Met de overstap van de basisschool naar de brugklas van het voortgezet onderwijs, neemt het gebruik van verslavende middelen sterk toe.
Op de basisschool drinkt 5% regelmatig, rookt 1% regelmatig en komt blowen nog nauwelijks voor. In de onderbouw (klas 1 t/m 3) drinkt 27% al regelmatig alcohol, steekt 10% regelmatig een sigaret op en blowt 3%. Op hun vijftiende gebruikt respectievelijk 60% van de kinderen regelmatig alcohol, 31% en 10% blowt en 10%.
Ouders kunnen invloed uitoefenen op het voorkomen van roken, drinken en blowen door hun kinderen. Door regels te stellen en te praten met hun kind en hun kind weerbaar te maken. Juist op het moment dat de spannende overstap naar het voortgezet onderwijs te zien speelt, wordt de verleiding groot.
Om te beginnen moet je als ouder weten of je kind weleens heeft gedronken of gerookt. Veel ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs (12 – 16 jaar) weten dat echter nog niet. Uit onderzoek blijkt dat daar nog wereld te winnen is. Zo denken ouders dat hun kind ‘slechts’ 1 glas alcohol drinkt, terwijl kinderen zelf aangeven, dat ze 5 glazen achterover slaan. Bij de vraag of ze ooit gerookt hebben, antwoordt 29% van de kinderen ja, terwijl slechts 12% van de ouders denkt dat hun kind ooit gerookt heeft. Het blowgedrag neemt toe vanaf 14 jaar. Van de 14-16-jarige kinderen die wel eens geblowd hebben, is slechts 1 op de 6 ouders hiervan op de hoogte.
Regels stellen, praten en weerbaar maken
‘Als ouder heb ik absoluut invloed op het drink- en rookgedrag van je kind. Praat met je kind over middelengebruik voordat het gaat experimenteren. Want voor kinderen is het gebruik van genotmiddelen extra schadelijk, omdat ze nog volop in de groei zijn en de ontwikkeling van de hersenen verstoord kan raken. Stel duidelijke regels, pas deze toe en help je kind om nee te zeggen’, zegt René van der Most, hoofd programma Opvoeding en Educatie bij het Trimbos-instituut. ‘Met de vaak spannende overstap naar het voortgezet onderwijs nemen de verleidingen toe. Het is zaak om tijdig duidelijk te zijn wat wel en wat niet mag. Zo weten kinderen waar ze aan toe zijn en maken ouders hun kind weerbaar, waardoor ze sterker in hun schoenen staan’, zegt Lies van Gennip, directeur van STIVORO.
Wat ouders en scholen kunnen doen rond de brugklas
De overstap naar de brugklas is een kwetsbaar moment: nieuwe klasgenoten, meer sociale druk en de wens om erbij te horen kunnen samen bijdragen aan een verhoogd risico op experimenteren met verslavende middelen. Juist in de brugklas is het belangrijk dat ouders en scholen alert blijven op signalen en het gesprek durven aangaan zonder meteen te veroordelen. Een sterkere sociaal-emotionele basis helpt jongeren om groepsdruk beter te weerstaan; meer hierover is te lezen in psychosociale ontwikkeling en weerbaarheid: kinderen en jongeren.
Voor betrouwbare, actuele informatie over middelengebruik onder jongeren en preventiemogelijkheden rond de brugklas kan het Trimbos-instituut geraadpleegd worden via trimbos.nl. Vroegtijdige signalering en open communicatie blijven de belangrijkste instrumenten om problematisch gebruik vanaf de brugklas te voorkomen.
Regionale voorlichtingsbijeenkomsten voor ouders
Op www.hoepakjijdataan.nl vinden ouders informatie en concrete tips, waaronder een videofilmpje over ‘groepsdruk’ in het voortgezet onderwijs. Op de site staan ook filmpjes waarin ouders vertellen hoe zij de gesprekken met hun kinderen hebben aangepakt. ‘Met deze filmpjes willen we de uitwisseling tussen ouders stimuleren. Want ouders kunnen elkaar helpen en inspireren’, zegt René van der Most.
Ook de GGD en instellingen voor verslavingszorg spelen een belangrijke rol in de campagne. Zij houden de komende tijd ouderbijeenkomsten op scholen, verzorgen homeparty’s voor ouders en bieden ook de nodige hulp en informatie via o.a. folders en flyers.
Bron cijfers: HBSC 2009 (alcohol en cannabis), Roken Jeugd Monitor 2011 (roken).
Meer informatie:
Trimbos-instituut: Marjan Heuving, tel. 030 – 297 11 38 of 06 – 5139 56 29 of Laila Zaghdoudi, tel. 030 2959 382 of 06 5345 4002.
STIVORO, expertisecentrum voor tabakspreventie en -verslaving, Lies van Gennip, tel. 070 – 312 04 10 of 06 – 22 31 22 16
