Postbiotica (gistfermentaat) kan griepsymptomen verminderen
In de herfst en winter zijn mensen vaker vatbaar voor luchtweginfecties zoals griep en verkoudheid. Een postbioticum is een preparaat van niet-levende microbiële cellen (bacteriën, gisten) of celcomponenten, met of zonder metabolieten, dat gezondheidsbevorderende effecten heeft bij de gastheer. Een postbioticum van bakkersgist (Saccharomyces cerevisiae) wordt ook wel gistfermentaat genoemd. Onderzoek bij gezonde volwassenen laat zien dat suppletie met gistfermentaat de duur en frequentie van griep- en verkoudheidssymptomen kan verlichten, zonder significante bijwerkingen. Nu is dat ook onderzocht bij kinderen tussen de 4 en 12 jaar, en blijkt dat gistfermentaat ook in deze groep griepsymptomen kan verminderen.
Wat is een postbioticum precies
Waar pro- en prebiotica bekend staan als ‘levende’ en ‘voedende’ ondersteuning van de darmflora, bestaat een postbioticum uit niet-levende celonderdelen en stofwisselingsproducten van micro-organismen. Het bekendste gistfermentaat, vermarkt onder de naam EpiCor, wordt gemaakt door bakkersgist te laten fermenteren en vervolgens te inactiveren. Wat overblijft zijn celwandfragmenten, bèta-glucanen en andere stoffen waarvan wordt aangenomen dat ze het afweersysteem kunnen ondersteunen zonder dat er levende micro-organismen worden ingenomen.
Kinderen tussen 4-12 jaar met 500 mg gistfermentaat
De studie werd uitgevoerd in Ontario, Canada, tijdens het griepseizoen van 2022-2023 en duurde in totaal 84 dagen. Er werden 256 kinderen tussen de 4 en 12 jaar dubbelblind en placebogecontroleerd ingedeeld in twee groepen: de ene groep kreeg een placebo, de andere groep 500 mg gistfermentaat per dag in de vorm van een gummie. De therapietrouw was hoog, met een naleving van meer dan 90 procent gedurende de volledige onderzoeksperiode van bijna drie maanden. Aan de hand van de Canadian Acute Respiratory Illness and Flu Scale (CARIFS) en een dagboek werden de symptomen bijgehouden.
Daarnaast werden ook de duur en ernst van de symptomen, de hoeveelheid gemiste school- of opvangdagen en het gebruik van medicatie in kaart gebracht (Pediatric Research, 2024).
Significant minder ernstige griepsymptomen
De dagelijkse inname van 500 mg gistfermentaat verminderde het aantal keren dat kinderen verkoudheid of griep kregen niet significant, maar zorgde wel voor een significant lagere ernst van de symptomen vergeleken met de placebogroep. Specifiek was er significant minder keelpijn en spierpijn in de groep die het gistfermentaat kreeg. Kinderen in de placebogroep gebruikten 1,73 keer zo vaak griep- of verkoudheidsmedicatie als kinderen die het gistfermentaat kregen. De suppletie was veilig en werd goed verdragen door de kinderen, zonder meldingen van ernstige bijwerkingen gedurende de gehele onderzoeksperiode.
Wat betekent dit voor de praktijk
Het lijkt erop dat suppletie met een postbioticum als gistfermentaat een positief effect heeft op de manier waarop het immuunsysteem van kinderen reageert op een luchtweginfectie: niet per se minder vaak ziek, maar wel minder heftig ziek, met minder keelpijn en spierpijn, en minder vaak medicatie nodig. Voor ouders die op zoek zijn naar ondersteuning tijdens het winterseizoen kan dit een interessante aanvulling zijn naast de bekende basismaatregelen zoals voldoende slaap, buiten bewegen, voldoende vitamine D en een gevarieerd voedingspatroon met genoeg groente en fruit. Verder onderzoek, bijvoorbeeld naar de optimale dosering, de langetermijneffecten en de werking bij andere leeftijdsgroepen, is nodig om deze bevindingen te bevestigen en te verfijnen.
Veelgestelde vragen over gistfermentaat
Is gistfermentaat hetzelfde als een probioticum?
Nee. Een probioticum bevat levende micro-organismen, terwijl een postbioticum zoals gistfermentaat bestaat uit niet-levende celonderdelen en stofwisselingsproducten. Beide kunnen het immuunsysteem ondersteunen, maar via een ander mechanisme: probiotica moeten de darm koloniseren om effect te hebben, terwijl een postbioticum direct werkzame celonderdelen levert zonder dat kolonisatie nodig is.
Vanaf welke leeftijd is gistfermentaat onderzocht?
De hier besproken studie onderzocht kinderen tussen de 4 en 12 jaar. Eerder onderzoek richtte zich vooral op gezonde volwassenen, waardoor deze studie een van de eerste is die specifiek naar kinderen kijkt.
Heeft gistfermentaat bijwerkingen?
In de studie werd de suppletie goed verdragen en werden geen significante bijwerkingen gemeld. Zoals bij elk supplement is het verstandig om bij twijfel, onderliggende aandoeningen of gebruik van medicatie eerst een arts of kinderarts te raadplegen voordat met suppletie wordt gestart.
Postbiotica in breder perspectief
Postbiotica krijgen de laatste jaren steeds meer aandacht in wetenschappelijk onderzoek naar darmgezondheid en immuniteit. Waar eerder vooral werd gekeken naar levende bacteriestammen in probiotica, richt een deel van het onderzoek zich nu op de vraag of de gezondheidseffecten ook zonder levende micro-organismen behaald kunnen worden. Dat is relevant, omdat niet-levende preparaten vaak stabieler zijn bij bewaring en makkelijker te doseren, en omdat ze in theorie een kleiner risico vormen voor mensen met een verminderde weerstand.
Bij gistfermentaat gaat het specifiek om bèta-glucanen en andere celwandbestanddelen van Saccharomyces cerevisiae, dezelfde gistsoort die ook wordt gebruikt bij het bakken van brood en het brouwen van bier, al is de bewerking voor een postbioticum uiteraard anders, met een fermentatie- en inactivatieproces dat specifiek gericht is op het behouden van de immuunactieve celonderdelen.
Bron: Orthokennis.nl, gebaseerd op onderzoek gepubliceerd in Pediatric Research (Nature, 2024)
Meer nieuws en onderzoek over natuurgeneeswijzen is te vinden op de themapagina.
