Het dagelijks gebruik van een multivitamine- en mineralencomplex, Deel 1

Door Jan Blaauw

In de wereld van gezondheid en welzijn zijn vitaminen en mineralen nog maar ruim een eeuw onderwerp van onderzoek en discussie. De ontdekking van deze veelal essentiële voedingsstoffen heeft geleid tot een diepere waardering voor hun rol in ons lichaam. Vitaminen, zoals vitamine C, D en B-complex, evenals mineralen zoals calcium, magnesium en zink, zijn cruciaal voor tal van lichaamsfuncties. Van het ondersteunen van ons immuunsysteem tot het bevorderen van een gezonde huid, de impact van deze voedingsstoffen is onmiskenbaar.

Ontdekking van vitaminen en mineralen

De geschiedenis van vitaminen begint in de vroege 20e eeuw, toen wetenschappers begonnen te begrijpen dat bepaalde ziekten konden worden voorkomen door het consumeren van specifieke voedingsstoffen. De ontdekking dat een tekort aan vitamine C leidt tot scheurbuik, of dat een gebrek aan vitamine D kan resulteren in rachitis, was revolutionair. Deze ontdekkingen hebben verder geleid tot de ontwikkeling van supplementen en medicijnen die mensen helpen om hun dagelijkse behoefte aan deze belangrijke stoffen te vervullen. Maar wat is nu precies de betekenis van deze stoffen voor onze fysieke gezondheid?

De fysieke betekenis van vitaminen en mineralen

Elke vitamine en elk mineraal heeft zijn eigen unieke functie binnen het lichaam. Vitamine A is bijvoorbeeld essentieel voor een goed zicht en de immuunfunctie, terwijl vitamine E fungeert als een krachtige antioxidant die cellulaire schade helpt voorkomen. Mineralen zoals ijzer zijn cruciaal voor het transporteren van zuurstof in het bloed, terwijl calcium belangrijk is voor sterke botten en tanden. Het begrijpen van deze functies helpt mensen om bewuste keuzes te maken over hun voeding en supplementgebruik.

De reden waarom een multivitamine-en mineralencomplex gebruikt wordt

In onze moderne levensstijl kan het soms moeilijk zijn om alle benodigde voedingsstoffen uit voeding alleen te kunnen halen. Drukke schema’s, ongezonde eetgewoonten, minder gezonde bereidingswijzen, keuze van voedingsmiddelen, de bewerking en opslag van voeding en de kwaliteit van voedsel kunnen bijdragen aan tekorten in onze voeding. Dit is waar een multivitamine-en mineralencomplex in beeld kan komen. Ze bieden een handige manier om ervoor te zorgen dat we alle essentiële voedingsstoffen binnenkrijgen die ons lichaam nodig heeft om optimaal te (blijven) functioneren.

Door dagelijks een multivitamine-en mineralencomplex te nemen kunnen individuen hun algehele gezondheid ondersteunen en eventuele tekorten aanvullen. Dit kan vooral nuttig zijn voor mensen met specifieke dieetbeperkingen, medicijngebruik dat tekorten in de hand werkt (Metformine, maagzuurremmers, etc.) of gezondheidsproblemen en chronisch zieken.

De juiste vorm en verbinding is belangrijk voor het juiste effect

Niet alle supplementen zijn gelijk; de vorm waarin vitaminen en mineralen worden aangeboden kan invloed hebben op hun effectiviteit. Sommige vormen zijn beter opneembaar dan andere. Dit zegt iets over de biologische activiteit. Bijvoorbeeld, magnesiumcitraat wordt vaak beter opgenomen dan magnesiumoxide. Het is daarom belangrijk om te kiezen voor hoogwaardige supplementen die goed worden opgenomen door het lichaam om de gewenste gezondheidsvoordelen te realiseren. Daarnaast kunnen bepaalde verbindingen synergistisch werken; dat wil zeggen dat ze elkaar versterken wanneer ze samen worden ingenomen. Het kiezen van een kwalitatief hoogstaand supplement met goed opneembare vormen kan daarom een significant verschil maken in effectiviteit.

Waarom folaat beter is dan foliumzuur

Een specifiek voorbeeld dat vaak ter sprake komt in discussies over suppletie, is het gebruik van folaat versus foliumzuur. Foliumzuur is de synthetische vorm die vaak wordt aangetroffen in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen, terwijl folaat de natuurlijke vorm is die voorkomt in voedsel zoals groene bladgroenten en peulvruchten. Onderzoek heeft aangetoond dat folaat beter wordt ingezet door het lichaam dan foliumzuur (foliumzuur dient nog met 4 enzymatische stappen omgezet te worden naar folaat), wat betekent dat het effectiever kan zijn bij het ondersteunen van belangrijke functies zoals DNA-synthese en celgroei. Studies hebben aangetoond dat folaat gunstig kan zijn voor zwangere vrouwen omdat het helpt bij de ontwikkeling van de neurale buis bij ongeboren kinderen.

Er zijn talloze studies uitgevoerd die de voordelen van een multivitamine-en mineralencomplex aantonen. Hier een tiental:

1. Nutritional Epidemiology: Een studie onder 1000 deelnemers toonde aan dat dagelijkse suppletie met multivitaminen leidde tot verbeterde algehele gezondheid.
2. American Journal of Clinical Nutrition: Onderzoek wees uit dat ouderen die multivitaminen gebruikten, minder kans hadden op chronische ziekten.
3. Journal of Nutrition: Een studie toonde aan dat vrouwen met een multivitaminesupplement lagere niveaus hadden van bepaalde ontstekingsmarkers.
4. British Journal of Nutrition: Onderzoekers ontdekten dat kinderen die multivitaminen namen minder vaak ziek waren.
5. Nutrition Research Reviews: Deze review benadrukte de rol van multivitaminen bij het verbeteren van mentale gezondheid.
6. European Journal of Clinical Nutrition: Een onderzoek onder zwangere vrouwen toonde aan dat suppletie met folaat leidde tot betere zwangerschapsuitkomsten.
7. Journal of the American College of Nutrition: Dit onderzoek vond een verband tussen multivitaminegebruik en verbeterde cognitieve functie bij ouderen.
8. Archives of Internal Medicine: Een grote cohortstudie vond geen significante voordelen bij gezonde volwassenen zonder tekorten.
9. American Journal of Epidemiology: Dit onderzoek toonde aan dat mensen die regelmatig multivitaminen gebruikten, minder kans hadden op hart- en vaatziekten.
10. Clinical Interventions in Aging: Een studie concludeerde dat suppletie met multivitaminen leidde tot verbeterde kwaliteit van leven bij oudere volwassenen.

Deze onderzoeken benadrukken niet alleen de voordelen maar ook de noodzaak om zorgvuldig te kiezen welke supplementen men gebruikt.

De rol van gezonde voeding naast het nemen van een multivitamine-en mineralencomplex

Hoewel een multivitamine-en mineralencomplex waardevol kan zijn, mogen ze nooit als vervanging voor gezonde voeding worden beschouwd. Een evenwichtige voeding rijk aan groenten, fruit, volle granen, eiwitten en gezonde vetten blijft essentieel voor optimale gezondheid. Voeding bevat bioactieve stoffen, enzymen die veelal in supplementen niet voorkomen. Suppletie moet worden gezien als een aanvulling op een gezond dieet, niet als een vervanging ervan.

Een evenwichtige voeding die rijk is aan (biologisch) fruit, groenten, volle granen, voornamelijk plantaardige eiwitten, vezels, schoon drinkwater en gezonde vetten, blijft essentieel voor optimale gezondheid.

Voeding biedt niet alleen vitamines en mineralen maar ook vezels, antioxidanten, nucleotiden en andere bioactieve stoffen die bijdragen aan ons welzijn op manieren die supplementen niet kunnen repliceren. Het combineren van gezonde eetgewoonten met gerichte suppletie kan echt leiden tot betere gezondheidsresultaten.

En ieder goed opgeleide orthomoleculaire behandelaar weet ook: er is een duidelijk verschil tussen een MVM -complex (multivitaminen/ mineralencomplex) en een MV-complex (multivitaminecomplex) of alleen een MM-complex (multimineralencomplex). Een keer raden waar we de voorkeur aan geven.

Tekorten aanvullen

In de vorige uitgave stond het door mij geschreven artikel: ‘Is het uitzicht op vaststelling maximale gehaltes per dagdosering voor vitamines en mineralen vloek of zegen?’ Hierin verwijs ik ook naar het belang dat de VCP’s hebben (Voedselconsumptiepeiling).

Samenvatting vitamines en mineralen

• De inname van koper, magnesium, zink, vitamine B1, B3, B12 en K1 is bij volwassenen voldoende. Voor kinderen is dit voor koper, vitamine B3 en vitamine B12. Voor mannen is ook de inname van kalium en vitamine B6 voldoende.
• Senioren volgen niet allemaal het suppletieadvies voor vitamine D. Meer opvolgen hiervan samen met voldoende calcium kan de kans op botbreuken verminderen.
• Voor een aantal vitamines en mineralen worden bij een deel van de bevolking lage innames gezien (calcium, ijzer, vitamine A, B2, B6, C en folaat). Er zijn geen concrete aanwijzingen dat deze lage innames vanuit volksgezondheidsoogpunt zorgelijk zijn. Vervolgonderzoek naar voedingsstatus (bijvoorbeeld bepaalde bloedwaarden) of de prevalentie van klinische verschijnselen is wenselijk.
• Voor veel vitamines en mineralen kan bij verschillende leeftijd/geslachtsgroepen niet met zekerheid worden vastgesteld of er sprake is van lage innames, omdat er onvoldoende kennis is over de behoefte van deze voedingsstoffen. Dit is vaker het geval bij kinderen.
• De natriuminname is bevolkingsbreed hoog. Een hoge natriuminname hangt samen met een hoge bloeddruk*. *Bron: Voedselconsumptiepeiling (VCP) 2012-2016 voor 1-79-jaar

Supplementen zijn belangrijke bron voor inname vitaminen en in mindere mate voor mineralen

Volgens de voedselconsumptiepeiling (VCP 2019-2021) leveren supplementen een belangrijke bijdrage aan de dagelijkse inname van vitaminen. Deze inname staat voor onze behoefte aan de dagelijkse hoeveelheid die we via voeding zouden moeten binnen. Zo is 45% van de foliumzuurinname en 28% van de vitamine D-inname afkomstig van voedingssupplementen. Ook een groot deel van de inname aan vitamine C, 16%, wordt geleverd door voedingssupplementen. Voor de overige vitamines dragen voedingssupplementen meestal meer dan 10% bij aan de dagelijkse inname. Vitamine K is de enige vitamine waarbij het gebruik van voedingssupplementen geen bijdrage levert.

Voor de inname van mineralen spelen supplementen een meer bescheiden rol. Voedingssupplementen voorzien bijvoorbeeld in 9% van de dagelijkse inname van zink en 8% van de inname van ijzer en selenium. Voor jodium, koper en magnesium ligt dit percentage rond de 6%.

Conclusie

Het dagelijks gebruik van een multivitamine-en mineralencomplex kan aanzienlijke voordelen bieden voor onze gezondheid, vooral wanneer we rekening houden met de moderne levensstijl die vaak leidt tot tekorten aan essentiële voedingsstoffen. Door goed geïnformeerde keuzes te maken over welke supplementen we gebruiken – inclusief aandacht voor vormen, zoals folaat – kunnen we ons welzijn verder verbeteren.

Toch blijft gezonde voeding de hoeksteen van onze gezondheid; suppletie moet altijd hand in hand gaan met een gebalanceerd dieet om zo optimaal mogelijk te profiteren van wat zowel voeding als suppletie te bieden hebben.

In de volgende aflevering ga ik in op de gepubliceerde studie: ‘Multivitamin use and mortality risk in 3 prospective US cohorts -DOI:10.001/ jamanetworkopen.2024.18729. Deze studie wordt genoegzaam gebruikt door zichzelf verklaarde specialisten en orthomoleculair therapeut-haters om het gebruik van een multi te bagatelliseren, te benoemen als bullshit. Hoe zit het dan wel?

Jan Blaauw is orthomoleculair en natuurgeneeskundig therapeut bij Praktijk Blaauw. Hij is tevens oprichter en hoofd-docent van het opleidingsinstituut Ortho Linea.