Lucas Flamend (1961) geldt als een vernieuwer binnen de epigenetica. Vanuit zijn praktijk in het Belgische Lier ontwikkelde hij een eigen visie op gezondheid en herstel, die hij optekende in zijn eerste boek Het endorfineherstelplan. In dit boek van ruim driehonderd pagina’s legt Lucas Flamend uit hoe het endorfinesysteem werkt en hoe je die kennis in de praktijk kunt toepassen. Reden genoeg om hem te vragen naar zijn drijfveren, zijn ontdekkingen en zijn visie op de toekomst van de epigenetica.
Lucas Flamend: van kok tot pionier in de epigenetica
De weg die Lucas Flamend aflegde naar de epigenetica was niet vanzelfsprekend. Hij begon zijn loopbaan als kok, maar voelde rond zijn twintigste dat hij meer intellectuele uitdaging nodig had. Die zoektocht bracht hem bij de ziekenhuisverpleegkunde, al botste hij daar op de verwachte onderdanigheid ten opzichte van artsen. Na zijn diploma runde hij negen jaar lang met veel plezier een biologisch restaurant, tot een echtscheiding hem alles kostte. Gemoedswisselingen, depressieve klachten en een burn-out waren het gevolg.
Psychofarmaca hielpen destijds nauwelijks; hij kreeg juist last van vervelende bijwerkingen en moest steeds hogere doses gebruiken. Pas later ontdekte hij dat overstimulatie, aangewakkerd door troostvoeding, werkdruk en perfectionisme, de kern van het probleem was. Een reeks psychotherapieën gaf hem meer zelfinzicht, maar loste zijn klachten niet op. Het echte keerpunt kwam toen hij zijn voeding aanpaste en in Amerika een psycholoog ontmoette die hem wees op exorfinen: morfineachtige eiwitten in gluten, zuivel en soja die de werking van onze eigen endorfinen kunnen verstoren. Die ontdekking zette Lucas Flamend op het spoor van de epigenetica, waarna hij zich verder verdiepte via een vierjarige opleiding transpersoonlijke psychotherapie, natuurgeneeskundige opleidingen en orthomoleculaire geneeskunde.
Wat epigenetica en het endorfinesysteem met elkaar te maken hebben
Epigenetica bestudeert hoe omgevingsfactoren zoals voeding, stress, trauma’s en geneesmiddelen de werking van onze genen beïnvloeden, zonder dat de DNA-volgorde zelf verandert. Lucas Flamend verzamelde in de loop der jaren meer dan vijftienduizend wetenschappelijke studies en leidde daaruit zijn belangrijkste inzicht af: epigenetica draait grotendeels om resistentie. Wordt het lichaam langdurig overstimuleerd, dan raakt het ongevoelig voor een bepaalde stof. Veel chronische aandoeningen zijn volgens hem in essentie epigenetische aanpassingen aan zo’n overstimulatie.
Een concreet voorbeeld is het GABA-systeem, dat wordt geactiveerd door endorfinen en de dendritische cellen aanstuurt die pathogenen zoals bacteriën, schimmels en parasieten bestrijden. Middelen als alcohol, cannabis of benzodiazepines activeren GABA eveneens; bij overmatig gebruik ontstaat resistentie, waardoor bijvoorbeeld de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt moeilijker uit het lichaam te krijgen is. Ook bij baby’s ziet Lucas Flamend dit patroon terug: koemelk, stress tijdens de zwangerschap of een angststoornis bij de moeder kunnen allemaal leiden tot endorfineresistentie en een teveel aan glutamaat, met een verhoogde kans op astma en allergieën als gevolg.
Het endorfineherstelplan: van boek naar praktijk
Zijn boek Het endorfineherstelplan is volgens Lucas Flamend primair geschreven voor zorgverleners, maar ook toegankelijk voor leken die zich willen verdiepen in de epigenetica. Naast zijn eigen levensverhaal bevat het boek zo’n tien uitgewerkte casussen die laten zien hoe het endorfinesysteem in de praktijk hersteld kan worden. Bij een intake vraagt hij cliënten eerst een uitgebreid verslag te schrijven vanaf de geboorte, inclusief lichamelijke en psychische klachten en de voorgeschiedenis van de ouders. Aan de hand daarvan brengt hij de epigenetische verbanden in het klachtenpatroon in kaart.
Elke behandeling start met een basisdieet van drie maanden waarin gluten, zuivel, soja, transvetten en smaakversterkers worden vermeden en suiker, alcohol en koffie worden verminderd. Lucas Flamend benadrukt daarbij dat het afbouwen van psychofarmaca vaak eerst tot meer klachten leidt voordat verbetering optreedt, omdat deze middelen de genexpressie beïnvloeden. Geduld is dan ook essentieel. Zijn dynamische EEG-analyse, die hij in Amerika leerde toepassen, gebruikt hij om de voortgang van de therapie te monitoren en te zien of een dieet daadwerkelijk bijdraagt aan het normaliseren van de hersengolven.
Vooruitblik: nieuwe inzichten en toekomstplannen
Lucas Flamend ziet zijn boek niet als eindpunt, maar als beginpunt. Hij wil zich de komende jaren verder verdiepen in de placebo- en nocebodynamiek, de opioïde epigenetica en de transgenerationele overdracht van trauma’s, onder meer via nieuwe boeken en de BrainQ-opleidingen die hij via zijn eigen opleidingsinstituut aanbiedt. Daarbij denkt hij aan de mogelijke toepassing van zijn inzichten bij aandoeningen als ADHD, depressie, angst- en slaapstoornissen, diabetes, kanker en Alzheimer.
Wie meer wil lezen over de epigenetische inzichten uit dit interview en andere bijdragen uit dezelfde editie, vindt meer artikelen uit NWP Magazine 2019. Voor achtergrondinformatie over natuurgeneeskunde in Nederland verwijst de redactie ook graag naar www.nwp-natuurgeneeskunde.nl. Met zijn praktische en onderzoeksgedreven benadering blijft Lucas Flamend een opvallende stem binnen de integrale epigenetica.
