Het autonome zenuwstelsel in de therapeutische praktijk

Deb Dana is gespecialiseerd in de polyvagaal theorie, waarin de nervus vagus van het autonome zenuwstelsel een centrale rol speelt. Met haar benadering helpt ze haar cliënten te herstellen van trauma, onveilige gehechtheid en andere psychische problemen. Ze wordt gezien als de belangrijkste vertaler van de polyvagaal theorie naar de therapeutische praktijk. Vanaf 21 januari 2025 zal zij haar kennis delen in een webinar-serie, speciaal voor Nederlandse en Belgische therapeuten.

Vanaf het allereerste begin van ons leven tot aan onze dood zoeken we naar een gevoel van veiligheid in ons lichaam, in onze omgeving en in onze relaties. Het autonome zenuwstelsel is daarbij van cruciaal belang. Het fungeert als ons beveiligingssysteem, dat continu waakt: is het veilig? Het beschermt ons door aan te voelen of we veilig zijn of in gevaar verkeren, door steeds te luisteren naar wat er gaande is in ons lichaam en in onze contacten met anderen.

Als het autonome zenuwstelsel detecteert dat het veilig is, voelen we ons rustig en verbonden. Als het gevaar signaleert, zet het verschillende fysiologische processen in gang, zodat we in actie komen (vechten of vluchten, mobiliseren) of uiteindelijk ‘uitschakelen’ (immobiliseren). Iedereen beweegt heen en weer tussen deze verschillende toestanden. Bij veel mensen zijn deze veranderingen subtiel en is hun systeem veerkrachtig genoeg om weer naar regulatie terug te keren.

Trauma en onveilige gehechtheid ondermijnen echter de flexibiliteit van het autonome zenuwstelsel. Cliënten met een traumageschiedenis ervaren vaak extreme responsen van hun zenuwstelsel, met als gevolg dat ze zichzelf moeilijk kunnen reguleren en zich niet veilig voelen in relaties. Ze ervaren stress of voelen zich juist leeg en verdoofd. De polyvagaal theorie helpt therapeuten te begrijpen dat de gedragingen van hun cliënten op overleven gerichte acties zijn, die in gang worden gezet door hun zenuwstelsel.

Het autonome zenuwstelsel van mensen die traumatische ervaringen hebben meegemaakt en/of zijn opgegroeid zonder de juiste zorg en liefde, heeft vaak veel van zijn flexibiliteit verloren. Ze loggen als het ware meteen in op op bescherming gerichte patronen van hun zenuwstelsel. Doordat patronen voor verbinding vervangen zijn door patronen voor bescherming, wordt het voor hen moeilijk om contact met anderen aan te gaan.

Therapie vanuit een polyvagaal perspectief ondersteunt cliënten bij het veranderen van de patronen van hun autonome zenuwstelsel. Zo kunnen ze stap voor stap meer veiligheid, verbondenheid en kalmte in hun lichaam gaan ervaren en worden ze beter opgewassen tegen de uitdagingen van het leven.

Vanaf 21 januari 2025 start een vijfdelige webinar-serie met Deb Dana, met Nederlandse ondertiteling. Deelnemers leren over de basisprincipes van de polyvagaal theorie. Daarnaast gaan zij zelf de werking van het autonome zenuwstelsel ervaren. Deelnemers ontdekken hoe ze – zelf gereguleerd – een bron van regulatie voor hun cliënten kunnen zijn. De interventies die Deb zal aanreiken, helpen getraumatiseerde cliënten om hun vertrouwde beschermingsreacties te doorbreken en momenten van veiligheid te ervaren en daarvan te genieten.

Meer informatie: www.uitgeverijmens.nl