Door: Annelies Klink
Hypericum perforatum (Sint-Janskruid) staat bekend om haar stemmingsverbeterende werking. Het middel is in verschillende toedieningsvormen verkrijgbaar bij drogist, supermarkt en apotheek. Met de gedachte dat een op effectiviteit beoordeeld geneesmiddel duidelijkheid zou scheppen voor consument en professional besloot VSM het Hypericumextract Hyperiplant® als geneesmiddel te laten registreren.
De effectiviteit van het product was in klinische studies duidelijk aangetoond. In 2007 kreeg Hyperiplant® van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen de status van een UA-geneesmiddel met de indicatie “bij milde tot matige depressieve klachten”. Deze UA-status leek een meerwaarde voor het product. Immers, Sint-Janskruidproducten in het algemeen staan bekend om mogelijke interacties. De UA-status verplicht de apotheker de patiënt te informeren, te begeleiden en te controleren op mogelijke interacties. Een effectief product dat alleen veilig gebruikt zou worden, het leek ideaal.
Nu 3 jaar later, is de werkelijkheid totaal anders. Om apothekers een handvat te bieden in het omgaan met UA-medicatie heeft het KNMP UA-vragenformulieren ontwikkeld om samen met de klant te doorlopen. Voor Hypericumproducten met een UA-status wordt een inventarisatie van de ernst van de klachten gemaakt, waarna er interactiecontrole plaatsvindt. De apotheker is namelijk niet opgeleid voor het stellen van de diagnose depressie (de drogisterijmedewerkster wel?). Het lijkt erop dat men hierbij geen rekening heeft gehouden met de indicatie van het product. Volgens de vragenlijst komt iemand die meer dan “een beetje” last heeft van klachten zoals een sombere stemming, slapeloosheid en moeheid, niet meer in aanmerking voor een UA-Hypericumproduct. Slechts wanneer de klant “een beetje” last heeft van deze klachten waarbij deze “(nog) niet” het dagelijks functioneren beïnvloeden, komt hij hiervoor in aanmerking. Als het dagelijks functioneren “een beetje” wordt beïnvloed, wordt de klant direct doorverwezen naar de huisarts.
Impliceert het hebben van klachten niet, dat je je verstoord of belemmerd voelt in je dagelijks functioneren? Is dat juist niet de “trigger”, die ons aanzet om op zoek te gaan naar een oplossing? Kennelijk is een geregistreerd en een bewezen effectief UA-Hypericumproduct met als indicatie milde tot matige depressieve klachten, geen oplossing. Wel kunnen als alternatief de niet-geregistreerde Hypericumproducten gebruikt worden met indicaties als “innerlijke onrust” of “neerslachtig of prikkelbaar gevoel”. Hieraan worden verder geen eisen gesteld door de overheid. Zou het voor een apotheekmedewerkster dan überhaupt niet gemakkelijker zijn om een niet-geregistreerd Sint-Janskruidmiddel te adviseren? De klant kan dan eigenlijk net zo goed naar de drogist gaan. Wel zo gemakkelijk. Het Sint-Janskruid gaat zo met de shampoo mee in het mandje, zonder vragenlijsten of andere (interactie)controles. Waarschijnlijk haalt de klant die naar de huisarts wordt verwezen omdat zij “een beetje door haar klachten beïnvloed wordt in haar functioneren”, haar Hypericumproduct daar ook.
Vooralsnog schiet de consument weinig op met UA-Hypericumproducten. De gemiddelde consument is zich niet bewust van kwaliteitsverschillen die er tussen de Hypericumproducten bestaan. Als zij al bekend zijn met klinisch onderzoek, dan is de kans groot dat zij aannemen dat de gevonden positieve effecten voor alle hypericumproducten gelden. De niet-geregistreerde producten zijn beter bereikbaar en worden wellicht ook eerder geadviseerd, met gevaar voor interacties. De gewenste situatie waarbij bewezen effectieve (UA-) Hypericummiddelen geprefereerd worden en de veiligheid door standaard interactiecontrole gewaarborgd is, lijkt nog ver weg. Mogelijk gaan internetapotheken een oplossing bieden voor het UA-product. De daar gehanteerde vragenlijsten lijken beter aan te sluiten bij de indicatie van het product.
Voor meer informatie: www.hyperiplant.nl
De rubriek Fyto Facts wordt mede mogelijk gemaakt door VSM Geneesmiddelen bv.
