die blijven hangen. Steeds weer herhalen we voor onszelf overtuigingen die ons bekend zijn. Tegelijkertijd kunnen we onrust ervaren. Een knagend gevoel vanbinnen. Een voorbeeld van mij zou kunnen zijn dat ik mijzelf als mantelzorger vaak vast voel zitten. Onvrij om dat te doen wat ik zou willen doen, omdat ik thuis moet blijven om te zorgen voor mijn zieke man. Wanneer die gedachten opkomen (eerste cirkel), worden die onmiddellijk gevolgd door schuldgevoelens (tweede cirkel). Als ik dan een artikel tegenkom over reizen, ontstaat een (derde) gedachtecirkel van zelfmedelijden, waarna gedachten opkomen als: blijf in het hier en nu en geniet van wat er is, een vierde cirkel.
Zo schakelen de cirkels in elkaar en tollen door mijn hoofd. Echter, ik heb die gedachten nooit bewust gekozen. Ze komen op. Ze zijn er ineens. Ik dacht dat zij de onrust veroorzaken. Maar dat klopt niet.
Ik realiseer mij dat mijn onrust voortkomt uit Zelf-veroordeling. Ik vind iets van mijn gedachten en verlangens, en keur ze af. Daar zit ‘m de kneep. En daarmee doe ik mezelf iets aan. Wat opkomt, moet er mogen zijn, want het is er namelijk al.
Kortom: het gaat hier om acceptatie van wat zich aandient.
Martine Clausen, peinzend.
