Een open kijk op polyamorie, ook in de behandelkamer

Door Nathalie Cardinaels

Tegenwoordig hoor je er steeds meer over en zie je er steeds vaker artikelen over verschijnen in de media: polyamorie. Maar wat is dat nu eigenlijk precies? En hoe ga je hiermee om als het ter sprake komt in je behandelkamer? En wat doe je als hulpverlener als je cliënten hiermee worstelen, maar je het zelf lastig vindt om hier een neutrale kijk op te behouden?

Polyamorie is een vorm van ethische non-monogamie waarbij je ervoor openstaat om met meerdere partners gelijktijdig een serieuze liefdesrelatie aan te gaan of te hebben, in alle openheid en met instemming van alle betrokkenen. Je hoeft niet per se meerdere relaties gelijktijdig te hebben om je polyamoureus te noemen. Als je al voelt dat dit is wie je bent en wat bij jou past, ook al heb je toevallig op dit moment maar één of zelfs geen enkele relatie, dan kun je je ook polyamoureus voelen. Het is een attitude, een levenshouding waarbij je voelt dat er in je hart plaats is voor meer dan één iemand om lief te hebben als partner. Het gaat hier niet om ontrouw, waarbij je je partner bedriegt, want de verschillende relaties bestaan naast elkaar in alle openheid; iedereen is op de hoogte en is er oké mee. Ook spreek je hierbij niet van een open relatie, waarbij je als koppel de afspraak hebt dat elk de vrijheid heeft om met een ander naar bed te gaan.

Het gaat bij polyamorie om daadwerkelijke liefde en een serieuze relatie, niet om zomaar ‘spelen’ met verschillende mensen. Polyamorie vraagt dan ook de nodige commitment, tijdsinvestering en communicatie om op elkaar en elkaars behoeftes te blijven afstemmen. Emotionele intelligentie en de ander goed aanvoelen helpen hier zeker bij en onderweg leer je ook nog eens veel over jezelf, omdat je in de verschillende relaties gespiegeld wordt wat betreft je eigen gedrag en je eigen gewoontes.

Daarnaast heb je ook Relationship Anarchy waarbij je je connecties met anderen niet meer per se hoeft te labelen omdat een label als ‘partner’ meteen ook bepaalde verwachtingen met zich meebrengt, die als druk ervaren kunnen worden. Typisch bij relatieanarchie is ook dat je partner niet per se de persoon hoeft te zijn met wie je de meeste tijd doorbrengt. Je blijft ook voldoende tijd en energie investeren in andere personen die je dierbaar zijn, zoals familie en vrienden. Vaak zie je immers dat, zodra iemand een relatie start met iemand, hij of zij vrienden en familie verwaarloost en haast van de aardbol lijkt te verdwijnen, helemaal opgaand in die nieuwe liefde. Bij relatieanarchie blijf je respect tonen voor alle connecties die je met mensen rondom je hebt, en heb je ook de vrijheid om je connectie met iemand voor wie je liefdesgevoelens koestert, te laten evolueren zoals die evolueert. Merk je dat die connectie plots minder intens wordt of omvormt naar een meer vriendschappelijke variant, dan is dat prettiger om dit gewoon te laten gebeuren zonder dat je per se van label moet gaan veranderen waardoor een ‘partner’ plots een ‘ex’ of een ‘gewone vriend(in)’ wordt, wat vaak vervelende emotionele toestanden met zich meebrengt, al is het door reacties van je omgeving.

Een typisch vooroordeel bij polyamorie is dat het enkel om seks draait, terwijl de focus net op de liefde ligt. Ook wordt weleens gedacht dat polyamoureuze mensen niet tevreden zijn met hun bestaande relatie en daarom willen ‘uitbreiden’, terwijl het helemaal niet gaat om het opvullen van iets dat ontbreekt. Wel is het zo dat de druk om de perfecte persoon te moeten zijn in je relatie kan afnemen, als je met meerdere mensen een relatie onderhoudt.

Je kan en durft meer jezelf te zijn want je partners zijn bij jou omwille van jou. Mensen die polyamoureus zijn, zijn ook niet per definitie onveilig gehecht, zoals weleens gedacht wordt. Het vraagt juist heel wat van je als mens om je open te stellen voor het feit dat je partners zelf ook nog andere partners hebben. Hierdoor sta je best stevig in je schoenen en dicht bij jezelf.

Door de getuigenissen en interviews voor mijn boek zag ik dat polyamoureuze mensen erg bewust zijn van zichzelf en hoe ze in relaties willen staan, dat ze erg respectvol omgaan met de persoonlijkheid en behoeftes van hun partners en eerder filosofisch in het leven staan dan zomaar wat aanrommelen en zien waar ze komen.

Het is makkelijker om in een ‘standaard’ 1-op-1 monogame relatie te stappen waarbij het kader al duidelijk is en je gewoon doet wat iedereen lijkt te doen. Bij polyamorie is er geen duidelijk omlijnd kader waardoor je zelf het frame moet gaan bedenken wat best wel wat energie en toewijding kost.

In de hulpverlening is het belangrijk dat je respectvol omgaat met mensen die zichzelf omschrijven als polyamoureus of die erover nadenken of polyamorie iets voor hen kan zijn. Toon dan ook de nodige openheid, ook al heb je misschien zelf wel je bedenkingen, en heel belangrijk: lees je in nog voor je cliënt op consultatie komt! Niets is meer frustrerend dan als polyamoureus persoon bij een hulpverlener aan te kloppen en vervolgens een eerste sessie te moeten betalen terwijl je aan je hulpverlener moet uitleggen waar je liefdesleven voor staat in plaats van dat hij of zij gericht naar je luistert en al kan kaderen hoe jouw relatievorm eruitziet. Eigenlijk is dat ook niet ethisch correct naar je cliënt toe.

Probeer zeker ook uit de polarisatie te blijven van monogamie versus polyamorie. Het zijn verschillende relatievormen die beide kunnen werken, idem voor relatieanarchie, dus laat ze naast elkaar bestaan; ieder kiest wat bij hem of haar past.

Durf jezelf als hulpverlener de vraag te stellen: voel jij je zelf monogaam of eerder polyamoureus of nog iets anders? Als je je monogaam voelt, is dat omdat dit ook echt bij jou past als persoon of hebt overgenomen van wat nu eenmaal gangbaar is in de maatschappij, zonder er verder bij stil te staan? We hoeven zeker niet allemaal polyamoureus te worden, maar belangrijk is wel dat we allemaal eens stilstaan bij onze relatievorm en of die nu daadwerkelijk bij ons als persoon past. Dit overdenkingsproces kan je als hulpverlener en als mens doen groeien.

Als een koppel bij jou op consultatie komt en de ene voelt zich polyamoureus en de ander voelt zich monogaam en ze hierover willen sparren, blijf respectvol voor beide kanten van het verhaal en schilder de polyamoureuze persoon niet af als iemand die van twee (of meerdere) walletjes wil eten. Ze kunnen eventueel samen groeien naar een monopolyrelatie waarbij de ene monogaam blijft en de ander wel polyamoureus kan zijn, maar hierbij geldt de wet van de traagste. Belangrijk is vooral om samen op weg te gaan om je cliënten goed te informeren en henzelf te laten groeien in wat ze willen en wat goed voelt voor hen.

Durf hierbij zelf ook uit je comfortzone te komen en meer out-of-the-box te gaan denken. Immers, je kan er als hulpverlener maar ook als persoon, alleen maar van leren en groeien.

Ik hou van jou en jou en jou. Een open kijk op polyamorie. Nathalie Cardinaels. Uitgeverij Pelckmans Pro