De methode uitgelegd

EFT tapping combineert lichamelijke aanraking met gerichte mentale aandacht, en is inmiddels wereldwijd een bekende zelfhulptechniek geworden.

EFT staat voor Emotional Freedom Techniques en werd in de jaren negentig ontwikkeld door Gary Craig, voortbouwend op het werk van psycholoog Roger Callahan. Callahan experimenteerde met het combineren van cognitieve therapie en acupunctuur-theorie, en ontdekte dat het aantikken van bepaalde punten op het lichaam, dezelfde punten die in de traditionele Chinese geneeskunde ‘meridianen’ heten, een kalmerend effect leek te hebben wanneer iemand tegelijk aan een vervelende herinnering of emotie dacht. Craig vereenvoudigde die aanpak tot één vaste, makkelijk aan te leren volgorde die inmiddels wereldwijd bekendstaat als ’tapping’. Het idee: je hoeft geen naald te gebruiken om een effect te bereiken, tikken met je vingertoppen volstaat.

Deze oorsprong verklaart waarom EFT tapping soms nog wordt verward met acupunctuur, terwijl de uitvoering in de praktijk juist heel toegankelijk en zonder hulpmiddelen is.

Een tapping-sessie doorloopt een vaste reeks punten: de wenkbrauw, de zijkant van het oog, onder het oog, onder de neus, de kin, het sleutelbeen, onder de arm en de kruin van het hoofd. Bij elk punt tik je met twee vingers ongeveer zeven keer, terwijl je in gedachten (of hardop) gefocust blijft op het onderwerp waar je aan werkt, een specifieke angst, een vervelende herinnering, of een lichamelijke spanning. De volgorde zelf is niet star heilig; sommige practitioners wijken er licht van af of herhalen een ronde meerdere keren. Wat wel steeds terugkomt, is de combinatie van fysieke aanraking met gerichte mentale aandacht voor het onderwerp, dat samenspel wordt gezien als de kern van de techniek.

Deze vaste structuur maakt EFT tapping voor beginners relatief eenvoudig aan te leren, zonder dat er eerst een lange opleiding nodig is.

Sommige mensen combineren EFT tapping met dagboekschrijven, om na afloop van een sessie de gedachten en gevoelens die naar boven kwamen verder te verwerken.

Voorafgaand aan het tikken formuleer je een zogeheten setup-statement: een korte zin waarin je het probleem benoemt én jezelf ondanks dat probleem accepteert. Een klassiek voorbeeld is: ‘Ondanks deze spanning in mijn borst, accepteer ik mezelf volledig en diep.’ Die zin wordt meestal drie keer herhaald terwijl je op het zogeheten karatepunt tikt, de zijkant van je hand. Het idee achter deze formulering is dat je niet probeert het gevoel weg te duwen of te ontkennen, maar het juist erkent terwijl je tegelijk aan zelfacceptatie werkt, een combinatie die in de reguliere gedragstherapie ook wel bekendstaat als het verenigen van blootstelling met zelfcompassie.

Dit onderdeel van EFT tapping sluit aan bij inzichten uit de acceptance and commitment therapy, waarin acceptatie van een gevoel als eerste stap wordt gezien in plaats van het onderdrukken ervan.

Het herhalen van dezelfde zin tijdens EFT tapping lijkt op het eerste gezicht simpel, maar de combinatie van erkenning en acceptatie in één zin is bewust zo opgebouwd.

Voor en na een tapping-ronde wordt vaak gevraagd om een cijfer te geven aan de intensiteit van het gevoel, op een schaal van nul tot tien, de zogeheten SUD-schaal (subjective units of distress). Begin je op een 8 en eindig je op een 3, dan is dat een concreet, voelbaar signaal dat er iets is verschoven. Deze simpele meting wordt door voorstanders gezien als een van de sterke kanten van de methode: het is direct te ervaren, kost weinig tijd, en je kunt tijdens een sessie meerdere rondes doen totdat het cijfer voldoende gedaald is. Tegelijk is het een subjectieve maat, geen labwaarde, dus het zegt vooral iets over de beleving van dat moment.

Deze meetbare verandering tijdens een sessie is voor veel mensen een reden om EFT tapping als zelfhulptechniek te blijven gebruiken, ook zonder wetenschappelijke consensus over het exacte werkingsmechanisme.

Wie EFT tapping voor het eerst uitprobeert, wordt vaak aangeraden om te beginnen met een relatief mild onderwerp, voordat wordt overgestapt naar zwaardere emoties of herinneringen.

Over waarom tapping zou werken, lopen de meningen uiteen. De oorspronkelijke meridiaantheorie, dat je energiebanen in het lichaam beïnvloedt, is wetenschappelijk niet onderbouwd en wordt door critici gezien als het zwakke punt van de methode. Onderzoekers die wél positieve effecten meten, verklaren die eerder vanuit bekende mechanismen: de combinatie van blootstelling aan een moeilijke gedachte met een kalmerende, ritmische fysieke handeling kan het zenuwstelsel helpen deactiveren, vergelijkbaar met hoe ademhalingsoefeningen werken. Ook afleiding en de simpele, voorspelbare structuur van de oefening kunnen bijdragen aan een gevoel van controle. Kortom: de uitkomst wordt vaker onderzocht dan het onderliggende mechanisme, en dat mechanisme blijft onderwerp van discussie.

Deze bevindingen zijn samengevat in How tapping works: physiological and psychological mechanisms in energy psychology (PMC), waarin onderzoekers de fysiologische en psychologische verklaringen achter EFT tapping naast elkaar zetten.

Meer lezen over EFT tapping en verwante energetische therapievormen? Bekijk de thema-pagina energetische therapie voor meer achtergrondartikelen.

Kortom, EFT tapping combineert eenvoud met een groeiende hoeveelheid onderzoek naar mogelijke fysiologische mechanismen, ook al blijft de theoretische onderbouwing onderwerp van discussie.