‘Het zenuwstelsel is niet gebouwd om ons gelukkig te maken’

Rugtherapeut Marcel Heijnes over TMS

‘Jaren geleden introduceerde de Amerikaanse arts prof. dr. Sarno het begrip Tension Myositis Syndrome, kortweg TMS genoemd. Hij had ontdekt dat ons autonoom zenuwstelsel anders gaat functioneren als we onverwerkte issues bewust of onbewust in stand houden. Het gevolg is dat we fysieke klachten ontwikkelen. Zo weerspiegelt het lichaam dat er op emotioneel of mentaal gebied iets met ons aan de hand is.’ Aan het woord is Marcel Heijnes. Hij is een van de natuurgeneeskundig therapeuten die zich specialiseerden in TMS.

Hij vervolgt: ‘Sarno was orthopeed, mensen kwamen bij hem met pijnklachten aan het bewegingsapparaat, dus onder andere rug, schouders of de nek. Puur lichamelijke interventies als operaties, hulpmiddelen en medicijnen hadden bij hen niet afdoende gewerkt. De klacht bleef of er kwam een andere aandoening voor in de plaats.’

Sarno noemde het in eerste instantie een pijnsyndroom. ‘Dat heeft hij later genuanceerd door te zeggen dat de pijn wel degelijk echt is, maar dat we geneigd zijn de oorsprong altijd lichamelijk te verklaren. Ons brein doet iets met ons waar we met overtuigingen iets tegenover kunnen zetten. Zo van: oké, er is niets mis met mijn lichaam, maar ik ben in de problemen gekomen door een emotionele trigger. Dat moet je aan je brein heel goed uitleggen. Inmiddels weten we ook dat het syndroom niet alleen over pijn gaat. Moeheid is er bijvoorbeeld ook een vorm van, maar net zo goed veel andere klachten. Het lichaam gebruikt pijn als afleider voor een onverwerkt issue dat zich in het onderbewuste bevindt. Persoonlijk wil ik daaraan toevoegen dat pijn ook een signaalfunctie heeft, er kan wel degelijk iets lichamelijk aan de hand zijn waarvoor je je moet laten onderzoeken. En soms te laten repareren zodat je lichamelijk weer kan functioneren. Maar het lichaam onthoudt wel wat er gebeurd is en de reden waarom je in de problemen bent gekomen. Je hebt nog steeds te onderzoeken waarom je de klacht kreeg.’

Stress

‘Wat ik er ook nog over wil zeggen, is dat het niet alleen om onverwerkte emoties gaat. Stress kan ook een grote rol spelen. Een voorbeeld uit mijn eigen praktijk: een cliënt die vaak last had van buikpijn, vertelde dat hij met behulp van een zelfhulpboek zijn buikpijn kon verklaren. De pijn was verdwenen en sindsdien niet meer teruggekomen. Hij was voor die tijd voortdurend bang geweest dat hij iets ernstigs mankeerde. Dat was zijn stress. Als je onzeker bent over je lichaam of je hebt er geen vertrouwen in, ziet het reptielenbrein dat als onveilig en gaat er iets mee doen. Daar kan jij niet onderuit en ik ook niet.’

Sarno wilde zoveel mogelijk medisch ingrijpen voorkomen…

‘Hij was er voorstander van om behandelingen te stoppen en te focussen op de psychische, emotionele en mentale achtergronden. Ik ben het grotendeels met hem eens, want daar zit de oorzaak. Tegelijkertijd is het wel nodig dat het lichaam de aandacht krijgt die het nodig heeft. Een frozen shoulder zit vast om allerlei redenen, waaronder emotionele en mentale. Maar die schouder is fysiek wel geblokkeerd. Sarno heeft het ook niet over leefstijlaspecten als goede voeding, goede nachtrust en goede ademhaling. Dat paste allemaal nog niet in de tijd van de jaren tachtig en negentig waarin hij zijn methode ontwikkelde. Volgens hem ontstonden de emoties als gevolg van stress, omdat de buitenwereld zoveel van iemand vraagt.’

Hoe zie jij dat?

‘Ik denk dat stress, waar die ook vandaan komt, ons op de lange termijn altijd ondermijnt. Als je doorhebt welke spanningen bij jou een rol spelen en je wil daar verandering in brengen, kan dat betekenen dat je rigoureuze keuzes moet maken in je leven. Bijvoorbeeld stoppen met een relatie of met bepaald soort werk. Of je moet met je verleden aan de slag zodat je bepaalde zaken kan afronden. Lukt het niet om verdrongen gebeurtenissen te ontsluiten, dan moet dat gebeuren met hypnose of andere technieken.’

Wat gebeurt er in het lichaam als het syndroom optreedt?

‘Het limbisch systeem, ons emotionele brein, reageert op onverwerkte zaken of gebeurtenissen die iedere keer spanning oproepen. Daardoor veranderen de signalen die het autonoom zenuwstelsel naar het lichaam stuurt. Een van de effecten is dat de doorbloeding in weefsels en in organen wijzigt. Ieder heeft daarin eigen, individuele patronen. Het hormoon- en immuunsysteem zijn aan het autonoom zenuwstelsel gekoppeld, daarop heeft het dus ook invloed. Denk aan mensen die een burn-out hebben meegemaakt. Het is opvallend hoe vaak die er overgevoeligheden en allergieën aan overhouden. Op de een of andere manier is er sprake van een verstorende werking. Dat is kenmerkend van TMS; het kan je erop wijzen dat het lichaam of je hele systeem iets markeert als veilig of onveilig. Is het laatste het geval, dan ontstaan daarop nare sensaties, in de vorm van jeuk, pijn of ongemakken als koude handen, koude voeten, krachtverlies. Als je doorhebt wat de reden is, geef je in een therapie als het ware het commando om weer normaal op dat aspect te gaan reageren.’

Wat kunnen therapeuten die vooral lichaamsgericht werken met kennis van TMS?

‘Zich realiseren dat iedereen die bij hen over de vloer komt, een hele ervaringswereld met zich meebrengt. Als je vermoedt dat er zoiets als TMS bij iemand speelt, doe je er goed aan je cliënt mee te nemen in een bewustwordingsproces. Heel vaak weten mensen dondersgoed wat er bij hen speelt. Als je een verandering bewerkstelligt, maakt hun dat veel duidelijk. Dat is de eerste fase. Als er niets verandert, is het zaak het onderbewuste actief op te zoeken om de verborgen emoties in het impliciete geheugen op te sporen. Waardevol is ook om cliënten te stimuleren bepaalde boeken te gaan lezen. Zoals die van dr. Sarno, maar er is ook een relatief recent boek van Saskia de Bruin, Weg van de pijn. Daarin staan schrijfoefeningen die helpen zelf op zoek te gaan naar oorzaken. Heel laagdrempelig, want iedereen kan schrijven.’

Therapeuten kunnen ook doorverwijzen

‘Inderdaad, je hoeft niet alles zelf te doen. Doe wat je belangrijk vindt, maar besef wel dat als je in die situaties alleen maar op het lichamelijke blijft hangen, je iemand niet verder gaat helpen. Het lichaam wil afleiden. Iedereen heeft pijnlijke gebeurtenissen meegemaakt, als baby, peuter, puber of volwassene. Het is belangrijk je te realiseren dat het zenuwstelsel niet is gebouwd om ons gelukkig te maken. Het is gemaakt om ons veilig te houden. Alles wat maar riekt naar onveiligheid houdt het op de een of andere manier af.’

Voorbeelden van aandoeningen

‘Mensen komen bij mij vooral met rug-, nek- en schouderklachten. Ze hebben vaak al veel aandacht besteed aan beweging en houding, en komen erachter dat hen dat niet voldoende heeft geholpen. Ik vraag altijd wat er in iemands leven speelde voordat de klacht ontstond. Uiteindelijk blijkt dat mensen een of meer spanningsbronnen hebben of hadden die nog steeds een rol spelen in hun lichaam en hele systeem. Een cliënt van me had een frozen shoulder. Via een testprotocol kwam ik er met een spiertest achter dat er iets was met het eigen bedrijf van haar partner, waar problemen waren. Tijdens de sessie werd duidelijk dat de spanningsbron zich in haar buik- en borstgebied bevond. Toen we die hadden behandeld, merkte ze dat haar schouder ging zakken. Ook bij hoofdpijn is meestal sprake van een spanningsbron; therapeuten die lichamelijk werken moeten wel weten welke spieren en structuren een rol spelen zodat ze ter plekke bij iemand op lichamelijk niveau de blokkade kunnen aanpakken. Voor darmklachten geldt dat ook. Het gaat erom waar de stressor zit.’

En bij artrose, dat in principe een stofwisselingsaandoening is?

‘Ook daarvoor geldt het. In mijn praktijk kwam een vrouw met artroseklachten. Ze was een alleenstaande moeder en had een moeizame relatie achter de rug. Opeens hoorde ze dat haar voormalige partner zelfmoord had gepleegd. Dat heeft verschrikkelijk veel impact op haar leven gehad, de gehele sessie hebben we er aandacht aan besteed. Dat betekent voor mij als therapeut dat ik de lading reset in het brein en in het energetisch systeem. Ze voelde meteen dat de energie in haar handen weer doorstroomde, ze had er ook weer kracht in. Röntgenfoto’s maken aangedane plekken door artrose weliswaar zichtbaar, maar dat zegt niet altijd wat over de klachten, want er zijn mensen met hetzelfde beeld die geen klachten ervaren. Pijnsignalen ontstaan door overprikkeling van het zenuwstelsel. Daarom is het belangrijk dat als een fysiek probleem is opgelost, het zenuwstelsel tot rust komt. Dat bevorder ik door in die structuren de lading te resetten via de rugreflexen. Andere methoden werken ook goed, zoals ademhalingstechnieken, de problemen van jezelf afschrijven, de Wim Hof-methode met wisselbaden.’

Door ijskoud water?

‘Jazeker. Wim Hof heeft gebruikgemaakt van bepaalde principes uit de Duitse hydrotherapie. Als je een patroon wilt doorbreken waarin het zenuwstelsel verkeerde signalen stuurt, kan je door middel van warmte én koude structuren ontspannen. Het lichaam schrikt en gaat vervolgens warmte produceren, wat indirect voor die ontspanning zorgt. We zijn gewend om warm te douchen, maar daar wordt ons systeem lui en traag van. Als je koud afdoucht, activeer je de reactie die je nodig hebt. Ons lijf wil altijd uitgedaagd worden.’

www.ruginbalans.nl

Wat is TMS?

Een categorie van uiteenlopende onbegrepen klachten (SOLK) zijn fysieke manifestaties vanuit het brein, bedoeld om de bewuste geest af te leiden van onaangename gevoelens. De Amerikaanse arts prof. dr. Sarno (†) ontwikkelde op dit inzicht een behandelmethode waarmee hij succesvol mensen afhielp van hun chronische pijnklachten. Hij noemde de aandoening TMS, een afkorting van het Tension Myositis Syndrome. Sarno ontdekte dat het merendeel van zijn pijnpatiënten genas door bewustwording: inzicht in hoe het brein werkt en dat de pijn is ontstaan door emoties te onderdrukken. Veel van zijn patiënten hadden een historie van onder andere migraine, maagzuur, prikkelbaredarmsyndroom, astma of eczeem, en waren vaak hardwerkend, gewetensvol, dwangmatig en perfectionistisch.

Marcel Heijnes ontwikkelde de Healing Reset Methode met als doel het autonoom zenuwstelsel door middel van onder andere tapping- en kinesiologietechnieken te herprogrammeren. www.healingresetcompany.nl