Door: Marina van der Wal
Het hangt op de bank of voor de spiegel, er komt niet heel veel meer uit dan ‘mjah, wah, djah’ en dan heb je een goed gesprek gehad. Pubers! Marina van der Wal, puberexpert, is een van de sprekers tijdens de PSC-dagen op 24 mei. Vijf tips van haar hand voor het betere gesprek met een puber.
Geen bullshit
Als volwassenen hebben we nogal vastomlijnde ideeën over goede gesprekken. En dat is, zeker voor mensen die zelf in de meest creatieve periode van hun leven zitten, heel lastig praten. Wees nu eerlijk: hoe kun je iemand die duidelijk vastgeroest zit in communicatieregeltjes en protocolletjes nu serieus nemen als jij zelf wéét dat er meer is, dat het anders kan? Weet dus zelf waar je mee bezig bent, wat je zélf wilt van het leven. Heb je keuzes helder. Ga je zelf niet mooier voordoen dan je bent. Pubers hebben een goed afgestelde bullshit-radar. Ze hebben je eerder door dan je lief is!
Losmaken hoort bij een puber
Neem pubers van wie de ouders klagen over hun gedrag, héél serieus! Pubers zijn geen puppy’s die je kunt trainen en op commando hun dingetje (of beter gezegd: jouw dingetje) kunt laten doen. Op deze leeftijd hóór je jezelf los te maken van je ouders. En dat gaat – van beide kanten – nog wel eens met hartzeer. En nee: een puber gaat écht niet zitten grienen over ‘hoe snel het allemaal gaat’ en ‘dadelijk al weer het huis uit en zelfstandig zijn’. De natuur zorgt er eenvoudigweg voor dat ze lol hebben in dit proces. Met andere woorden: veel problemen zoeken we in het gedrag van pubers terwijl het probleem bij de volwassene(n) ligt.
Meegaan moet
Niets is erger dan een gesprek waarin je gesprekspartner humt en knikt, terwijl jij aan je water voelt dat wat je vertelt, domweg niet begrepen wordt. Dan haak je af. Neem nou social media. Als je met pubers wilt werken of werkt, ben je op de hoogte van de communicatiemiddelen die ze gebruiken. Sterker nog: je gebruikt ze zelf (maar niet met hen). Je weet hoe Facebook werkt, je weet wat Instagram is en dat Hyves dood is. En nee: social media zijn niet zo maar een voorbijgaand gedoetje in een losgeslagen wereld. De social media zijn het dorpsplein van vandaag. Als je mee wilt doen – en met jongeren werken betekent dat je wel zult moeten – maak je deel uit van het sociale leven. In jouw termen, maar je bent wél aanwezig!
Samen turen
Jongens praten niet graag, hoor je vaak. En dat klopt wel enigszins: praten betekent bijna altijd hommeles! Inmiddels weten we uit diverse onderzoeken dat jongens eerder corrigerend worden aangesproken dan motiverend. Je elke keer weer moeten verantwoorden voor vieze handen, een gecontroleerd gesloopte speelgoedauto of ander ondernemend jongensgedrag, scherpt niet echt je communicatieve vaardigheden aan. En als jij (als vrouw) weet dat je de beste gesprekken met je man tijdens een autoritje hebt, weet je meteen dat je – voor een goed gesprek – náást een jongen gaat zitten. Samen turend naar hetzelfde punt. Bij voorkeur een beetje bewegend.
Emotioneel gescheld
Ze kunnen van die harde woorden gebruiken… Ja? En? Daar werd al in de oudheid over geklaagd. Brutaal zijn ze. Het hoort er bij. Goedkeuren is iets anders, maar begrijpen waar de hardheid en de toon vandaan komt is wél handig. Juist in deze levensfase groeit en bloeit het emotionele brein. Het centrum (voorhoofdskwab ofwel prefrontale cortex) dat bij volwassenen voor een beetje relativering en controle zorgt, is daarentegen nog niet helemaal ontwikkeld. Vertellen welk effect woorden hebben (wat je nu zegt, doet me pijn) is vele malen leerzamer dan de discussie aangaan of je iets wel of niet zou moeten kunnen zeggen.
Geen vriendjes
Concluderend kunnen we stellen: je gaat wel mee in de belevingswereld van een puber, maar intussen blijf je jezelf. Ga geen vriendjes zitten spelen want dat bén je niet. Je hebt vele jaren meer levenservaring, andere en grotere verantwoordelijkheden. Wees een dienend leider: geef de route aan en ga dan naast een puber lopen. Wees eerlijk en duidelijk. Niet altijd leuk en zeker niet altijd gezellig. Maar onthoud: aardig gevonden worden door een puber is niet altijd een compliment!
Marina van der Wal is dagvoorzitter op de zaterdag van de PSC-dagen. Ook zal zij een lezing geven.
Meer opvoedtips en verhalen? Lees ook de andere artikelen in het PSC Magazine 2014.
