Ikigai
Mijn dochter gaf me een boek te lezen over Ikigai. Het is geschreven door twee mensen die geïntrigeerd werden door de ‘blauwe zones’ in de wereld. Blauwe zones zijn plaatsen waar bewoners het langst en gelukkigst leven.
Ikigai is een Japanse term voor ‘raison d’être’, een bestaan met een doel. De schrijvers reisden naar blauwe zone nummer 1, te weten Okinawa, een eilandje in Japan met de oudste bewoners ter wereld. Ze ontdekten het volgende:
Bijna alle mensen hebben een eigen groentetuintje waarin ze dagelijks werken. Ze verbouwen hun eigen (biologische) groenten, eten zeker 30% groente per dag en wat ze niet op kunnen, verkopen ze op de markt. In feite slaan de mensen zo 3 slagen in 1. Ten eerste zijn ze dagelijks lange tijd in beweging. Helemaal geen extreme sport of fitness, maar wel veel bewegen. Tevens gaan zij overal liefst lopend of op de fiets heen. Er is geen sprake van uren op de bank voor de tv hangen en chips eten. Ten tweede bestaat hun dieet uit tofu, vis, zeewier, witte rijst en veel groene jasmijn- en sencha-thee, en bovendien hebben ze daar de shikuwasa, een soort citrusvrucht waarin 40 maal meer nobiletine (antioxidanten) zit dan in onze sinaasappels, en ze eten heel veel van die vruchten. Ten derde eten ze weinig. Ze hebben een uitspraak ‘Hara hachi bu’ die zij net zo vaak zeggen als wij ‘smakelijk eten’. Alleen betekent hun ’toost’: vul je maag voor 80%. Met andere woorden, nooit eten tot je vol zit en eigenlijk best nog wat zou lusten als je van tafel gaat.
Tot zover denk je misschien: nou dat wisten we al zo’n beetje. Echter, de belangrijkste factor die zij zelf aangeven als mogelijke oorzaak voor hun lange levens, is het feit dat ze een rijk sociaal leven hebben. Zo bestaat er in de plaats Ogimi een systeem waarin alle bewoners van de stad zijn opgenomen in een register op basis van leeftijd en ‘moai’ wat zoiets als club betekent. Die clubs bestaan uit groepen mensen die elkaar helpen. Deze ‘moai’ functioneren als een familie. Vrijwilligerswerk is belangrijker dan geld verdienen in Ogimi. Iedereen doet mee en de lokale overheid organiseert door middel van het verdelen van vrijwilligerstaken.
Dit creëert een gevoel van saamhorigheid. Mensen maken vrienden, helpen elkaar, voelen zich gewaardeerd en nuttig. Ze zitten namelijk niet in een verzorgingstehuis te verpieteren. Ik herinner mij een keer toen ik bij mijn oma op bezoek ging, die aan het revalideren was in zo’n huis. Ik kwam binnen en de ‘verzorging’ had haar in haar rolstoel aan een tafel geschoven, die tegen een witte muur stond. Oma zat diepongelukkig naar die muur te staren. Ze overleed in dat verzorgingshuis. Ze had van haar leven nog nooit tofu gegeten, laat staan zeewier. Maar ze kwam pas in dat huis terecht, nadat zij was gevallen en toen was ze al 101.
Ten slotte een belangrijke factor: de blauwe zone levensstijl is harmonieus en ongehaast. De mensen glimlachen veel. Ze besteden aandacht aan alles wat ze doen. Ze hebben geen jachtig bestaan. Het doel in hun leven is niet zozeer een groots ideaal dat zij nastreven. Als ik het zo lees, lijkt het erop dat hun tevredenheid eerder ontstaat door een voortdurende staat van ‘mindfulness’. Ze zijn vriendelijk voor elkaar. Nu moet je niet denken dat ze daar gewoon toevallig in een soort paradijs wonen waar geen stressfactoren zijn, want Okinawa heeft grote gevolgen ondervonden van de verschrikkelijke atoombom uit WOII.
Het lijkt mij dat deze mensen blij zijn om het leven zelf en dat hun doel eenvoudig is: aandachtig (mindful) zijn, vriendelijk zijn en samen zijn. Mooi voorbeeld.
Martine Clausen is mantelzorger, counselor en creatief therapeut. Illustratie: Bob Clausen.
Ikigai in je eigen leven toepassen
Je hoeft niet naar Okinawa te reizen om ikigai te ervaren. Ikigai draait om het vinden van je eigen doel, kleine dagelijkse bewegingsmomenten en verbondenheid met anderen om je heen.
Meer lezen over balans en welzijn? Bekijk ook ons artikel over omgaan met een ingrijpende levensfase, of lees meer over de blauwe zones bij Blue Zones.
