Authenticiteit
Authentiek leiderschap ontwikkelen begint vaak niet met een cursus, maar met een moeilijke periode. Deze column van Anita Laumann laat zien hoe een jonge ondernemer, die tijdens de coronacrisis worstelde met depressieve gevoelens, uiteindelijk uitgroeide tot een zelfbewuste, compassievolle leider.
Door Anita Laumann
In 2020 begeleidde ik een cliënt met depressieve gevoelens. Er speelde problematiek op meerdere gebieden en hij was volledig uit het lood geslagen omdat hij vanwege corona noodgedwongen impopulaire maatregelen moest nemen in zijn organisatie. Deze jongeman is ondernemer en eigenaar van een bedrijf, waar hij leidinggeeft aan zijn medewerkers.
We besloten om te starten met een therapietraject, waarin hij op onderzoek ging naar zichzelf en de confrontatie niet schuwde. De depressie werd behandeld, trauma’s getransformeerd en hij was in staat om de problemen in zijn organisatie op een constructieve manier op te lossen en de vervelende consequenties daarvan te aanvaarden.
De jonge ondernemer ervaarde dat de opgedane zelfkennis een positief effect had op meerdere levensdomeinen. Hij sprak de wens uit om zich verder te ontwikkelen. Hij wilde zijn ‘authentieke zelf’ ontdekken en een authentieke leider worden. Hij vroeg zich af hoe hij dat zou kunnen ontwikkelen. En stelde de grote vraag: Wanneer ben je authentiek?
Onderzoek naar authenticiteit wijst uit dat er geen definitieve omschrijving bestaat voor ‘authentiek zijn’. Verschillende auteurs die publiceerden over authenticiteit, gebruiken de volgende overeenkomstige omschrijvingen voor authenticiteit:
“Diegenen die zich diep bewust zijn van hoe ze denken en zich gedragen, worden door anderen als authentiek ervaren. Iemand die authentiek is, is congruent op mentaal, fysiek, emotioneel en spiritueel niveau en komt echt, betrouwbaar, geloofwaardig en waarachtig over.”
Met andere woorden, wat iemand zegt, voelt, denkt, uitstraalt, wordt als intrinsiek en welgemeend ervaren. Zij weten door hun manier van doen anderen te bewegen en emotioneel te raken.
Iemand die als authentiek wordt ervaren, weerspiegelt zijn waarden en morele gevoelens en is zich bewust van zijn kennis, sterke punten en valkuilen. Wat opvalt is, dat hij uit de ervaring van eigen moeilijkheden, trauma’s en persoonlijk lijden een bevlogenheid heeft ontwikkeld die afstraalt op anderen, precies het soort authentiek leiderschap ontwikkelen waar dit verhaal om draait.
Authenticiteit is een subjectieve ervaring. En vreemd genoeg daarentegen ook weer niet, want er schijnt een soort onuitgesproken code te heersen van wat als ‘echt’, dus authentiek wordt ervaren. (Moeder Theresa, wie vond en ervaarde haar niet als authentiek.)
Iemand kan ook in negatieve zin authentiek zijn. Ook als iemands daden niet zo wereld-verbeterend zijn, kan de persoon in zijn negatieve hoedanigheid als authentiek worden ervaren (Waarschijnlijk heeft iedereen hier wel een beeld bij.)
En kun je authenticiteit ontwikkelen? Ja dat kan! Kijk naar de jonge ondernemer. Vanuit zijn moeilijke periode zag hij mogelijkheden om als mens te groeien. Hij voelde diep van binnen dat hij het anders wilde doen. Niet om zelf aardig gevonden te worden, maar om een wezenlijke bijdrage te leveren aan een beter werk- en leefklimaat in zijn organisatie en persoonlijk leven.
Authentiek leiderschap ontwikkelen bleek voor hem geen loze belofte. Toen ik de jongeman een tijdje geleden weer ontmoette in zijn werkveld, zag ik een zelfbewuste, bevlogen, compassievolle leider. Hij straalde iets uit wat ik nog niet eerder bij hem had waargenomen en het duurde even voordat het tot me doordrong. Maar ineens werd het beeld helder. Wat ik waarnam, was een authentieke leider. Ik zag waarachtige authenticiteit.
Anita Laumann is integratief therapeut, poh-ggz, docent social work, schreef in 2020 het boekje De kunst van veerkracht, schildert, schrijft theaterstukken, woont samen met Joop en poes Isabelletje en is Omanita van 5 bonuskleinkinderen. www.authenticum.nl
Wat onderzoek zegt over authentiek leiderschap ontwikkelen
Authentiek leiderschap ontwikkelen wordt in de organisatiepsychologie omschreven als een leiderschapsstijl waarbij zelfkennis, transparantie en het handelen vanuit eigen waarden centraal staan. Onderzoekers van onder meer de Rijksuniversiteit Groningen benadrukken dat authentieke leiders zich bewust zijn van hun sterke punten én hun valkuilen, en dat ze hun team eerder weten te inspireren doordat medewerkers hen als oprecht en betrouwbaar ervaren. Dat sluit aan bij wat in deze column wordt beschreven: iemand die vanuit eigen doorleefde moeilijkheden een bevlogenheid ontwikkelt die op anderen afstraalt.
Waarom moeilijke periodes vaak de aanzet zijn tot authentiek leiderschap ontwikkelen
Het is geen toeval dat juist een crisis, zoals de coronaperiode in dit verhaal, vaak de aanleiding vormt om aan authentiek leiderschap te gaan werken. Onder druk worden mensen gedwongen om stil te staan bij wat voor hen echt belangrijk is. Therapie of coaching, zoals beschreven door beroepsvereniging LVVP, kan hierbij helpen om onderliggende patronen, trauma’s of overtuigingen te onderzoeken die eerder in de weg stonden. Authentiek leiderschap ontwikkelen is in die zin niet zozeer het aanleren van nieuw gedrag, maar meer het opruimen van wat een authentieke uitstraling in de weg zat.
Veelgestelde vragen
Is authenticiteit hetzelfde voor iedereen?
Nee, authenticiteit is een subjectieve ervaring. Wat als authentiek wordt gezien, hangt af van congruentie tussen iemands denken, voelen en handelen, niet van een vast keurmerk.
Kan iedereen werken aan authentiek leiderschap ontwikkelen?
Ja, al vraagt het vaak om zelfonderzoek en soms professionele begeleiding om onderliggende blokkades, zoals trauma of onverwerkte ervaringen, te doorgronden.
Kan iemand ook op een negatieve manier authentiek zijn?
Ja, authenticiteit zegt iets over de mate waarin gedrag overeenkomt met iemands ware zelf, niet automatisch over of dat gedrag positief of constructief is.
Waarom hielp therapie deze ondernemer bij authentiek leiderschap ontwikkelen?
Door zijn depressie en trauma’s te verwerken, kreeg hij meer zelfkennis en ruimte om vanuit zijn eigen waarden te handelen in plaats van vanuit angst of aangeleerd gedrag.
Wie zelf wil starten met authentiek leiderschap ontwikkelen, kan het beste beginnen met eerlijke zelfreflectie: welke waarden vind je echt belangrijk, en waar laat je je nu nog leiden door angst of aanpassing? Meer persoonlijke verhalen van therapeuten en coaches lees je op de themapagina van TCC Magazine 2022.
