Systemisch werk via lichaam

Wezenlijk contact is een rode draad in mijn leven. In mijn werk als lichaamsgericht therapeut en docent ben ik steeds op zoek naar de diepere essentie en heb ik steeds meer technieken losgelaten. Wezenlijk contact gaat over de ontmoeting van mens tot mens, vanuit een openhart verbinding, waarbij alles er mag zijn zoals het is.

Aandacht voor dat wat er is, zonder iets te willen veranderen, geeft toegang tot het maken van een diep contact met jezelf en de ander. Niet willen helpen of oplossen, maar zijn met wat er is. Vertrouwen dat je door het leven zelf geleid wordt. Deze aandacht is verbonden met het hart, het orgaan van liefdevolle aandacht, zonder waardeoordeel. Het hart dat ook verbonden is met de ziel. Via het hart kun je je ziel uitnodigen zich welkom te voelen. Het hart dat geen waardeoordeel heeft maar waar je mag rusten en thuiskomen. Deze liefdevolle aandacht werkt helend.

In mijn zoektocht naar verdieping kwam het systemisch werk op mijn pad. Ik volgde een aantal opleidingen bij Phoenix-opleidingen in Utrecht. In het systemisch werk gaat men ervan uit dat de mens niet op zichzelf staat maar onderdeel is van een groter geheel (familie, werk, maatschappij, land) en daardoor wordt beïnvloed.

Bert Hellinger heeft het begrip systemisch werk verder uitgediept. Vanuit zijn ervaringen in Afrika heeft hij geleerd dat de voorouders een belangrijke plek blijven innemen, ook al zijn ze dood. Bert Hellinger zegt: ‘Als ieder lid van de familie erkend wordt, de plek heeft die hij hoort te hebben en de liefdesenergie in dit systeem vrij kan stromen, is er rust, orde en een gevoel van thuiskomen bij alle leden van de familie.’ Deze ideale situatie kan verstoord worden door veel factoren zoals trauma’s die niet goed verwerkt kunnen worden, het verlies van een kind, het te vroeg verliezen van een ouder, het verlies van een geliefde, oorlog of familieleden die worden buitengesloten. Op de zielslaag, de essentie, is de mens dus verbonden met zijn familie.

Niet alleen persoonlijke onverwerkte situaties, maar ook trauma’s vanuit het familiesysteem hebben invloed op ieders fysiek welbevinden en psychische gesteldheid. Een familieopstelling kan de dynamiek in het systeem van herkomst aan het licht brengen. Familieopstellingen vinden plaats in een groep en de vraagsteller kiest representanten voor leden van het familiesysteem.

De beslissing om niet met opstellingen en representanten te werken, maar het systemisch werk te integreren in mijn werk op de massagetafel, was voor mij als lichaamsgericht therapeut een logische volgende stap. Vanuit het energetisch werk was ik al bekend met het fenomeen dat je familie-energie bij je kunt dragen en dat het lichaam mee resoneert op de energie van de familie. De opleiding systemisch werk gaf hier structuur en verdieping aan. Langzamerhand ontvouwde zich steeds meer een manier om systemisch werk via het lichaam toe te passen. Dit heeft geleid tot een geheel nieuwe methode: systemisch werk via het lichaam. Inmiddels is er een boek verschenen en een 10-daagse training voor therapeuten om zich in deze methode te bekwamen.

Zoals je in een opstelling kunt ervaren wat de invloed van het (familie)veld is op je fysieke, emotionele en energetische gesteldheid, zo is dat ook te ervaren op de massagetafel. Of anders gezegd: dat wat je bij een opstelling vergroot tegenkomt in de opstellingsruimte, vind je terug in je lichaam en de ruimte om je heen. Wanneer ik de cliënt op de massagetafel aanraak en me afstem op de zielslaag van de cliënt (door liefdevolle aandacht) kan ik ervaren hoe de cliënt zijn lichaam bewoont en of hij meeresoneert op het familiesysteem. De sessie is erop gericht om de cliënt steeds meer in contact te brengen met het hier en nu, zijn eigen energie en de plek in het familiesysteem die er voor hem is.

Lichaamsgericht werken heeft effect op het persoonlijk en systemisch celgeheugen van de cliënt en kan grote veranderingen teweegbrengen. Een opstelling kan grote impact hebben en veranderingen teweegbrengen maar soms lijkt de beweging uit de opstelling, ondanks het inzicht van de vraagsteller, geen toegang te kunnen krijgen in het leven of het fysieke lichaam. Of het nu gaat om fysieke klachten, gevoelens die zich opdringen of thema’s in het leven die telkens terugkeren, door de diepere betekenis ervan te kunnen ervaren in het lichaam, openen zich nieuwe mogelijkheden. Door systemisch te werken via het lichaam bied ik mijn cliënten een handvat om de opstelling beter te integreren in zichzelf.

De spanning in de relatie loopt op. Af en toe is er een woordenstrijd en stappen ze boos in bed. Daar is de kou tussen hen voelbaar.

Ze ligt strak op de behandeltafel. Van top tot teen. Ik wacht, nodig uit met mijn handen. Er is weinig beweging voelbaar. De ziel lijkt zich in een ver hoekje te hebben teruggetrokken. Hoe kan ik haar ziel roepen? Ik weet het niet maar wacht en laat het over aan mijn handen. Wanneer ik een hand tussen haar schouderbladen leg en haar vraag om daar contact mee te maken komt er een beetje beweging onder mijn handen. Ik ben met mijn aandacht bij mijn cliënt en de kou die om haar hart aanwezig is. Dan vertelt ze: ‘Mijn ouders hadden vaak ruzie, met elkaar of met mijn broer en zus. Ik trok me vaak terug in mijn kamertje.’ Ik kan voelen hoe ze met haar hele wezen weer als klein kind in het ouderlijk huis is.

‘Het voelt als vrieskou, overal om me heen.’

Ik leg haar uit dat het celgeheugen in de ruzie met haar man getriggerd wordt en dat ze dezelfde beweging maakt die ze als kind ook maakte: zich terugtrekken.

‘Mijn zus was de enige waarbij ik terecht kon.’ ‘Hoe is het als je naast haar gaat staan?’ ‘Dan voel ik de warmte weer in mij terugkomen.’

En terwijl ze dat zegt, wordt haar hartgebied warm. De ademruimte wordt groter.

Door het langzaam verplaatsen van mijn handen via haar schouderbladen, schouders en armen naar haar handen, nodig ik haar uit om daar aanwezig te zijn. De vleugels van het hart te openen. In het hier en nu weer durven uit te reiken naar haar partner.