Wees wie je bent! Wat levert zelfontwikkeling op?

Begin dit jaar heb ik geschreven over wat zelfontwikkeling is, in de zomer heb je kunnen lezen hoe je zelfontwikkeling in gang kunt zetten met behulp van het Johari-venster. Natuurlijk zijn er nog veel andere manieren om met zelfontwikkeling aan de slag te gaan. Een andere vraag van persoonlijke en professionele zelfontwikkeling van de therapeut die bij mij naar boven komt, is: wat levert het je nu eigenlijk op in je werk of misschien nog meer: wat levert het jouw cliënt op als jij bezig bent met zelfontwikkeling. Ik wil hier drie aspecten nader toelichten.

Door van jezelf bewust te zijn, jezelf te leren kennen, te weten wat je valkuilen en je krachten zijn geloof ik, dat je voor je cliënt echt mens wordt. Iemand die benaderbaar is, kwetsbaarheid en kracht heeft. Veel cliënten verwachten dat hun hulpverlener hét antwoord op hun hulpvraag heeft en als ze het niet letterlijk zeggen, dan vaak toch wel onbewust. Als hulpverlener kun je deze roep vaak ook wel voelen en daar kun je op inspelen door aan te sluiten bij de gevoelswereld en de beleving van de cliënt. Soms kan er naar je gekeken worden alsof jij al die problemen niet hebt, dat jouw relatie thuis natuurlijk goed is, dat je geen problemen met je kinderen in de opvoeding ervaart en vul zo maar verder in. Op het moment dat je in je reacties en gedrag laat merken dat jij het ook allemaal niet ‘weet’, dat je hebt geleerd over diverse behandelmethoden die werken, dat je bezig bent deze aan te passen aan de persoonlijke situatie van de cliënt én dat je jezelf inzet met je eigen groei, kan de cliënt ervaren dat je mens bent, iemand om verbinding mee te maken.

Zelfontwikkeling als dagelijkse gewoonte

Zelfontwikkeling is geen eenmalig traject, maar een continu proces. Therapeuten die blijven investeren in zelfontwikkeling merken dat ze scherper reflecteren op hun eigen handelen en daardoor beter aansluiten bij wat de cliënt nodig heeft.

Meer lezen over persoonlijke groei in de hulpverlening? Bekijk ook ons artikel over omgaan met een ingrijpende levensfase, of lees meer achtergrondinformatie bij Psychologie Magazine.

Dan komen we gelijk aan bij het volgende aspect: het aangaan van verbinding met de ander. Om te kunnen verbinden met de ander is het nodig om met jezelf te kunnen verbinden. Daarin te zorgen voor jezelf, wat heb jij nodig om bij jezelf te kunnen zijn in contact met de cliënt. Als je geen contact met jezelf hebt, is het lastig om gebruik te maken van wat de cliënt en diens verhaal bij jou oproept en waarover je terugkoppelt. Dan wordt het een theoretische uiteenzetting over hoe hét in het leven werkt. Juist door de verbinding met jezelf kun je de verbinding met je cliënt aangaan en delen wat je hebt geleerd in kennis, ervaring en gevoel. Het leren verbinden met jezelf kan ook helpen als je merkt dat het moeilijk is om bepaalde type cliënten te begeleiden of bepaalde hulpvragen. Je kan daar dan aandacht aan geven, dat onderzoeken en er mogelijk grenzen in aangeven.

Als laatste wil ik het over grenzen hebben. Je kunt als hulpverlener niet alles, maar we willen graag zoveel, zoveel kunnen. Door aandacht te hebben voor je zelfontwikkeling en de daarbij horende verbinding met jezelf kun je ook eerlijker worden naar wat je mogelijkheden en onmogelijkheden zijn. Kun je bij jezelf blijven en daarmee een voorbeeld naar je cliënt zijn hoe je om kunt gaan met situaties die onmogelijkheden oproepen? Wat wil jij hierin uitdragen, laten zien? Durf je daarvoor te gaan staan? Sommige grenzen zijn heel duidelijk, andere veel diffuser. Ik geloof dat je door aandacht te hebben en houden voor zelfontwikkeling je hierin eerder kunt voelen wat de grenzen van jezelf en je cliënt zijn en daar zorg voor kunt dragen.

Kortom, zelfontwikkeling geeft ruimte aan jezelf én aan je cliënt. Het zorgt ervoor dat je niet in een hokje terechtkomt en dat je kunt bewegen. Ik ben benieuwd wat het jou oplevert om je van deze aspecten (opnieuw) bewust te zijn.

Voor volgend jaar ben ik aan het nadenken waarover ik wil schrijven. Is er een onderwerp dat je interessant vindt als ik dat uitwerk, of een thema dat terugkomt in je werk waar je meer over wilt lezen, stuur mij een mail erover en misschien vind je jouw vraag volgend jaar wel terug in PSC Magazine. Uiteraard behandel ik je vraag/thema vertrouwelijk en zal dit anoniem verwerken.

Mocht je zelf een vraag hebben, mail dan gerust naar: info@caritasgroep.nl o.v.v. PSC Magazine Wees wie je bent.

Hanneke Nijkamp, praktijkhouder Caritasgroep, psycholoog, relatiecounselor en supervisor. www.caritasgroep.nl