Daodynamica: lichaamsgericht counselen op basis van de Chinese vijf elementen

In september van dit jaar start de opleiding daodynamisch counselen. Dit is de eerste counselingmethode die is gebaseerd op het taoïsme en de inzichten uit de traditionele Chinese geneeswijzen. Het Chinese vijf-elementenmodel staat daarbij centraal. Inzichten uit moderne westerse psychosociale stromingen zoals transactionele analyse, theorie U en rogeriaanse gespreksvoering blijken uitstekend in te passen in dit veelzijdige, eeuwenoude model. In de daodynamica ontmoeten oost en west elkaar niet alleen, ze smelten erin samen. Die samensmelting leidt tot een verfrissende, nieuwe visie op het ontstaan van psycho-emotionele en lichamelijke klachten en de manier waarop ze behandeld kunnen worden. Hoewel de filosofie de basis vormt, draait het tijdens de opleiding om zelf voelen, ontdekken, ervaren, doen en delen. Want zoals de taoïst Lao Zi ruim tweeduizend jaar geleden zei: ‘De Tao waarover gesproken kan worden, is niet de ware Tao.’

Het idee voor de opleiding daodynamisch counselen ontstond uit de vriendschap tussen Sander van Hesteren en Willem Pinksterboer. Zij delen een grote liefde voor filosofie, spiritualiteit, de natuur en de mens. Wanneer ze elkaar ontmoeten, ontstaan er altijd mooie gesprekken over hun werk en hun leven, waarin ze nieuwe inzichten, ideeën en ervaringen uitwisselen en met elkaar vergelijken. Sander heeft als bioloog, counselor en trainer een westerse achtergrond. Willem heeft al sinds zijn tienerjaren een grote liefde voor de oosterse levensbeschouwing. Hij studeerde acupunctuur en Chinese kruidengeneeskunde. Het ontstaan van deze opleiding is de yin-yangfilosofie in de praktijk: tussen twee tegengestelde, elkaar aantrekkende polen ontstaat een nieuwe beweging of impuls, die in de Chinese filosofie ‘qi’ wordt genoemd. Die impuls heeft in de vriendschap van Sander en Willem de vorm van een opleiding gekregen die iets wezenlijk nieuws toevoegt aan de coachings- en counselingswereld.

Daodynamisch counselen is geen vaststaande methode die je stap voor stap kunt toepassen om je doel te bereiken. Het is in de eerste plaats een verdiepende manier van waarnemen van de natuur, van jezelf en de ander. Daarbij speelt het ervaren van de bewegingen en het krachtenspel van de qi in jezelf een grote rol. Dat krachtenspel en die bewegingen worden beschreven in het vijf-elementenmodel. Tijdens het daodynamisch counselen wordt dat model gebruikt om de ervaringen, het gedrag en de lichamelijke en emotionele klachten van een cliënt te begrijpen. Daardoor worden, ook voor de cliënt, de verbanden en relaties daartussen inzichtelijk en begrijpelijk. Een uitleg van wat er speelt bij de cliënt met behulp van dit eenvoudige maar veelzijdige model, leidt bij cliënten vaak tot een aha-erlebnis: de puzzelstukjes vallen op hun plaats, de kwartjes vallen. Het vijf-elementenmodel laat mensen door een andere bril naar de werkelijkheid kijken. Daardoor zien ze een nieuw en ander beeld en dienen zich nieuwe opties en mogelijkheden aan die hun leert om te gaan met wat ze in hun leven ervaren en meemaken.

De kracht van verandering, transformatie en vernieuwing is overal in de natuur aanwezig. Het is de qi die in de polariteit van yin en yang ontspringt. Qi wil vrij kunnen stromen. Een vrije stroom van qi creëert steeds een nieuw evenwicht in de voortdurend veranderende verhoudingen tussen yin en yang, de dynamiek van het bestaan. Wij mensen zijn geneigd die kracht te blokkeren. We zeggen dat we graag willen veranderen, maar in feite houden we zelf die verandering tegen en blokkeren onze kracht. Angst speelt daarbij een grote rol. We zoeken veiligheid en hopen die te vinden in controle. De qi volgen betekent juist de controle loslaten en dat is beangstigend. Het Taoïsme maakt duidelijk dat je echte veiligheid alleen kunt vinden door je te gronden in het ondoorgrondelijke. Daodynamische counseling moedigt mensen aan die stap te zetten en ondersteunt ze in het proces dat daarvoor nodig is.

Fenomenologie
Het blokkeren van qi veroorzaakt klachten in zowel lichaam als geest. Qi omvat namelijk beide. De stroom van het leven ontstaat in de relatie tussen lichaam en geest, onze persoonlijke yin en yang. In de daodynamische visie zijn lichamelijke klachten dus niet het gevolg van emotionele problemen. Lichaam en geest verhouden zich niet tot elkaar in een oorzaak-gevolg relatie. In een holistisch mensbeeld begrijp je dat alle klachten een expressie zijn van een patroon dat op alle niveaus van een mens tot uitdrukking komt. Zulke patronen worden beschreven met behulp van het vijf-elementenmodel. Deze patronen kunnen ‘zien’ vraagt om een bijzondere manier van waarnemen die helder beschreven wordt in de fenomenologie, een Europese filosofische stroming die zich eeuwenlang enigszins op de achtergrond ontwikkelde, beginnend in de achttiende eeuw bij Goethe. Fenomenologisch leren waarnemen speelt een grote rol tijdens de daodynamica opleiding.

Sander en Willem hebben een weg gekozen die ver afstaat van de gangbare instrumentele benadering in de gezondheidszorg. Een daodynamisch counselor doet niets om te veranderen wat er is, maar creëert ruimte, geeft toestemming en laat vrij. Tijdens de opleiding daodynamisch counselen leer je steeds minder te doen en steeds meer aanwezig te zijn in het contact met de cliënt. Dit ‘niet-doen’ is een grote kunst, die we de rest van ons leven kunnen blijven ontwikkelen. Lao Zi zei: ‘Hemel en aarde doen niets en toch is er niets wat ze niet doen. Waar is de mens die dit niet-doen kan bereiken?’ Je zou kunnen zeggen dat daodynamisch counselen eerder een vorm van verloskunde is dan van een therapie die erop is gericht zo efficiënt mogelijk problemen op te lossen.

Naast het ‘niet-doen’ speelt de eveneens taoïstische deugd van het ‘niet-weten’ een belangrijke rol in de daodynamische benadering. Wat je al weet en kent is ‘het oude’. Het nieuwe dat zich in de beweging van de qi manifesteert, ken je nog niet. Als je werkelijk een transformatieproces aangaat, betreed je samen met je cliënt regelmatig onbekend terrein. Een daodynamisch counselor laat deze onzekerheid toe. Er gaat een grote kracht van uit om vol vertrouwen samen met je cliënt in dit niet-weten aanwezig te zijn.

Deelnemers aan de daodynamica opleiding krijgen een rijkdom aan tools aangeboden. Ze leren werken met de communicatie binnen het gesprek, maar maken ook kennis met technieken die gebruikmaken van aanraking, ademhaling, aandacht en beweging. Het doel daarvan is in feite altijd hetzelfde: de stroom van de qi bevrijden.

Daodynamisch counselen is een krachtige, holistische methode waarmee zowel mensen met lichamelijke als met psycho-emotionele klachten effectief begeleid kunnen worden. De opleiding kan een toegevoegde waarde hebben voor mensen die een lichaamsgerichte therapie beoefenen, maar die een manier zoeken om emoties en gevoelens meer te betrekken in de behandeling. Therapeuten uit de geestelijke gezondheidszorg kunnen in de opleiding leren hoe dat proces wordt versneld en verdiept door het lichaam en de lichamelijke ervaring in de behandeling te betrekken.

Maar boven alles is de opleiding daodynamisch counselen een avontuurlijke ontdekkingstocht waarin je jezelf, de natuur en de mens beter leert begrijpen.

Meer informatie over de opleiding daodynamisch counselen vind je op daodynamica.nl. Wil je meer weten over het vijf-elementenmodel, luister dan naar de podcastserie die Willem Pinksterboer opnam bij The House of Qi, te beluisteren via Spotify.