Pijnstillers en vitamine- en mineraaltekorten
Uit wetenschappelijk literatuuronderzoek blijkt dat er bij gebruik van bepaalde NSAID’s tekorten aan vitamines en mineralen kunnen ontstaan. NSAID’s zijn medicijnen die worden gebruikt bij acute of chronische pijn en ontstekingen. Voorbeelden zijn ibuprofen, diclofenac en acetylsalicylzuur (ook bekend als aspirine, en als antistollingsmiddel voorgeschreven bij een lage dosering).
IJzertekort door bloedingen in het maag-darmkanaal
Er zijn aanwijzingen dat het gebruik van NSAID’s, vooral bij ouderen, kan leiden tot een tekort aan ijzer in het lichaam. Dit komt waarschijnlijk door mogelijke bloedingen in het maag-darmkanaal. Chronisch gebruik van acetylsalicylzuur kan leiden tot subtiel, langdurig bloedverlies via het spijsverteringskanaal, wat op termijn kan resulteren in ijzergebreksanemie, met name bij oudere gebruikers.
Vitamine B12-tekort door effect op de maagwand
Het gebruik van acetylsalicylzuur heeft een effect op het slijmvlies van de maag. Bepaalde stoffen die nodig zijn bij de opname van vitamine B12 kunnen daardoor minder worden uitgescheiden in de maag. Als gevolg hiervan kan er een vitamine B12-tekort ontstaan. Vaak worden er voor de bescherming van de maagwand maagzuurremmers voorgeschreven; ook deze medicijnen kunnen op hun beurt leiden tot een vitamine B12-tekort, waardoor het risico zich kan opstapelen bij langdurig gecombineerd gebruik.
Verlaagde vitamine C-waardes
Daarnaast zijn er aanwijzingen dat mensen die langere tijd acetylsalicylzuur slikken, verlaagde vitamine C-waardes in het bloed kunnen krijgen. Dit komt mogelijk door een hoger verbruik van vitamine C door het lichaam om de maag te beschermen, en doordat acetylsalicylzuur de uitscheiding van vitamine C via de urine kan verhogen en de opname ervan in bepaalde witte bloedcellen kan verstoren.
Wat betekent dit voor gebruikers van pijnstillers
Voor mensen die incidenteel een pijnstiller gebruiken, bijvoorbeeld bij hoofdpijn of een acute blessure, is het risico op deze tekorten klein. Het wordt vooral relevant bij langdurig, dagelijks gebruik, zoals bij chronische pijnklachten, reuma of het preventief gebruik van een lage dosis acetylsalicylzuur ter bescherming van hart en bloedvaten. Juist deze groep gebruikt de medicatie vaak jarenlang, waardoor de kans op een geleidelijk opbouwend tekort groter wordt.
Signalen die kunnen wijzen op een tekort zijn onder andere aanhoudende vermoeidheid, bleekheid (bij ijzertekort), tintelingen in handen of voeten en concentratieproblemen (bij vitamine B12-tekort), of een verminderde weerstand en slechter helende wondjes (bij vitamine C-tekort). Deze klachten zijn echter aspecifiek en kunnen ook andere oorzaken hebben, dus het is belangrijk om ze te laten beoordelen door een arts in plaats van zelf te concluderen dat er sprake is van een tekort.
Advies bij langdurig gebruik
Voor mensen die langdurig NSAID’s gebruiken, kan het zinvol zijn om periodiek bloedwaarden te laten controleren, met name ijzer, vitamine B12 en vitamine C, zeker bij aanhoudende klachten die op een tekort kunnen wijzen. Overleg hierover altijd met de behandelend arts of apotheker voordat je zelf gaat suppleren of stopt met voorgeschreven medicatie: NSAID’s spelen vaak een belangrijke rol in pijnbestrijding en het is niet verstandig om medicatiegebruik zonder overleg aan te passen.
Andere veelgebruikte medicijnen en nutriënten
NSAID’s staan niet op zichzelf: verschillende veelgebruikte medicijnen kunnen op vergelijkbare wijze de opname of het verbruik van bepaalde voedingsstoffen beïnvloeden. Metformine, veelgebruikt bij diabetes type 2, kan bijvoorbeeld de opname van vitamine B12 verminderen. Protonpompremmers, die vaak samen met pijnstillers worden voorgeschreven ter bescherming van de maag, kunnen op de lange termijn de opname van magnesium, calcium en eveneens vitamine B12 belemmeren, omdat een lagere maagzuurgraad de opname van deze stoffen minder efficiënt maakt.
Dit soort interacties tussen medicatie en voedingsstoffen wordt in de praktijk vaak onvoldoende meegenomen, simpelweg omdat de gemiddelde huisarts of apotheker primair let op interacties tussen medicijnen onderling, en minder op de langetermijneffecten op de voedingsstatus. Dat is ook niet altijd nodig of wenselijk, maar bij mensen die al langere tijd meerdere medicijnen combineren, kan het de moeite waard zijn om dit onderwerp actief te bespreken met een arts, apotheker of diëtist.
Pijnstillers verantwoord gebruiken
Dat pijnstillers, in het bijzonder bij langdurig gebruik, een tekort in de hand kunnen werken, betekent niet dat ze vermeden moeten worden wanneer ze daadwerkelijk nodig zijn. Onbehandelde chronische pijn heeft immers ook een grote impact op kwaliteit van leven, slaap en mentale gezondheid. Het gaat eerder om bewustzijn: weten dat langdurig gebruik van pijnstillers een reden kan zijn om af en toe de voedingsstatus te laten checken, en om bij klachten die kunnen wijzen op een tekort niet automatisch te denken dat het “gewoon bij de leeftijd hoort”.
Voor de praktijk betekent dit dat mensen die maandenlang of jarenlang dagelijks pijnstillers gebruiken, er goed aan doen dit onderwerp een keer expliciet te bespreken tijdens een controleafspraak, in plaats van te wachten tot er duidelijke klachten ontstaan. Een eenvoudige bloedtest kan dan al veel duidelijkheid geven, en is voor de meeste mensen weinig belastend om te laten doen.
Meer artikelen over voeding, supplementen en de interactie met medicijnen zijn te vinden op de thema-pagina van N&S Magazine.
Bron: IVG Info
