Inhoudsopgave
Laaggradige ontsteking: een sluimerend proces dat je niet voelt
Bij een gewone ontsteking, zoals een gezwollen enkel of een keelontsteking, weet je vrijwel meteen dat er iets aan de hand is. Laaggradige ontsteking werkt anders: het is een chronisch, laag-intensief ontstekingsproces dat zich jarenlang op de achtergrond kan afspelen zonder dat je er iets van merkt. Dat maakt laaggradige ontsteking wezenlijk anders dan de acute variant die je lichaam gebruikt om een wond of infectie te bestrijden.
Er is geen roodheid, geen zwelling en geen pijn, maar wel een voortdurend licht verhoogde activiteit van het immuunsysteem. Op de lange termijn kan die sluimerende activiteit bijdragen aan het ontstaan van uiteenlopende chronische aandoeningen. Precies omdat laaggradige ontsteking geen directe klachten geeft, wordt het vaak pas jaren later opgemerkt, meestal op het moment dat een van de aandoeningen waaraan het bijdraagt zich al heeft ontwikkeld. Dat is precies waarom het de moeite waard is om laaggradige ontsteking niet pas te bespreken als er al klachten zijn.
273.000 mensen en een duidelijk dosis-effect
Een grote studie onder ruim 273.000 volwassenen tussen de 40 en 69 jaar, die bij aanvang nog geen hart- en vaatziekten of stofwisselingsziekten hadden, volgde deelnemers gedurende gemiddeld ruim 13 jaar. Zo’n lange follow-up periode maakt het mogelijk om laaggradige ontsteking te koppelen aan uitkomsten die pas na jaren zichtbaar worden.
Mensen met de hoogste ontstekingsscore hadden 36 procent meer kans om meerdere chronische aandoeningen tegelijk te ontwikkelen dan mensen met de laagste score. De volledige studie is te vinden via PubMed. Het risico op zo’n combinatie van aandoeningen liep op van 4,4 procent bij de laagste ontstekingsscore tot 6 procent bij de hoogste. Bovendien ontstonden de klachten bij de hoogste score gemiddeld ruim een jaar eerder dan bij de laagste score.
Waar deze sluimerende ontsteking vandaan komt
Laaggradige ontsteking ontstaat zelden door één duidelijke oorzaak, maar meestal door een optelsom van factoren die het lichaam langdurig belasten. Overgewicht, met name buikvet, is een van de belangrijkste bijdragers, omdat vetweefsel zelf ontstekingsstoffen aanmaakt. Vooral vet rond de organen in de buikholte is in dit opzicht actiever dan vet elders in het lichaam, en draagt daardoor onevenredig veel bij aan de totale ontstekingslast.
Ook chronische stress, te weinig beweging, een voedingspatroon met veel bewerkte producten en suikers, roken en aanhoudend slaaptekort spelen een rol. Elk van deze factoren afzonderlijk lijkt misschien onschuldig, maar samen kunnen ze het immuunsysteem in een staat van lichte, aanhoudende paraatheid houden.
Waarom dit meer is dan een labwaarde
Laaggradige ontsteking wordt vaak in verband gebracht met hart- en vaatziekten, maar de gevolgen reiken verder.
Ontstekingsprocessen spelen ook een rol bij het ontstaan van diabetes type 2, bepaalde vormen van gewrichtsklachten en zelfs stemmingsklachten. Dat maakt het moeilijk te herkennen: iemand met verhoogde ontstekingswaarden voelt zich vaak niet ziek, maar loopt wel een verhoogd risico op meerdere aandoeningen tegelijk, juist doordat ontsteking meerdere lichaamssystemen tegelijk beïnvloedt. Dat bredere effect is precies waarom laaggradige ontsteking de laatste jaren steeds meer aandacht krijgt binnen preventief onderzoek: het biedt een gemeenschappelijke verklaring voor een reeks aandoeningen die vroeger los van elkaar werden bekeken.
Wat je kunt doen om de ontstekingslast te verlagen
De factoren die laaggradige ontsteking voeden, zijn grotendeels dezelfde factoren die je met leefstijl kunt beïnvloeden. Regelmatige beweging, een voedingspatroon met veel groente, fruit, vezels en gezonde vetten, voldoende slaap en het beperken van chronische stress – kortom, dezelfde adviezen die ook voor gewichtsbeheersing en hart- en vaatgezondheid gelden hebben in onderzoek allemaal een dempend effect op ontstekingswaarden laten zien.
Een bloedtest bij je huisarts, waarbij onder andere CRP wordt gemeten, kan een eerste indicatie geven of er sprake is van verhoogde ontstekingsactiviteit. Zo’n test is laagdrempelig en geeft samen met leefstijlfactoren een redelijk beeld van de ontstekingslast. Zeker bij een combinatie van overgewicht, weinig beweging en aanhoudende vermoeidheid is dit een zinvol gesprek om te voeren. Meer over leefstijl en ontstekingswaarden is te vinden in het overzicht van natuurgeneeskunde op Curova.
