Wat te doen bij Long COVID?

Door: Juglen Zwaan

De periode van mondkapjes, anderhalve meter afstand en lockdowns ligt gelukkig al lange tijd achter ons. Toch gaat corona nog altijd rond en krijg ik regelmatig de vraag van lezers wat zij of hun dierbare naasten zouden kunnen doen bij Long COVID (ook wel Post-COVID-syndroom genoemd). Kennelijk zijn er veel mensen die hier last van hebben. Deze keer kijken we uitgebreid naar wat Long COVID precies is en wat je op een natuurlijke manier kunt doen om hiermee om te gaan.

Hoewel de term “Long COVID” in Nederland inmiddels breed gebruikt wordt om de langdurige effecten van een COVID-19-infectie te beschrijven, is het oorspronkelijk een Engelse term. In het Nederlands spreken we vaak over “langdurige COVID”, “Post-COVID-syndroom” of “chronische COVID”.

Hoeveel mensen hebben Long COVID?

We spreken officieel van Long COVID bij klachten die binnen 3 maanden na een infectie optreden en minstens 2 maanden aanhouden. Vrouwen hebben hier 76% meer kans op dan mannen. Opvallend is dat mensen met bloedgroep O vatbaarder lijken voor Long COVID. Ongeveer 1 op de 8 Nederlanders houdt langdurige klachten na besmetting met het coronavirus. Het MIT (Maatschappelijk Impact Team) stelt dat ongeveer 1,3 miljoen Nederlanders last hebben gehad van Long COVID, maar dat dit relatief mild was en dat zij hier ook weer van zijn hersteld. Op dit moment zijn er naar schatting 90.000 mensen die ernstig lijden aan Long COVID, waarbij hun leven volledig ontwricht is.

Welke klachten kan Long COVID geven?

Long COVID kan leiden tot een breed scala aan langdurige klachten die bijna ieder orgaansysteem kunnen raken. Veelvoorkomende symptomen zijn onder andere ernstige vermoeidheid, kortademigheid, hoofdpijn, spierpijn, slaapproblemen, depressie, vergeetachtigheid en concentratieproblemen. Ook neuropsychiatrische klachten als angst, depressie en ‘brain fog’ komen vaak voor.

Wat kun je op een natuurlijke manier tegen Long COVID doen?

Contact met het coronavirus is in de praktijk niet te vermijden, want het virus evolueert continu. Door het nemen van de juiste natuurlijke maatregelen kunnen we het risico op Long COVID en mogelijke schade tot het minimum beperken. In deze nieuwsbrief kijken we naar wat de wetenschap heeft ontdekt op de gebieden voeding, supplementen en leefstijl:

Voeding

• Onbewerkt dieet: nutriëntentekorten kunnen het verloop en de ernst van COVID sterk beïnvloeden. Kies daarom voor volwaardige voeding.
• Mediterraan dieet: rijk aan hoogwaardige eiwitten (15-30 gram per maaltijd) en gezonde vetten uit vis, extra vierge olijfolie, volkoren producten, groenten, fruit, peulvruchten, noten en zaden vanwege de ontstekingsremmende en antioxidatieve werking.
• Voldoende vochtinname: zorg voor dagelijks 2,5 tot 3 liter vocht, onder meer water, kefir, vruchtensappen, bouillon, koffie en thee.
• Plantaardig dieet: bevat ontstekingsremmende stoffen en kan helpen bij het verminderen van langdurige systemische ontstekingen bij Long COVID.
• Vezels: meer vezels uit verschillende bronnen laten de gunstige darmbacteriën toenemen, waardoor het immuunsysteem kan worden gereguleerd en ontstekingen kalmeren.
• Blijf weg bij geraffineerde voeding: een westers dieet met veel vet en suiker veroorzaakt ontstekingen en verstoort het afweersysteem.
• Intermittent fasting: langer vasten toont progressie bij Long COVID. Bij een groep van 14 mensen met aanhoudende klachten verbeterde de gezondheid van bijna iedereen na een medisch begeleid vastenprogramma. Mensen met ondervoeding kunnen beter niet voor deze maatregel kiezen.

Supplementen

• PEA (palmitoylethanolamide): mensen met langdurige COVID-klachten kregen 3 maanden lang dagelijks 1200 mg, waarna hun klachten verminderden.
• L-arginine + vitamine C: kunnen gunstige effecten hebben; L-arginine verbetert de bloedvatwanden en vitamine C vermindert oxidatieve stress.
• Vitamine D: de helft van de patiënten met Long COVID heeft lagere vitamine D-spiegels, vooral patiënten met cognitieve klachten.
• Omega 3: heeft ontstekingsremmende eigenschappen, ondersteunt de hersenfunctie en kan mogelijk de binding van het coronavirus verhinderen, wat kan helpen bij ‘brain fog’.
• Andere ondersteunende supplementen zijn glutathion en zink. Bij slaapproblemen kunnen zink, vitamine C, D en polyfenolen verlichten. Bij vermoeidheid kan langdurig dagelijks creatine zinvol zijn.

Leefstijl

• Etherische oliën: deelnemers die 2 weken lang etherische oliën zoals tijm, kruidnagel en sinaasappel inhaleerden, rapporteerden aanzienlijk minder vermoeidheidsklachten.
• Beweging: heeft bewezen positieve effecten op het immuunsysteem, het bewegingsapparaat, de longfunctie, de hersenen en het psychisch welzijn.
• Ontspanning: stress kan de voorraden aan micronutriënten uitputten, waardoor we vatbaarder worden voor Long COVID. Regelmatig mediteren wordt aangeraden.
• Ademhalingsoefeningen: onderzoek van de Universiteit van Leeds laat zien dat 4 seconden inademen en 6 seconden uitademen, 2 keer per dag gedurende 10 minuten, de symptomen van Long COVID kan verlichten.
• Halotherapie: inademing van droog zoutaerosol kan effectief zijn bij het verlichten van symptomen als hoesten en kortademigheid.

Bewegen niet voor iedere patiënt geschikt

Een nieuwe studie laat zien dat mensen met langdurige COVID vaak ernstige spierbeschadiging, problemen met de mitochondriën en microbloedpropjes hebben, wat verklaart waarom zij zich na inspanning zo slecht en uitgeput voelen. Na inspanning hadden de patiënten veel meer spierschade en verslechterde de mitochondriële functie nog meer. De onderzoekers adviseren daarom geen intensieve training te doen, wat wijst op het belang van een gepersonaliseerde aanpak bij revalidatieprogramma’s voor mensen met Long COVID.

Long Post-COVID Vaccination Syndrome

Er zijn onderzoeken die bijwerkingen van coronavaccinaties aan het licht hebben gebracht, waaronder een toestand bekend als “Long Post-COVID Vaccination Syndrome”. Dit manifesteert zich als langdurige gezondheidsproblemen na vaccinatie tegen COVID-19, vergelijkbaar met Long COVID. Het LAREB concludeert in een recent rapport dat er meldingen zijn van ‘Long COVID-achtige’ symptomen na vaccinatie, maar dat een oorzakelijk verband nog niet kan worden vastgesteld omdat andere mogelijke oorzaken niet uitgesloten kunnen worden. Er is meer epidemiologisch, klinisch en immunologisch onderzoek nodig.

Oude studies niet meegenomen

Er verschijnen nog dagelijks studies over Long COVID. Bij mijn zoektocht in de medische literatuur heb ik bijna alle studies voor 2022 niet meegenomen, omdat deze in een snel ontwikkelend onderzoeksveld als dit eigenlijk alweer zwaar verouderd zijn.

Slotwoord

Ik hoop dat de bovenstaande tips kunnen bijdragen aan het verlichten van Long COVID. Gelukkig zijn er vele handvatten die kunnen helpen; door de juiste voeding, supplementen en leefstijl kunnen we het risico op langdurige COVID-klachten verkleinen.

Juglen Zwaan is spreker en schrijver over voeding en gezondheid. Hij is een gepassioneerde voedingskundige met een onbedwingbare honger naar nieuwe inzichten. Hij studeerde voeding & gezondheid aan de Open Universiteit en Nutrition Science aan Stanford. Hij onderzoekt kritisch en combineert moderne wetenschap met eeuwenoude kennis. Juglen is een voorstander van puur natuur. Hij hangt geen enkel voedingsgeloof aan, maar combineert vele visies. Bronnen kunnen opgevraagd worden bij de redactie.