Scheiden in tijden van Corona

Door: Frauke van Hulten

Ondanks dat 40% van de huwelijken eindigt in een scheiding, blijft scheiden een taboe. Dat idee had Jantine in ieder geval toen ze jaren geleden voelde dat ze verder wilde zonder haar man. Want scheiden dat deed je niet. Vechten voor je huwelijk wel. Jantine: “Ondanks dat Marcel en ik tegen elkaar zeiden dat, als we geen kinderen hadden gehad, we al lang uit elkaar waren geweest, bleven we samen. Onze kinderen waren toen nog 3 en 6 jaar. Die jonge leeftijd heeft er zeker mee te maken gehad dat scheiden niet tot de opties behoorde. Maar wat ook niet hielp waren de oordelen over uit elkaar gaan. Ik weet niet of die oordelen in mijn hoofd zaten, of dat ze voortkwamen uit mijn gezin van herkomst, van vriendinnen, of uit de maatschappij, ik voelde ze. Scheiden is een zwaktebod.”

Slechte relaties volgens dr. Johnson

Jantine: “De reden dat ik vervreemd raakte van mijn man, was dat ik me gezien en gehoord voelde door andere mannen. Ik merkte dat andere mannen mij leuk vonden en tijd met me door wilden brengen. Ik voelde dat niet meer bij Marcel. Ik heb een keer toegegeven aan de verleiding intiem te zijn met een ander, maar niet met de intentie met hem verder te willen. Het was eerder nieuwsgierigheid of wellicht lust. Het rare was dat ik me niet schuldig voelde. Ik dacht over Marcel: jij bent er niet voor mij, waarom zou ik er voor jou moeten zijn? Deze escapade kwam aan het licht en dat was voor ons het startpunt van relatietherapie.”

Jantine en Marcel gaan in therapie bij iemand die de methode van Sue Johnson toepast in een groep. Volgens Johnson gaan slechte relaties, ruzies en discussies over het gebrek aan aandacht, vertrouwen, respect, erkenning en begrip. Relaties vervallen daardoor in drie vormen van ‘duivelse dialogen’. In haar boek Houd me vast, zeven emotionele gesprekken voor een (h)echtere relatie beschrijft ze deze ‘duivelse dialogen’.

Jantine: “Wat mij verbaasde was dat er een stel was zonder kinderen. Ik dacht meteen: ga lekker uit elkaar, doe dit jezelf niet aan. Er was ook een stel met kinderen die het huis al uit waren. Dezelfde gedachte: ga gewoon ieder je eigen weg. Ik moest er persoonlijk niet aan denken nog bij Marcel te zijn als de kinderen al de deur uit waren. Tegelijkertijd had ik ook de behoefte om ons huwelijk te redden. De therapie was goed voor ons. We kwamen patronen tegen waar we steeds tegenaan liepen. Wij communiceerden niet met elkaar en zijn eerder van de terugtrekkende beweging. Als je dat allebei doet, is dat wel de doodsteek voor de relatie. Wij hebben vier sessies gehad en namen toen de beslissing: wij gaan niet uit elkaar. Die beslissing was niet geheel uit liefde genomen. Het was nog steeds voornamelijk omdat ik het niet aan kon de kinderen niet iedere avond zelf in bed te leggen. En omdat hij het niet aan kon er niet samen te zijn voor de kinderen. Ik weet niet of dat een heel goede reden is om door te gaan met elkaar. Ik denk het niet.”

Toch groeien Jantine en Marcel dankzij de therapie wat meer naar elkaar toe. Ze gaan samen dingen doen die de ander leuk vindt. Marcel is een fietser, dus ging Jantine met hem fietsen. Jantine is een hardloper, dus ging Marcel met haar hardlopen. Jantine houdt van verre reizen, dus maakten ze met de kinderen memorabele verre reizen. Jantine: “Als ik erop terugkijk, hebben we toen leuke momenten gehad, de vakanties waren prachtig. We hebben onze ogen uitgekeken. Maar ik kwam toch weer op hetzelfde punt uit. Ik vond het leuk om te fietsen en te hardlopen, maar niet met hem. Ik vond het leuk om mooie reizen te maken, maar niet met hem. Ik zocht steeds het gezelschap op van anderen, niet alleen van mannen. Gewoon iedereen anders dan Marcel. Ik heb daar wel veel over nagedacht: waarom ben ik toentertijd verliefd op hem geworden? Volgens mij omdat ik in die levensfase een vader zocht voor mijn toekomstige kinderen. Maar na de komst van de kinderen en toen we hun kwetsbare leeftijd goed door waren gekomen, kreeg ik behoefte aan een man voor mij. Dat is Marcel niet, dat voelde ik duidelijk.”

Zeggen is nog iets anders dan doen

“Twee jaar geleden kreeg ik een nieuwe baan in een grote stad. We groeiden uit ons huis in het kleine dorp en ook Marcel zag het zitten om te verhuizen. Het voelde als een nieuwe levensfase en wie weet kwam daarbij mijn liefde voor hem wel weer terug. Maar welk huis we ook bezichtigden, ik vond niks leuk. Ik had steeds iets aan te merken, dan wel op het huis zelf, op de locatie, de prijs, ‘het gevoel’. En ik realiseerde me ineens dat ik deze nieuwe fase niet in wil met hém. En toch begon ik de strijd met mezelf weer opnieuw. Uit elkaar gaan voelde nog steeds niet als een echte optie voor mij. Hoeveel pijn zal ik iedereen aandoen? Wat zal iedereen ervan denken? Eigenlijk was mijn vraag aan mijzelf: wanneer is iets slecht genoeg om weg te gaan? Voor iedereen ligt die grens ergens anders. Het is zaak om goed te voelen wat voor jou de grens is. Ik heb er mijn hoofd over gebroken. Hij is een goede en lieve vader. Een goede echtgenoot. Ik ben nooit geslagen. Hij is er altijd en hij houdt van me. Ik had gewoon geen reden. Dus, opnieuw relatietherapie. Gedachten tussen wij moeten dit samen redden en ik wil weg wisselden elkaar af. De sessies maakten mij razend. Het lukte mij gewoon niet uit te spreken waar het feitelijk op neer kwam: ik houd niet meer van jou. Ik probeerde het wel. Meerdere keren. En uiteindelijk zei ik het ineens: ‘Ik houd niet meer van jou, ik wil scheiden.’ Kennelijk heel duidelijk want ook bij Marcel viel het kwartje. We gingen scheiden!”

Het was lastig om het de kinderen, vrienden en familie te vertellen. Maar er kwam gelukkig begrip. De kinderen waren verdrietig, maar ook veerkrachtig. We besloten dat ik in ons huis zou blijven wonen en dat Marcel een ander huis zou zoeken. Zo lang hij dat niet gevonden had, zouden wij om-en-om in het huis verblijven bij de kinderen. Op die manier hoefden de kinderen zich voorlopig niet te verplaatsen totdat papa een ander huis zou hebben gevonden. Voor die eerste week zou ik vertrekken naar mijn ouders die op leeftijd zijn. En toen kwam corona. Het was het weekend dat alle cafés, restaurants gesloten werden. De maatregelen luidden: blijf zo veel mogelijk binnen en vermijd contact met ouderen. Ik kon geen kant meer op.

Gooit Corona roet in het eten…?

“Nu ik eindelijk toe was aan de eerste concrete stap van daadwerkelijk weggaan, werd ik tegengehouden door zoiets onwerkelijks als corona. Ik keek achterom naar het proces dat acht jaar had geduurd. Mijzelf loswrikken uit een relatie waar ik niet meer gelukkig in kon zijn. Om uiteindelijk niet meer te luisteren naar de stemmen in mijn hoofd die me zeiden dat ik niet het recht had om huis en haard te verlaten. Dat ik de hoeksteen van de samenleving er toch niet zomaar uit kon rukken. En nu ik dat allemaal overwonnen heb, maken de coronamaatregelen dat we nog steeds met zijn vieren onder één dak wonen. Ons gezinsleven ziet eruit alsof er niks veranderd is. Er is geen week op, week af. Er wordt op het moment geen huis gezocht. En ik ben nog steeds niet aan mijn nieuwe leven begonnen.”

“In het begin sliepen wij ook nog gewoon samen, maar dat voelde natuurlijk niet goed. Nu is de logeerkamer mijn escaperoom. De enige escape die ik heb. Tot overmaat van ramp zei Marcel laatst: ‘Het is toch gewoon gezellig, er is eigenlijk niks veranderd, misschien moeten we maar gewoon bij elkaar blijven.’ Toen dacht ik: nee, hij snapt het niet! Niet weer relatietherapie, niet weer de oordelen in mijn hoofd, ik zal hoe dan ook opnieuw alleen beginnen. Na corona!”

Opdat we leren van elkaar en elkaar kunnen inspireren. Dit is het derde artikel in een serie van 6 waarin we mensen ontmoeten die ondanks teleurstellingen, tegenslagen of nare spelingen van het lot, toch de moed en de kracht hebben om door te gaan, positief te blijven, te leren en te genieten.