Vraag een cliënt: Wat is jou het dierbaarst? en hij reageert steevast met: Mijn gezondheid en die van mijn naasten. Dit is de essentie van ons vak! Wij staan voor gezondheidszorg en niet voor ziekenzorg. In de ziekenzorg moeten mensen ‘normaal’ zijn, dat wil zeggen: binnen de gemiddelde normen en waarden vallen, hoe dat verder ook voor ze uitpakt. In ons vak moet iedereen juist zichzelf zijn. De eigen unieke mogelijkheden optimaal benutten, dat is gezondheid.
Toch hebben we ook veel gemeenschappelijk. Hoe gebruiken we dit in ons vak?
De bewegingen van de 4 natuurkwaliteiten
De bewegingen van de 4 natuurkwaliteiten spreken iedereen aan (zie YouTube: de bewegingen van de 4 natuurkwaliteiten). Juist de gelijkwaardigheid van de 4 natuurkwaliteiten verrijkt je leven en dat van je patiënten. Aanvankelijk gebruikten we 4 natuurkwaliteiten alleen in de natuurgeneeskunde; later ook op het gebied van voeding, fytotherapie, lichaamsgericht werk, leefadviezen, homeopathie en Bachbloesems. Maar de 4 natuurkwaliteiten gaan over meer dan dat. Het is een leuke, inspirerende beweging met ondertussen een eigen website met veel therapeuten en iedereen past ze op zijn eigen manier toe. We zien ze bij coaching, kookworkshops, dans, yoga en op festivals. Zo zien we in de wetenschappelijke literatuur steeds meer aandacht voor de kwaliteit Vocht, zoals de gezondheidsdefinitie van Machteld Huber en de endosymbiontentheorie van Lynn Margulis.
‘De planeet hangt van symbioses aan elkaar’ – Lynn Margulis
De natuur geeft een referentiekader dat ons allemaal verbindt. Al vanuit de klassieke oudheid werken we met de 4 elementen en temperamenten. De 4 natuurkwaliteiten – Vocht, Droog, Koud en Warm – vormen de basis ervan. We spreken tot op de dag van vandaag nog steeds over een warm hart, een koele blik en een gortdroge opmerking. De natuurkwaliteit Vocht is helaas uit het beeld verdwenen door de invloed van de wetenschap. En juist deze kwaliteit staat voor verbinden, samenwerken en flexibiliteit. Een kwaliteit die nu hard nodig is. De wetenschap is gebaseerd op alleen de kwaliteiten Droog en Warm. Droog omdat je het onderwerp altijd helemaal moet kunnen afbakenen. En Warm omdat je het helemaal van alle kanten moet kunnen omschrijven, want: ‘meten=weten’.
Wetenschap is een heel waardevolle visie op de werkelijkheid, maar mist de kwaliteiten Koud en Vocht. Er zijn ook onzichtbare drijfveren en onbewuste, diepere lagen die horen bij de kwaliteit Koud. Veel dingen zijn bovendien te complex voor de wetenschap. In al het vage, complexe en niet meetbare wordt de kwaliteit Vocht herkend. In de wetenschap worden deze kwaliteiten als placebo of onmogelijk weggezet. Bijvoorbeeld wanneer een hoogleraar constateert dat acupunctuur wetenschappelijk bewezen is – maar niet geloofwaardig… (YouTube: Skepsis congres 2014 – leren van kwakzalvers – Yvo Smulders, vanaf 59).
De natuurgeneeskunde, gebaseerd op de wetenschappelijke visie, houdt zich bezig met ziekenzorg. Wanneer de gezondheid centraal staat, zijn alle 4 de kwaliteiten even waardevol.
Voorbeeld: Jan (16 jaar, met allergie en kloven aan de binnenkant van neus en mondhoeken) gaat naar een wetenschapper, een huisarts, en krijgt antihistaminica en cortisonezalf. Gaat Jan naar een natuurgeneeskundige die volgens dezelfde principes werkt, dan krijgt hij ‘natuurlijke’ antihistaminica (bijvoorbeeld Ribes nigrum) en Calendula-zalf tegen de kloven. In beide gevallen wordt de patiënt afhankelijk van medicatie.
Bij een natuurgeneeskundige die de gezondheid centraal zet, werd Jan onafhankelijk van medicatie door de slijmvliesversterkende kruiden in combinatie met een constitutionele behandeling. En dan reageert Jan met: ‘Nu begrijp ik de relatie tussen lichaam en geest, niet alleen zijn al mijn slijmvliezen te droog, maar ik sta bekend om mijn droge humor en ik kan absoluut niet slijmen. Droog is misschien wel passend bij mij, maar ik was té droog en word nu soepeler en zachter.’
Het werken met de 4 natuurkwaliteiten geeft je vrijheid en creativiteit. Het laat je begrijpen dat alle mensen met alle kwaliteiten noodzakelijk zijn ook al doen ze het precies andersom dan jij verwacht.
Therapeuten in de natuurlijke gezondheid werken aan een duurzame planeet. Zij kennen de natuurkrachten en leren hun patiënten zorgzaam te zijn voor zichzelf én de aarde. Hun geluid mag krachtiger klinken. De taal van de natuur wordt door iedereen verstaan. Deze taal verbindt mensen van heel de wereld. Door deze taal te spreken zorgen we samen voor een gezonde wereld.
En zo staan we samen sterker en vormen we één geheel, een levende planeet, een ecosysteem. En ‘zo boven, zo beneden’, werkt dit hetzelfde in alle cellen van je lichaam.
Voorbeelden uit de praktijk
Een acuut verstuikte enkel laat lokaal een beweging naar Warm en Vocht zien. Hij zwelt op, wordt rood en voelt warm aan. De therapie zal het effect moeten hebben naar Koud en Droog. Dit geeft een ruime mogelijkheid aan therapieën. Bijvoorbeeld eerst koelen en vervolgens rust en een drukverband. Ook een gekneusd koolblad, Rescue-remedy en een leempakking geven een directe actie naar Koud en Droog. Maar evengoed kan een beweging naar Warm en Vocht, zoals een warme lijnzaadpakking of een homeopathisch middel, zoals Arnica effectief zijn door de reactie naar Droog en Koud.
Bij chronische klachten speelt de constitutie de hoofdrol in de therapie. Bij chronische ontstekingen hoeft het effect van de therapie niet naar Koud en Droog te zijn. Het gedrag van de patiënt is bepalend. Het kan zijn dat de patiënt zichzelf vaak voorbijgelopen is en meer naar Koud moet bewegen, maar net zo goed dat hij niet in beweging durft te komen. Een standaardtherapie kan daarom niet voorgeschreven worden.
De 4 natuurkwaliteiten helpen enorm om de constitutie, het temperament, van een patiënt te bepalen. Doorvragen op gedrag is hierbij essentieel omdat zo individualiteit zichtbaar wordt. Dit kan op alle niveaus worden nagevraagd. Rituelen bijvoorbeeld, zijn gedragingen die altijd in bepaalde omstandigheden herhaald worden. Op zichzelf is dit een beweging naar Droog. Maar voor patiënten die de rituelen uitvoeren, hoeft dat niet te gelden.
Het gaat dan niet om de rituelen maar om het gedrag van de patiënt. Dus je vraagt bijvoorbeeld: Wat doe je met de rituelen? Wat brengt het je? De een bidt voor het eten omdat het zo hoort (Droog). De ander om erbij te horen (Vocht) of om het rustmoment (Koud) of om het warme gevoel.
Je kunt nog preciezer de constitutie bepalen door de holistische betekenis van de uitscheidingsorganen te gebruiken (zie de 4 vragen bij de organen in het lesboek: én simpel én complex). Als je hier doorvraagt, zal de een zeggen, dat het lezen uit de Bijbel hem helpt om zichzelf te vergeven (urinewegen). Een ander zal zeggen, dat het inspiratie geeft (luchtwegen), of dat het helpt zijn ideeën over een betere wereld vorm te geven (lever) of om onbelangrijke zaken langs zich heen te laten gaan (spijsverteringskanaal).
Er is veel te weinig ruimte. Er is nog veel meer te vertellen. We kunnen patiënten en therapeuten aan het woord laten. We hebben er boeken en artikelen over geschreven en geven er les in. Maar uiteindelijk moet je het in je eigen praktijk op je eigen manier gaan doen. Wij helpen je graag!
Renée: want de natuur – dat ben ook jij! Esther: anders kijken, meer zien.
Is het alweer een tijdje geleden dat je je diploma hebt gehaald en ben je toe aan verdieping in je eigen vak na alle verplichte medische basisbijscholing? Meld je aan via www.4natuurkwaliteiten.nl voor de bijscholing in Portugal of laat weten dat je interesse hebt in de 1-jarige post-hbo in natuurgeneeskunde (fyto, voeding, lichaamsgericht, leefadviezen, enz.).
Renée Koenders, MSc Herbal Medicine en Esther Tenhagen
Foto’s: Renée Koenders | www.4natuurkwaliteiten.nl
