Massage en lichaamsgerichte therapie

Bij chronische lage rugpijn wordt al snel gedacht aan oefentherapie, maar lichaamsgerichte behandelingen zoals massage en myofasciale release, het losmaken van vastzittend bindweefsel rond spieren, worden minstens zo vaak ingezet. De vraag is alleen: werkt zo’n hands-on benadering net zo goed als een actievere aanpak gericht op spierkracht?

Voor veel mensen met aanhoudende rugklachten voelt een lichaamsgerichte aanpak vertrouwder aan dan een trainingsprogramma, vooral als bewegen zelf al ongemakkelijk aanvoelt. Toch bestaat er vaak twijfel of een meer passieve behandeling op de lange termijn wel voldoende resultaat oplevert, of dat actieve oefentherapie uiteindelijk toch noodzakelijk is om klachten blijvend te verminderen. Deze vraag speelt niet alleen bij lage rugpijn, maar ook bij veel andere vormen van chronische spier- en gewrichtsklachten waarbij mensen moeten kiezen tussen verschillende behandelrichtingen.

Onderzoekers verdeelden 50 vrouwen tussen de 25 en 35 jaar met chronische lage rugpijn (langer dan drie maanden klachten) in twee groepen. Beide groepen kregen zes weken lang, drie keer per week, elektrostimulatietherapie (TENS). De ene groep kreeg daarnaast myofasciale release, de andere groep deed kernstabiliteitsoefeningen.
Zo’n opzet, waarbij beide groepen dezelfde basisbehandeling met TENS kregen en alleen de aanvullende aanpak verschilde, maakt het mogelijk om het specifieke effect van myofasciale release en kernstabiliteitsoefeningen apart van elkaar te bekijken. Door de groepen qua leeftijd en klachtduur vergelijkbaar te houden, wordt de kans kleiner dat andere factoren dan de behandeling zelf de uitkomst beïnvloeden, wat de resultaten beter vergelijkbaar maakt.

Massage werd in dit onderzoek niet apart getest, maar valt onder dezelfde categorie hands-on behandelingen als myofasciale release.

In de groep met myofasciale release daalde de pijnscore van gemiddeld 5,7 naar 3,4 op een schaal van tien, en verbeterde ook de functionele beperking flink. Bij de groep met kernstabiliteitsoefeningen was het effect vergelijkbaar: de pijnscore daalde van 6,2 naar 3,7, met een vergelijkbare verbetering in dagelijks functioneren.
Beide groepen lieten dus een duidelijke verbetering zien binnen dezelfde onderzoeksperiode van zes weken, wat erop wijst dat de keuze tussen deze twee behandelvormen vooral kan worden afgestemd op persoonlijke voorkeur in plaats van op verwachte effectiviteit. Voor de ene persoon voelt actieve training motiverender aan, terwijl de ander meer baat heeft bij een rustgevende, hands-on behandeling, zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van het uiteindelijke resultaat.

Voor mensen die liever kiezen voor massage dan voor myofasciale release specifiek, geven deze resultaten een vergelijkbaar beeld van wat haalbaar is.

Wat deze studie laat zien, is dat lichaamsgerichte, hands-on behandeling en actieve oefentherapie niet concurrerend hoeven te zijn, ze bereiken via een andere weg een vergelijkbaar resultaat. Myofasciale release werkt via ontspanning van bindweefsel en spieren, kernstabiliteitstraining via het opbouwen van actieve steun rond de wervelkolom.
Dat er twee verschillende wegen naar een vergelijkbaar resultaat leiden, sluit aan bij wat vaker wordt gezien bij de aanpak van chronische rugklachten: er is zelden één juiste methode, en verschillende vormen van behandeling kunnen elkaar goed aanvullen. Sommige behandelaars combineren dan ook bewust een periode van lichaamsgerichte ontspanning met een geleidelijke opbouw van actieve oefeningen, zodat beide invalshoeken elkaar versterken in plaats van elkaar uit te sluiten.

Massage en myofasciale release worden in de praktijk vaak door elkaar gebruikt als vormen van lichaamsgerichte behandeling.

Voor mensen die liever een passieve, ontspannende behandeling ondergaan, kan massage of myofasciale release een goed startpunt zijn. Voor wie liever actief aan de slag gaat, is gerichte stabiliteitstraining een net zo effectieve route. Beide kunnen ook heel goed samen worden ingezet, laagdrempelige ontspanning naast opbouwende training is vaak een prettige combinatie bij aanhoudende rugklachten.

Wie twijfelt welke aanpak het beste past, bespreekt dit bij voorkeur met een behandelaar die ervaring heeft met chronische rugklachten, zodat de keuze aansluit bij de persoonlijke situatie en voorkeur. Het is daarbij goed om te bedenken dat een aanpak die voor de ene persoon werkt, niet automatisch hetzelfde effect heeft bij een ander, en dat aanpassen van de behandeling onderweg heel gebruikelijk is. Meer lezen over lichaamsgerichte behandelvormen? Bekijk ook ons overzicht van natuurgeneeskunde, waarin verschillende hands-on therapieën aan bod komen.