Door: Wim Bouman
Denk je bij faalangst, belemmerende overtuigingen en concentratieproblemen aan leerproblemen? Veel kinderen die leerproblemen ervaren of dyslectisch zijn, hebben te maken met pesterijen. Niet omdat zij zwak en onzeker zijn, maar omdat zij het gevoel hebben anders te zijn. Anders dan diegenen, die meer passen in het onderwijssysteem. Vaak moeten zij de klas uit om naar de remedial teacher te gaan of krijgen apart werk aangeboden. Door deze kinderen te helpen met de Kernvisie-methode, ervaren kinderen dat zij het wel kunnen, maar het moet er even anders in. Wij stellen de kinderen in staat om wel te kunnen automatiseren, daar waar het eerder niet lukte. Hierdoor worden zij weerbaarder en neemt de pestkans af.
Je komt ze waarschijnlijk ook tegen in je praktijk: kinderen met faalangst, belemmerende overtuigingen en concentratieproblemen. Soms worden ze daardoor zo gehinderd in hun doen en laten, dat ze zich terugtrekken of juist explosief gedrag vertonen. Soms worden ze gepest. Over het algemeen gaan we dan op zoek naar oorzaken en oplossingen op sociaal-emotioneel gebied. Maar er is een belangrijke oorzaak, die vaak onderbelicht blijft.
Veel kinderen met leerproblemen hebben te maken met bovengenoemde problemen. Bij leerproblemen kun je denken aan kinderen met dyslexie en dyscalculie, maar ook aan ‘niet zo goed meekomen in de klas’. Ze zijn gevoelig voor pesterijen. Niet omdat ze zwak en onzeker zijn, maar omdat ze het gevoel hebben ánders te zijn. Anders dan diegenen, die beter passen in ons onderwijssysteem, want vaak moeten deze kinderen de klas uit, om naar een remedial teacher te gaan, of krijgen ze apart werk aangeboden. Kijk je naar het kind, dan begrijp je het niet, want het is vaak heel slim. Het doet dingen, waarvan je zegt ‘goh, wat knap beredeneerd’, maar het krijgt eenvoudige woorden of sommen niet geautomatiseerd.
Wanneer pas je in ons onderwijssysteem?
Of je goed aansluit op ons onderwijssysteem heeft te maken met je leerstijl. Ieder mens denkt op vier verschillende manieren: visueel (in beelden), auditief (op het gehoor), kinesthetisch (met het gevoel) en digitaal (gericht op het overdenken en beredeneren). We gebruiken al deze denksystemen, maar hebben wel voorkeuren in het gebruik van deze systemen.
Er is een groep kinderen, die een voorkeur hebben om auditief en digitaal te denken. Juist deze groep sluit prima aan op de wijze waarop het onderwijs de informatie aanbiedt. Deze leerlingen hebben een linksgeoriënteerde leerstijl (een voorkeur om meer de linker- dan de rechterhersenhelft te gebruiken). De groep kinderen met leerproblemen hebben één ding gemeen, zij hebben juist een rechtsgeoriënteerde leerstijl. Dit betekent dat zij een voorkeur hebben om visueel en kinesthetisch te denken en deze leerstijl sluit níet aan op ons onderwijs. Zij associëren heel sterk met wat zij waarnemen; hierdoor worden zij snel afgeleid en nogal eens als ‘afwezig’ betiteld. Zij zijn dus veel intern in hun hoofd bezig. Bij verschillende leerstijlen horen verschillende eigenschappen. Die eigenschappen maken duidelijk, hoe het komt dat het ene kind zich de lesstof op school makkelijk eigen maakt en het andere kind niet.
Linksgeoriënteerde leerstijl
Leert stap voor stap | werkt vanuit onderdelen naar het geheel | is een analytische denker | leert klanken makkelijk | kan woorden spellend uitspreken.
Rechtsgeoriënteerde leerstijl
Leert vanuit het overzicht | werkt vanuit het grote beeld | leert het best door verbanden te zien | leert hele woorden makkelijk | moet woorden visualiseren alvorens ze te kunnen spellen.
Bij de linksgeoriënteerde leerstijl leert men stapje voor stapje naar de oplossing. Bij de rechtsgeoriënteerde leerstijl gaat men direct een poging doen om tot de oplossing te komen en kijkt dan of men het goed heeft gedaan. Op school willen we kinderen door middel van een spellingsregel laten beredeneren hoe een woord geschreven moet worden en op deze wijze een woordbeeld laten creëren. Maar de rechtsgeoriënteerde denker haakt halverwege af bij deze uitleg. Hij wil direct met het woordbeeld aan de slag. De Kernvisie-methode stelt de leerling in staat om dit woordbeeld direct in het langetermijngeheugen te plaatsen en blijvend te reproduceren. Het einddoel, het woordbeeld, is bereikt.
Hoe werkt de Kernvisie-methode in de praktijk?
Hoe gaat het nou in zijn werk?
Wanneer we woorden opschrijven, zijn we eigenlijk helemaal niet met spellingsregels bezig. We schrijven een woord op, kijken ernaar en zien dat het niet klopt, om het vervolgens te verbeteren. We vergelijken het woord dat we hebben geschreven, met het woordbeeld in ons hoofd. Dat klopte niet en daarom hebben we het verbeterd. Wanneer je een kind in staat kan stellen om het woordbeeld in het hoofd te zien staan (gebruik van het visuele vermogen), registreren de hersenen het woordbeeld en nemen dit mee naar het langetermijngeheugen. Het woordbeeld is geregistreerd. Daar waar we normaal de informatie herhalen om te automatiseren, volstaat hier het registreren van het woordbeeld. Wanneer een kind dit kan, kan het dit op vele terreinen toepassen. Het stampen (leren door middel van herhalen), het uit het hoofd leren, is er niet meer bij. De leerling is met de Kernvisie-methode ín het hoofd aan het leren. Voor de leerling een eenvoudige actie, omdat het bij hem past. Terug naar de basis, naar de kern van het probleem.
Door kinderen te helpen met de Kernvisie-methode ervaren ze dat ze wél kunnen leren. Succeservaringen op school helpen het kind om faalangst, belemmerende overtuigingen en concentratieproblemen te overwinnen. Daarnaast worden zij weerbaarder en neemt de pestkans af. 50 jaar geleden waren linkshandigen de probleemgevallen. Dit was een afwijking. Men bond deze kinderen de linkerhand op de rug om hen te stimuleren de rechterhand te gaan gebruiken. Tegenwoordig is het links-zijn geaccepteerd en maakt men aanpassingen in het aanbod voor linkshandigen. Nu staan we voor de uitdaging om rechtsgeoriënteerde leerlingen op hun manier te laten leren!
Voor meer informatie zie www.kernvisiemethode.nl
Wim Bouman is auteur van het boek Krachtig anders leren. Het boek heeft inmiddels zijn eerste druk gehad en is nu in een tweede herziene druk verschenen. Het boek staat vol (h)erkenning, tips en oplossingen. Het maakt duidelijk, waarom het bij deze groep kinderen op school minder lukt, terwijl het toch slimme kinderen zijn. www.krachtigandersleren.nl
De Kernvisie-methode is aangesloten bij de Academie voor Kindercoaching, een ontmoetingsplaats van diverse opleidingen op het gebied van het coachen van kinderen. www.academievoorkindercoaching.nl
Meer lezen over methodes voor kinderen en leren? Bekijk ook de andere artikelen in het PSC Magazine 2014.
