Kruidenkennis met paspoort: het geheim van beredruif
De kennis die ik met jullie wil delen komt uit oude boeken, moderne onderzoeken en medische terminologie. Bewust met kruiden bezig zijn is een oude kunst. Werkzame stoffen die destijds via overlevering werden doorgegeven, worden inmiddels aangetoond in een laboratorium. Deze keer staat beredruif centraal, een kruid dat al eeuwenlang wordt ingezet bij urologische klachten.
Herkomst en geschiedenis
De naam beredruif komt van de Griekse woorden voor beredruiven, de bessen waar beren verzot op waren. De groenblijvende bodembedekker groeit onder bomen op zanderige grond en tussen rotsen onder koudere, barre omstandigheden. In Noord-Amerika gebruikten de Indianen het tegen scheurbuik en ontstekingen. Het plantje zit tjokvol vitaminen en mineralen.
Wist je dat men vroeger het blad gebruikte voor blauwe en paarse verfstof van wol en katoen? Textiel werd er op zaterdag mee ingeweekt. Op maandag was het geoxideerd, kleurde blauw en werd op die dag uitgehangen. De ververs konden niets doen en waren verplicht vrij. Zo werd de uitdrukking ‘blauwe maandag’ geboren.
Werking volgens de kruidenleer
Leer werd gewassen met dit kruid vanwege de sterke looistoffen. Organische cellen trekken samen. Het krijgt vocht uit de cel en uit verzwakte extracellulaire ruimten. Dit heet ‘diuretisch’. Je zou het kunnen vergelijken met een verharding zoals schors of een wortel. Dit effect versterkt de celwanden en laat de verzwakte pathways tussen de cellen verdwijnen. Het weefsel is stugger en de verzwakking wordt op die manier opgeheven.
Dit kruid werkt met ‘gallozuur’ en ‘gallotannines’, vooral op de nieren en urologische weefsels. Net als elk kruid heeft ook deze plant een mentale boodschap. Kleine besjes en blaadjes groeien verwrongen en zitten klem tussen de omstandigheden om te overleven. Ondanks gevangen zitten geeft de plant niet op.
In de homeopathische verdunningen heeft het de naam ‘salix purpur’ gekregen. Deze werkt in op problemen rondom machteloosheid. Overleven geeft lichamelijke klachten, in dit geval op de urologische organen. Het is een sterkere variant van cranberry. Maar let op: de infectie verdwijnt, maar komt terug als de oorzaak niet wordt aangepakt. Het geeft verlichting en tijd om de echte oorzaak te ontdekken.
Wat onderzoek zegt over beredruif
Het blad bevat het glycoside arbutine. Onder invloed van bacteriën in de urinewegen wordt deze stof omgezet in hydrochinon, waaraan de bactericide werking wordt toegeschreven. Modern onderzoek naar het gebruik van beredruif bij urineweginfecties is echter beperkt en de resultaten zijn wisselend: reageerbuisonderzoek liet krachtige antimicrobiële eigenschappen zien, maar een studie onder ruim driehonderd vrouwen vond geen verschil met een placebo bij een actieve infectie (Infoblaasontsteking.nl). Een oudere studie onder 57 vrouwen zag wel dat aanvullend gebruik van dit kruid met paardenbloemwortel de kans op herhaling van urineweginfecties verminderde ten opzichte van placebo.
Dat gemengde beeld onderstreept waarom uitleg over de achtergrond en de werking van een kruid belangrijk is: het helpt bij het op een juiste manier inzetten van deze plant binnen natuurgeneeskundige interventies, en bij het herkennen wanneer aanvullende zorg nodig is.
Paspoort
Beredruifblad, Arctostaphylos uva-ursi
RIVM goedgekeurd
Uiterlijke kenmerken: 0,15-0,60 m hoog heidesoort, houtig dwergstruikje, lange kruipende stengels, bladeren blijvend, leerachtig, dik, kort gesteeld, gaafrandig, bloemen klokvormig, wit met roze rand, in trosjes, met bolle bes 4-6 mm Ø die rood wordt als hij rijp is.
Gebruikte delen: aan de lucht gedroogd blad
Inwendig gebruik: thee, tinctuur
Homeopathische naam: Salix Purpur
Werkzame bestandsdelen: looistof, glycosiden (arbutine, methylarbutine), anorganische zouten, appelzuur, citroenzuur en o.a. vitamine C, kalium, mangaan, fosfor, zink.
Eigenschappen: antiseptisch, samentrekkend, diuretisch
Pathologie: blaasontsteking, witte vloed, candida en bacteriën urogenitaal
Veelgestelde vragen over beredruif
Kan beredruif dagelijks gebruikt worden?
Vanwege de sterke looistoffen wordt het doorgaans kortdurend ingezet, bijvoorbeeld bij de eerste signalen van een blaasontsteking, en niet als dagelijkse kuur.
Is beredruif geschikt tijdens zwangerschap?
Nee, dit kruid wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding. Overleg bij twijfel altijd met een arts of natuurgeneeskundig therapeut.
Waarin verschilt beredruif van cranberry?
Beide worden ingezet bij de urinewegen, maar beredruif werkt sterker en gerichter via arbutine, terwijl cranberry vooral preventief wordt gebruikt en milder is voor langdurig gebruik.
Wil je meer weten, heb je vragen of een idee voor een onderwerp? Laat het me weten via katinka@dehelderemaan.nl
Katinka Hagenaar is verpleegkundige die westers medisch te veel blokkades tegenkwam. Nu heeft ze een praktijk waar ze verbinding maakt tussen westers medisch, TMC, kruiden en homeopathie. www.dehelderemaan.nl
Bronnen o.a: Pr. dr. F.H.L. van Os, Rijksuniversiteit Groningen, Het rijk der geneeskruiden; Geert Verhelst, Groot kruidenhandboek, 2017; Marlies Engels Kruid & Mens 2021; Infoblaasontsteking.nl
Hoe je beredruif kunt gebruiken
Het kruid wordt meestal als thee of tinctuur ingenomen, kortdurend en bij voorkeur onder begeleiding van een natuurgeneeskundig therapeut. Omdat de werkzame stof arbutine pas werkt in een basische urine, wordt de thee soms gecombineerd met een beetje zuiveringszout of met groente die de urine minder zuur maakt. Overmatig of langdurig gebruik kan de lever en de nieren belasten, dus wordt een kuur doorgaans niet langer dan een week of twee aangehouden.
Meer kruidenkennis en natuurgeneeswijzen zijn te vinden op de themapagina.
