Zo verloopt een Somatic Experiencing-sessie

Een Somatic Experiencing sessie ziet er anders uit dan de meeste mensen bij therapie verwachten.

Vergeet het beeld van de klassieke therapiebank waar je passief op ligt te vertellen. Bij Somatic Experiencing zitten cliënt en therapeut meestal gewoon tegenover elkaar op een stoel, op ooghoogte. Dat is bewust: de therapeut houdt tijdens het hele gesprek niet alleen de inhoud in de gaten, maar vooral ook wat er lichamelijk gebeurt: een verandering in ademhaling, een kleur die wegtrekt uit het gezicht, handen die onbewust een vuist maken. Die non-verbale signalen zijn vaak informatiever dan het verhaal zelf. Een sessie duurt doorgaans 60 minuten en begint meestal met een simpele check-in: hoe voel je je nu, hier, in deze ruimte, op dit moment.

Voor mensen die gewend zijn aan gesprekstherapie kan dit in het begin wennen zijn. Toch wordt de manier van werken door de meeste cliënten na een paar sessies als vanzelfsprekend ervaren, omdat de aandacht voor het lichaam vaak meer duidelijkheid geeft dan alleen praten.

Waar je bij gesprekstherapie vaak wordt aangemoedigd om zoveel mogelijk te vertellen, gebeurt bij SE eigenlijk het tegenovergestelde: de therapeut onderbreekt het verhaal juist regelmatig met vragen als ‘wat merk je nu in je lijf terwijl je dit vertelt’. Dat voelt in het begin ongewoon, soms zelfs een beetje onderbrekend of onbeleefd. Maar het doel is dat je leert schakelen tussen het vertellen van een gebeurtenis en het voelen van de sporen die het achterliet in je lichaam. Zodra er een sterke lichamelijke reactie opkomt, wordt er bewust vertraagd, soms wordt er zelfs helemaal niet meer gepraat, maar gewoon een tijdje stil bij een sensatie gebleven.

Deze manier van werken vraagt om oefening, zowel van de cliënt als van de therapeut. Een Somatic Experiencing sessie verloopt zelden lineair: soms duurt het meerdere sessies voordat iemand goed voelt wat er in het lichaam gebeurt, zonder dat de aandacht meteen wegschiet naar het verhaal. Geduld hebben met dit proces hoort erbij.

Een opvallend kenmerk van SE-sessies is dat er letterlijk ruimte wordt gegeven aan onafgemaakte bewegingsimpulsen. Iemand die tijdens een auto-ongeluk niet kon wegduiken, merkt soms dat zijn armen tijdens de sessie spontaan een duwende beweging willen maken. In plaats van dat te onderdrukken, moedigt de therapeut aan om die beweging heel langzaam en bewust te voltooien. Ook trillen, rillen of een diepe zucht worden niet weggewuifd als ‘raar’, maar juist gezien als het zenuwstelsel dat eindelijk lost wat vastzat. Voor mensen die dit voor het eerst meemaken voelt het soms onwennig, maar de meeste cliënten geven aan dat het achteraf juist opluchting geeft.

Wie meer wil weten over de achtergrond van deze aanpak, waaronder hoe Peter Levine tot deze methode kwam, vindt uitgebreide uitleg bij Somatic Experiencing International. Een Somatic Experiencing sessie bouwt voort op precies dat idee: dat het lichaam vaak sneller signaleert wat er speelt dan woorden kunnen vatten. In een veilige Somatic Experiencing sessie krijgt dat lichaam de kans om te reageren zoals het altijd al had willen doen.

Een SE-sessie stopt nooit abrupt na een intense fase. De laatste tien tot vijftien minuten worden bewust gebruikt om terug te keren naar een staat van rust, vaak door aandacht te geven aan iets stabiels in de kamer, aan de voeten op de grond, of aan een prettige herinnering. Dat ‘landen’ is geen bijzaak maar een essentieel onderdeel: je wilt niet dat iemand met een geactiveerd zenuwstelsel de praktijk verlaat en de auto instapt. Sommige therapeuten sluiten af met een korte samenvatting van wat er in het lichaam is opgemerkt, zodat je met een concreet aanknopingspunt naar huis gaat in plaats van een vaag gevoel.

Sommige cliënten merken dat het effect van een Somatic Experiencing sessie pas de dagen erna goed voelbaar wordt: meer rust in het lijf, beter slapen, of minder snel schrikken van geluiden. Dat vertraagde effect is normaal en wordt door therapeuten vaak actief besproken bij de volgende afspraak.

Hoeveel sessies nodig zijn, verschilt sterk per persoon en per klacht. Voor een recent, geïsoleerd incident kan een handvol sessies al verschil maken; bij langdurige of vroegkinderlijke stress duurt een traject vaak maanden, met wekelijkse of tweewekelijkse afspraken. Tussen de sessies door wordt soms gevraagd om op te letten wanneer bepaalde lichaamssensaties terugkomen in het dagelijks leven, zonder daar meteen iets mee te hoeven doen, puur om het bewustzijn te trainen. Belangrijk om te weten: een erkende SE-praktitioner heeft een specifieke opleiding gevolgd (vaak een driejarig traject) bovenop een basisopleiding in de zorg of psychologie.

Meer weten over de achtergrond van deze therapievorm? Bekijk de thema-pagina lichaamsgerichte-psychotherapie voor het bredere aanbod. Elke Somatic Experiencing sessie bouwt voort op de vorige, waardoor het zenuwstelsel stap voor stap meer ruimte krijgt om te herstellen.

Zo blijft elke sessie een klein onderdeel van een groter proces, waarbij het tempo altijd wordt afgestemd op wat het zenuwstelsel op dat moment aankan.