Boekbespreking: Aap op schoenen met een buikje
In Aap op schoenen met een buikje laat journalist René Brant zien hoe ver de mens is afgedwaald van de leefstijl waarvoor zijn lichaam evolutionair is toegerust. Het boek biedt een evolutionaire kijk op gezondheid en confronteert de lezer met het besef dat veel gewoonten die we als “gezond” beschouwen, in werkelijkheid haaks staan op onze oeroude genetische programmering. Onze genen, zo betoogt Brant, hebben zich nauwelijks aangepast aan de snelle veranderingen van de moderne leefomgeving. Dat verkeerde eetgewoonten en te weinig beweging bijdragen aan de welvaartsziekten van deze tijd, is inmiddels breed bekend. Maar volgens Brant is dat nog maar het topje van de ijsberg: ook wie zich bewust en verantwoord waant te leven, blijkt in de praktijk vol te zitten met achterhaalde aannames over wat werkelijk gezond is.
Brant illustreert dit met alledaagse voorbeelden. Zo is het gangbare idee dat je de dag met een stevig ontbijt moet beginnen volgens hem achterhaald: beter is het om eerst te bewegen, bijvoorbeeld door te wandelen, zoals de oermens deed voordat er ook maar iets te eten was. Ook de gewoonte om te sporten op schoenen met dikke demping krijgt een kritische blik: die demping ondermijnt juist de natuurlijke, verende functie van de voet en kan zo bijdragen aan knieklachten. Het zijn kleine, herkenbare voorbeelden die duidelijk maken hoezeer we als aap op schoenen onze eigen natuur uit het oog zijn verloren, terwijl we in de kern nog altijd oermensen zijn die in een compleet andere omgeving proberen te functioneren.
Expeditie Oergezond: tien dagen leven als oermens
De auteur is van huis uit freelancejournalist en schrijft artikelen over gezondheid, natuur en milieu voor uiteenlopende tijdschriften. Voor dit boek reisde hij mee met een internationale groep van tien vrijwilligers naar de Pyreneeën, als onderdeel van het promotieonderzoek van dr. Leo Pruimboom, expert in de klinische Psycho-Neuro-Immunologie. Tien dagen lang probeerden de deelnemers te leven als natuurmens: ze trokken door de bergen, sliepen onder de blote hemel en moesten net als de oermens hun eigen kostje bijeenscharrelen. Wat begon als journalistieke nieuwsgierigheid, groeide gaandeweg uit tot een persoonlijke ontdekking. Ondanks de fysieke ontberingen voelde Brant zich naar eigen zeggen gezonder en actiever dan hij ooit had meegemaakt, en die ervaring zette hem aan tot een diepgaande verkenning van het onderwerp oermens in relatie tot onze huidige tijd.
Oergezond leven onderbouwd met wetenschap en experts
Voor het boek ging Brant in gesprek met verschillende deskundigen, onder wie bioloog dr. Frits Muskiet, Yvonne van Stigt, drs. Richard de Leth, hoogleraar Andries Kalsbeek en psychiater Bram Bakker. Ook de literatuurlijst achterin het boek is indrukwekkend uitgebreid, wat de gedegenheid van zijn onderzoek onderstreept. Tegelijk schrijft Brant toegankelijk en persoonlijk: de lezer merkt dat hij zelf geraakt is door de inzichten die hij deelt en dat hij zorgvuldig te werk is gegaan bij het samenbrengen van al die kennis. Het boek leest daardoor niet als een droge opsomming van feiten, maar als het persoonlijke relaas van iemand die stap voor stap greep kreeg op een onderwerp dat hem steeds meer ging boeien.
Dat neemt niet weg dat het boek vooral een visie biedt en geen onomstotelijke waarheid. De aannames zijn plausibel en gebaseerd op serieus onderzoek, maar blijven aannames waar niet iedereen het zomaar mee eens hoeft te zijn. Wie op zoek is naar een prikkelende, goed onderbouwde kijk op gezondheid vanuit evolutionair perspectief, vindt in Aap op schoenen met een buikje een waardevolle gids. Het boek is een aanrader voor iedereen die zich afvraagt waarom onze moderne levensstijl zo vaak tegen onze natuur ingaat, en die handvatten zoekt om weer wat dichter bij die natuur te gaan leven, zonder meteen radicaal het bos in te trekken.
Meer recensies en achtergrondartikelen uit deze editie zijn te vinden bij NWP Magazine 2019. Wie meer wil weten over de vakvereniging achter dit magazine, kan terecht op de website van NWP Natuurgeneeskunde.
Aap op schoenen met een buikje
René Brant
Uitgeverij Scriptum
ISBN 9789463191548
Recensie door Ria Teeuw
