Wie ooit op een intensive care heeft gelegen of er iemand heeft bezocht, kent de sfeer. Piepende monitoren, fel licht, nachten waarin je nauwelijks slaapt. Patiënten zijn er vaak angstig en onrustig, en dat is slecht voor het herstel. Onderzoekers kijken daarom naar eenvoudige manieren om wat rust te brengen. Aromatherapie op de intensive care is daar een van. Een overzichtsstudie uit mei 2026 zet op een rij wat geuren doen met bloeddruk, hartslag, angst en slaap.
Achttien studies, ruim 1.200 patiënten
De review verscheen in het vakblad Frontiers in Medicine. De auteurs verzamelden achttien studies met in totaal 1.236 volwassen ic-patiënten. In die studies kregen patiënten etherische olie via inademing, bijvoorbeeld met een diffuser of een paar druppels op een gaasje, of via een massage met verdunde olie. Lavendel kwam het vaakst voor. Daarnaast werden onder meer eucalyptus en mengsels van verschillende oliën getest.
Opvallend aan deze review over aromatherapie op de intensive care is de focus op objectieve metingen. Hoe iemand zich voelt is belangrijk, maar lastig te meten. Bloeddruk, hartslag, ademfrequentie en zuurstofverzadiging kun je gewoon aflezen van de monitor. De onderzoekers wilden weten of aromatherapie ook daar iets aan verandert.
Bloeddruk en hartslag
Op het hart en de bloedvaten had aromatherapie een gemengd effect. In de helft van de studies die de bovendruk maten, daalde die met 5 tot 22 mmHg. Voor de onderdruk gold hetzelfde: in de helft van de studies een daling, van 3,7 tot 14 mmHg. De hartslag ging in 44 procent van de studies omlaag, soms met wel 20 slagen per minuut.
Die percentages geven aan in hoeveel studies een gunstig effect werd gevonden. Ze zeggen dus iets over hoe vaak het werkte, niet over hoe groot het gemiddelde effect was. Bij een patiënt die door angst een hoge hartslag heeft, kan een daling van 20 slagen veel uitmaken. In andere studies bleef het effect uit.
Ademhaling: vooral eucalyptus
Op de ademhaling had aromatherapie weinig invloed. De ademfrequentie verbeterde in een kwart van de studies, de zuurstofverzadiging in nog minder: 12,5 procent. Eén olie sprong eruit. Bij patiënten aan de beademing gaf eucalyptus in 75 procent van de metingen een gunstig effect op de ademhalingsuitkomsten. Dat is op basis van een klein aantal studies, dus voorzichtigheid is op zijn plaats.
Angst, slaap en pijn
De duidelijkste resultaten lagen buiten hart en longen. Bij angst vond 86 procent van de studies die het maten een gunstig effect. Voor slaapkwaliteit, pijn en de mate van sedatie was dat in alle betreffende studies het geval. Juist die klachten zijn op een ic lastig, want onrust en slecht slapen kunnen bijdragen aan een delier, de acute verwardheid die veel ic-patiënten doormaken.
Een ander interessant punt: mengsels van oliën deden het beter dan lavendel alleen. De mengsels scoorden in alle studies gunstig op hart- en bloedvatuitkomsten en psychische uitkomsten. Lavendel alleen kwam uit op 64 procent voor hart en bloedvaten en 71 procent voor angst en sedatie. Waarom mengsels beter scoren, is niet duidelijk. Het kan aan de combinatie van stoffen liggen, maar ook aan verschillen tussen de studies zelf.
De kanttekeningen
De auteurs zijn zelf ook voorzichtig. De meeste studies waren klein en onderling verschillend in opzet, olie, dosering en duur. Een placebo is bij geuren lastig, want een patiënt ruikt het verschil. Ook de extra aandacht van een verpleegkundige die een massage geeft, kan een deel van het effect verklaren. En studies met een positieve uitkomst worden vaker gepubliceerd dan studies zonder effect.
Etherische oliën zijn bovendien geen onschuldig snoepgoed. Ze kunnen de huid irriteren, en bij mensen met astma of een gevoelige luchtweg kan een sterke geur juist klachten geven. Bij deze kwetsbare patiënten hoort aromatherapie op de intensive care daarom alleen in overleg met het behandelteam te gebeuren.
Aromazorg in Nederland
In Nederland werken verschillende ziekenhuizen, hospices en verpleeghuizen al met aromazorg. Verpleegkundigen en verzorgenden gebruiken dan bijvoorbeeld een geurstick of een zachte handmassage met verdunde olie bij onrust, misselijkheid of slecht slapen. Het is bedoeld als extra zorg naast de gewone behandeling en medicatie. De nieuwe review naar aromatherapie op de intensive care geeft die praktijk wat meer onderbouwing, zeker voor angst en slaap. Meer lezen over geuren en welzijn? Kijk bij onze artikelen over aromatherapie.
Thuis aan de slag met geur
Ook buiten het ziekenhuis kun je iets met deze kennis, zolang je het veilig doet:
- Gebruik een diffuser met maximaal een paar druppels en zet hem niet de hele nacht aan. Lucht de kamer tussendoor.
- Breng olie nooit onverdund op de huid aan en slik het nooit in.
- Wees extra voorzichtig bij kinderen, zwangerschap, astma en huisdieren. Sommige oliën zijn giftig voor katten.
- Kies een geur die je zelf prettig vindt. Een geur waar je een hekel aan hebt, ontspant niet.
Heb je aanhoudend last van angst of slapeloosheid, bespreek dat dan met je huisarts. Aromatherapie kan helpen om te ontspannen, maar is geen behandeling voor een angststoornis.
Veelgestelde vragen over aromatherapie op de intensive care
Welke olie is het best onderzocht?
Lavendel werd in de review het vaakst gebruikt. Mengsels van oliën scoorden in de studies gunstiger dan lavendel alleen, maar het aantal studies is klein.
Kan ik zelf olie meenemen voor een familielid op de ic?
Overleg dat altijd eerst met de verpleging. Sterke geuren kunnen andere patiënten storen en bij kwetsbare patiënten ademhalingsklachten geven.
Verlaagt aromatherapie de bloeddruk?
In de helft van de studies die het maten wel, met 5 tot 22 mmHg voor de bovendruk. Het is geen vervanging voor bloeddrukmedicatie.
Bron: “Effects of aromatherapy on objective physiological outcomes in adult ICU patients: a systematic review”, Frontiers in Medicine (2026).
