Perimenopauze: Het Cyclusboek

“De menopauze is een levensfase. Het is geen ziekte of progressieve aandoening.” Met dit statement uit hun menopauzemanifest What Fresh Hell Is This? geeft Heather Corinna een broodnodige boodschap af. Die deelt onophoudelijk diens overtuiging dat je lichaam in de menopauze niet kapot is – je verandert gewoon en dus krijg je nieuwe behoeftes.

In het voetspoor van elke fysieke, metabolische of hormonale verandering maakt onze identiteit ook een ontwikkeling door en definiëren we onszelf opnieuw. Dat is niet niks. Vooral de perimenopauze is een bijzondere periode, omdat we tijdens die overgangsfase al heel wat levenservaring op zak hebben.

Nu er gaandeweg steeds meer follow-uponderzoek wordt gedaan naar hormonen, onderscheiden sommige onderzoekers nieuwe specifiekere hormonale stadia, waaronder een fase van hormonale veranderingen die zich zou voordoen voorafgaand aan de perimenopauze. Dat kan betekenen dat de cycluslengte bij sommige mensen vanaf hun veertigste verandert en er hormonale veranderingen optreden, zonder dat de perimenopauze daadwerkelijk is begonnen.

Veel mensen zijn al dan niet bewust gewend aan hun eigen hormonale cyclus, ongeacht hoe die precies verloopt. Als die cyclus verandert of zelfs stopt, kan dat verwarrend zijn, als een zeurend stemmetje op de achtergrond, dat fluistert dat er ergens iets niet pluis is. Deze overgang naar ‘een nieuw normaal’ kan emoties oproepen en betekent dat je lichaam soms een nieuw ritme moet vinden.

Tijdens de perimenopauze verandert je hormoonhuishouding. Ook in die fase vertellen je hormonen je wat je lichaam nodig heeft, en waarschijnlijk zijn die behoeftes niet hetzelfde als voorheen. Oude gewoontes passen soms niet meer bij je. Je behoeftes op emotioneel, fysiek, relationeel of seksueel vlak kunnen verschuiven. Graduele aanpassing blijkt vaak de beste manier om hiermee om te gaan.

Terwijl je meebeweegt in dit nieuwe ritme, kan het tracken je helpen om weer patronen te herkennen in je cyclus die zorgen voor geruststelling, kracht en balans. Omdat deze hormonale toestand nog beperkt wordt onderzocht en onderwezen, is er nog weinig inzicht in welke signalen aangeven dat je je in de perimenopauze bevindt. Dat betekent dat je de subtiele gevolgen van die levensfase mogelijk voor iets anders aanziet of simpelweg negeert. Bij sommige mensen kondigt de perimenopauze zich plotsklaps luid en duidelijk aan, terwijl anderen het ervaren als een veel subtielere verschuiving.

Hoe je de perimenopauze beleeft, verschilt van persoon tot persoon. Voor de een duurt het een paar maanden, bij de ander houdt die fase wel twintig jaar aan. Het officiële gemiddelde bevindt zich ergens tussen de drie en tien jaar. Sommige mensen komen in de perimenopauze als ze in de dertig zijn, terwijl het bij andere na hun veertigste of vijftigste begint. Daarom raden we je aan om te tracken, zodat je je eigen tijdspad in kaart kunt brengen.

Casus: Aisha had het gevoel dat ze niet alleen haar baan, maar ook haar gezonde verstand aan het verliezen was, totdat het tracken haar deed inzien dat haar symptomen een bepaald patroon volgden. Nadat ze de cyclusoverzichten van een aantal maanden had bestudeerd, ging ze onderzoeken of de wisselende lengte van haar cycli en haar verstoorde nachtrust misschien wezen op het begin van de perimenopauze. Eigenlijk had ze gedacht dat ze die fase wel zou herkennen op het moment dat het ook bij haar moeder was begonnen, namelijk eind veertig. Maar omdat Aisha 42 was, was de gedachte nauwelijks bij haar opgekomen. Ze had er ook geen duidelijke voorstelling bij gehad, los van de geijkte verhalen over idiote opvliegers en absurde woede-uitbarstingen – maar in feite had ze geen idee wat ze ervan kon verwachten.

Aisha gaat op zoek naar een zorgverlener die haar de benodigde steun kan geven. Vooral haar nachtrust is belangrijk, want dat ziet zij als een solide basis voor de rest van haar leven. Aisha had verwacht dat ze heel gestrest zou raken van haar perimenopauze, maar in plaats daarvan voelt ze zich opgelucht dat ze nu een vastomlijnd kader heeft om haar lichaam te geven wat het nodig heeft. Met de categorie ‘comfort’ probeert ze in kaart te brengen of er een patroon zit in de momenten waarop ze zich in staat voelt om de juiste keuzes te maken voor haar lichaam. Ze weet dat verandering haar motiveert, en ze wil haar zelfbewustzijn inzetten om tegemoet te komen aan haar nieuwe behoeftes in deze fase.

De richtlijnen omtrent menopauze gaan eigenlijk voorbij aan wat die levensfase betekent voor de identiteit en draaien vooral om iemands fysieke toestand, wat blijkt uit de klinische definitie, die aangeeft dat de menopauze ‘officieel’ is vastgesteld op exact de 365ste dag na je laatste menstruatie. Alsof er ook maar enige kans is dat je precies in die laatste seconde van dag 364 een appje krijgt dat *tromgeroffel* je postmenopauze nu echt begonnen is!

Hoe dan ook, na de menopauze beland je in de postmenopauze – het moment waarop je eierstokken niet meer in een cyclische regelmaat hormonen en eicellen aanmaken, en waarop je waarschijnlijk merkt dat de gevoelens die hoorden bij de perimenopauze, langzaam wegebben.

Je krijgt al snel het idee dat het leven tijdens en na de menopauze neerkomt op sneue pogingen om elk aspect van ons leven wanhopig bij te houden en te controleren, waaronder ons voedsel, onze huid, onze lichaamsbeweging en de vorm en maat van ons lichaam, maar ook onze intieme relaties, onze seksualiteit, onze vrije tijd en onze stemming, tot we volledig zijn beroofd van alles waar we vroeger plezier aan beleefden… Het is kennelijk niet de bedoeling dat we tijdens en na deze levensfase nog enige vorm van vrijheid of bevrijding ervaren, laat staan dat we ons overgeven aan een nieuwe wereld vol stoere avonturen. Weinig mensen beseffen dat die kans juist voor velen van ons gewoon voor het oprapen ligt, ondanks alle hobbels die we onderweg tegenkomen.
— Heather Corinna, What Fresh Hell Is This?

Dat iets vaak voorkomt of normaal wordt gevonden, betekent niet dat we het moeten accepteren of negeren. Het tracken van de veranderende behoeftes van je lichaam helpt je op weg naar eventuele ondersteuning bij deze levensfase. Onze cliënten ervaren vaak zonder het te beseffen allerlei symptomen van de perimenopauze, omdat dit thema nog minder aandacht krijgt in het publieke debat en het onderwijs dan de menstruatie, waardoor we nauwelijks weten wat we kunnen verwachten.

Veranderingen van de psychische en emotionele gesteldheid:

• Opkomende of verergerde mentale klachten, zoals angst, depressie of obsessief-compulsieve stoornis (OCD)
• Veranderde impact van stress op lichaam en geest
• Veranderingen in seksueel verlangen of opwinding
• Veranderde traumareactie
• Stemmingswisselingen, zoals irritatie of woede
• Veranderde identiteitsbeleving in relatie tot vruchtbaarheid
• Zingevingsvragen in relatie tot maatschappelijke waarden rond vruchtbaarheid en voortplanting

Het Cyclusboek

Een interactieve gids om je hormonen te tracken en je lichaam te leren kennen — Laura Federico & Morgan Miller. Uitgeverij Samsara, www.samsarabooks.com