Systemische Enzym Suppletie: klinische toepassingen

Systemische Enzym Suppletie is kort gezegd het toedienen van extra enzymen om de lichaamseigen geneeskracht te stimuleren.

We noemen de therapie ‘systemisch’ omdat de therapie hiermee het gehele ‘systeem’ of lichaam ondersteunt.

Enzymen zijn actieve complexe proteïnen (eiwitten) die naast aminozuren ook niet-peptide stoffen bevatten, zoals metaalionen of vitaminen. Hun rol is die van ‘biokatalysator’: het activeren en controleren van de chemische reacties in het lichaam, zoals het afbreken van eiwitten, vetten en koolhydraten uit ons voedsel. Enzymen spelen ook een belangrijke rol in het immuunsysteem. Bij bacteriële of virale infecties, auto-immuunziekten, algemene ontstekingen en vaataandoeningen zijn het de enzymen die het lichaam in staat stellen handelend op te treden.

Bepaalde lichaamscellen bouwen enzymen op uit de aminozuren, vitaminen, hormonen en andere stoffen die we via ons voedsel binnenkrijgen. Door het eten van verse groenten en fruit krijgen we ook kant-en-klare enzymen binnen.

In een normaal, gezond menselijk lichaam is de enzymaanmaak en -activiteit in de regel voldoende. Maar allerlei oorzaken (erfelijk of verworven) kunnen deze enzymatische mechanismen verstoren. Dit kan op zijn beurt weer leiden tot een falend of minder goed functionerend immuunsysteem. Door extra enzymen kan dat tekort gedekt worden: het immuunsysteem krijgt zelfs een ‘boost’.

Het samenstellen van producten die voor Systemische Enzym Suppletie gebruikt kunnen worden vergt bijzonder veel kennis en ervaring. Het Medizinische Enzymforschungsgesellschaft (MEF) heeft in het verleden enorm bijgedragen aan productontwikkeling en de wetenschappelijke onderbouwing van de Systemische Enzym Suppletie.

Een combinatie van de plantaardige enzymen bromelaïne (gewonnen uit ananas) en papaïne (uit onrijpe papajavruchten), aangevuld met lysozym (een enzym uit kippeneiwit) is een wetenschappelijke onderbouwde samenstelling en bewezen effectief. Het MEF adviseert de enzymen te combineren met vitaminen en mineralen. De combinatie met vitaminen A, B en C, het ‘vitamine-achtige’ co-enzym Q10, OPC’s en de mineralen zink en selenium, neutraliseren vrije radicalen die door chemische reacties in het lichaam spontaan worden gevormd. De vitaminen van het B-complex zijn bovendien onontbeerlijk voor de opbouw van kraakbeen en gewrichten. Deze combinatie brengt de Systemische Enzym Suppletie op een hoger niveau.

Uiteraard dient een enzymcombinatie gegarandeerd vrij te zijn van gluten, melkeiwit, lactose en kunstmatige geur-, kleur- en smaakstoffen.

Grondlegger van de Systemische Enzym Suppletie is de Oostenrijker prof. dr. Max Wolf (1885-1976). Wolf ontdekte het verband tussen een tekort aan bepaalde enzymen en degeneratieve aandoeningen.

Door experimenten toonden hij en zijn medewerkers, onder wie de Amerikaanse celbiologe dr. Helen Benitez, aan dat bepaalde combinaties van plantaardige en dierlijke enzymen veel effectiever zijn dan afzonderlijke enzymen. Deze combinaties vormen nu nog de basis voor de Systemische Enzym Suppletie. Wolf overleed in 1976 op 91-jarige leeftijd.

Zijn werk werd voortgezet door de Duitse bioloog Karl Ransberger, die vanaf 1959 heel nauw met Wolf had samengewerkt. Ransberger heeft belangrijke bijdragen geleverd aan de wetenschappelijke onderbouwing van de Systemische Enzym Suppletie. Samen richtten zij het Medizinische Enzymforschungsgesellschaft op met als doel enzymtherapie wetenschappelijk en klinisch te onderbouwen. Sinds 2001 zet Dr. Med. Hellmut Münch het onderzoek en ontwikkeling van Systemische Enzym Suppletie voort.

Lysozym is een enzym met een vooral antibacteriële functie. Het is onder meer te vinden in moedermelk, bloed, traanvocht en speeksel. Lysozym wordt vaak geassocieerd met het aangeboren immuunsysteem: de eerstelijnsafweer van het lichaam.

In het menselijk lichaam functioneert lysozym hoofdzakelijk als een antibacterieel enzym dat bacteriën doodt doordat het de koolhydraten in de bacteriewand afbreekt. In het speeksel beschermt het de mondholte tegen pathogenen en het neemt in hoeveelheid toe wanneer er sprake is van een ontsteking. Lysozym werkt synergetisch met het ontstekingsremmende lactoferrine, een ander eiwit dat voorkomt in mucosale secreties.

Maar lysozym doet meer. Zo heeft het ook schimmeldodende eigenschappen. Het beschermt tegen een invasie door ziekteverwekkende gisten of schimmels. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat lysozym ook virale infecties, waaronder HIV, remt (Lee-Huang S., Huang P.L., et al, 1999). Het verhoogt de werking van histatine, een eiwit met antibacteriële en fungicide eigenschappen. En verder heeft lysozym antioxiderende eigenschappen doordat het vrije radicalen wegvangt, wat leidt tot verminderde oxidatieve stress.

Omdat lysozym zo’n belangrijke rol speelt in het immuunsysteem, is het breed toepasbaar als immuunmodulator.

In 1957 is bromelaïne voor het eerst geïsoleerd uit de harde kern van de ananas. Het is een krachtig spijsverteringsenzym. Maar wanneer ‘systemisch’ gebruikt, is het vooral een onmisbare ondersteuning voor het immuunsysteem. De werkzaamheid van bromelaïne berust vooral op de eiwitsplitsende en ontstekingsremmende activiteit.

Een mooi voorbeeld hiervan is het effect van bromelaïne op fibrine, een eiwit dat betrokken is bij de bloedstolling. Doordat bromelaïne de overmatige fibrine in het bloed afbreekt, werkt het in feite als een ‘bloedverdunner’. Het bloed stroomt dankzij de werking van bromelaïne makkelijker door het vaatsysteem waardoor de kans op hart- en vaataandoeningen aanzienlijk wordt verminderd.

Bij lichamelijke trauma’s reageert het lichaam met een ontstekingsreactie. Bromelaïne reguleert deze reactie door het gunstig beïnvloeden van de prostaglandinesynthese. Ontstekingsmediatoren en restproducten van de ontsteking worden onder invloed van bromelaïne opgeruimd. Hierdoor is het lichaam in staat het herstelproces snel en effectief af te ronden.

Papaïne is een krachtig enzym dat wordt geëxtraheerd uit de vrucht van de papajaplant. Als proteolytisch enzym ondersteunt het de spijsvertering. Maar net als bromelaïne is papaïne als Systemische Enzym Suppletie, ook essentieel voor het immuunsysteem.

Papaïne moduleert leukocyten in de immuunrespons. Verschillende studies laten zien dat papaïne ook anti-tumoreigenschappen bezit. Net als bromelaïne reguleert papaïne de ontstekingsreactie door de prostaglandinesynthese te moduleren. Ontstekingskenmerken als roodheid, zwelling en pijn verminderen, waardoor het herstelproces aanzienlijk wordt verkort.

Op cellulair niveau beschermt papaïne het lichaam door vrije radicalen te elimineren. Het is ook bekend dat papaïne een belangrijke rol speelt bij de afbraak van toxinen. Het enzym heeft verder een gunstig effect op kneuzingen, verstuikingen, verrekkingen, pijnlijke spieren en wonden van uiteenlopende aard. Papaïne kan de herstelsnelheid van dergelijke aandoeningen significant verhogen. Tot slot kunnen ook patiënten die lijden aan gordelroos, herpes en virale infecties sterk profiteren van het gebruik van papaïne.

Dankzij de unieke samenstelling heeft het een breed toepassingsgebied. In tientallen gerandomiseerde proeven, dubbelblindproeven en placebostudies is aangetoond dat de enzymformule geschikt is als ontstekingsremmer en dat het anti-oedemateuze, analgetische, fibrinolytische, trombolytische, antitumorale en antioxidantieve eigenschappen heeft.

Referenties kunnen opgevraagd worden bij de redactie.