Preventie
Dementie preventie staat wereldwijd steeds hoger op de agenda, en Zuid-Korea loopt daarin voorop. Redactielid Maartje Albert van NatuurGeneeswijzen deelt naar aanleiding van de documentaire Human Forever wat er te leren valt van deze aanpak.
Onlangs zag ik de film Human Forever waarin we Teun Toebes volgen, die een reis maakt door verschillende landen en kijkt hoe er daar wordt omgegaan met dementie. Een film die je gezien moet hebben. Als zorgprofessional en als mens. Want de kans dat we te maken krijgen met dementie, zelf of in onze nabije omgeving, is groot. De kans is 1 op 5 dat iemand in zijn leven dementie krijgt, zegt Alzheimer Nederland. Bij vrouwen is dit 1 op 3, omdat de levensverwachting van vrouwen hoger ligt.
Tijdens zijn reis praat Teun met regeringsambtenaren, familieleden en zorgbestuurders, maar de meest ontroerende gesprekken, met of zonder woorden, heeft hij met de mensen zelf.
In Zuid-Korea werd Teun duidelijk hoe essentieel bewustwording rondom dementie is. Naar verwachting is Zuid-Korea in 2044 het meest vergrijsde land ter wereld. Daarom heeft de regering besloten van dementie niet alleen een nationale kwestie te maken, maar als enige land de preventie van dementie tot staatsprioriteit te maken. Teun sprak met de viceminister van gezondheid en welzijn. Deze legt uit dat alles erop gericht is symptomen van dementie zo vroeg mogelijk op te sporen om te voorkomen dat het zich ontwikkelt tot vergevorderd ziektebeeld.
Zuid-Korea heeft haar aanpak gebaseerd op de methode van het Fingers-netwerk. Uit wereldwijd onderzoek blijkt dat 40 procent van dementie gerelateerd is aan leefstijl-, omgevings- en vasculaire risicofactoren. Het Finger-model gaat uit van 5 vingers. De eerste staat voor bewegen, waarbij elke stap telt. De tweede vinger staat voor een gezond dieet: de hersenen hebben veel voedingsstoffen nodig. De derde vinger is cognitieve training: de hersenen moeten het hele leven door getraind worden. De vierde vinger is sociale activiteit: de psychosociale activiteiten blijken belangrijker dan gedacht. De vijfde vinger ten slotte, staat voor het zorgdragen voor alle vasculaire risicofactoren zoals bloeddruk, cholesterol, overgewicht en diabetes. Wat goed is voor het hart, is goed voor de hersenen.
Preventie dus. En preventie past goed in het straatje van het natuurgeneeskundig werkveld, waarbij de nadruk vooral ligt op het voorkomen van ziekten. Door te focussen op preventie, gezonde levensstijlkeuzes en het stimuleren van het natuurlijke genezingsproces van het lichaam, kunnen natuurgeneeswijzen, denk ik, een cruciale rol spelen bij een onderwerp als dementie.
Daarnaast bieden natuurgeneeswijzen vaak oplossingen voor patiënten die onvoldoende baat hebben bij conventionele behandelingen of die te maken hebben met bijwerkingen van medicatie. Door alternatieven aan te bieden die minder invasief en meer in lijn zijn met de persoonlijke waarden en voorkeuren van patiënten, kunnen we zorg op maat bieden die de patiënttevredenheid en gezondheidsuitkomsten verbetert.
Human Forever, een film die je gezien moet hebben.
Maartje Albert, redactielid NatuurGeneeswijzen
De wetenschap achter dementie preventie via het FINGER-model
Het FINGER-onderzoek (Finnish Geriatric Intervention Study to Prevent Cognitive Impairment and Disability) is een van de bekendste gerandomiseerde studies naar dementie preventie via leefstijl. De oorspronkelijke Finse studie toonde aan dat een combinatie van beweging, voeding, cognitieve training, sociale activiteit en het beheersen van vasculaire risicofactoren de cognitieve achteruitgang bij ouderen met een verhoogd risico kon vertragen. Deze bevindingen zijn sindsdien in tientallen landen wereldwijd gerepliceerd binnen het World-Wide FINGERS netwerk, waaronder ook in Zuid-Korea, waar de aanpak inmiddels nationaal beleid is geworden.
Belangrijk is dat dementie preventie via leefstijl het risico kan verlagen, maar geen garantie biedt dat iemand nooit dementie ontwikkelt. Genetische factoren spelen ook een rol, en niet elke vorm van dementie is even goed te beïnvloeden met leefstijlmaatregelen. Toch onderstreept onderzoek dat ongeveer 40 procent van dementiegevallen samenhangt met beïnvloedbare risicofactoren, wat dementie preventie tot een kansrijke strategie maakt voor de volksgezondheid. Meer informatie over dementie is te vinden bij Alzheimer Nederland. Meer columns binnen dit thema staan bij NGW Magazine 2024.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de vijf pijlers van dementie preventie volgens het FINGER-model?
Bewegen, een gezond voedingspatroon, cognitieve training, sociale activiteit en het beheersen van vasculaire risicofactoren zoals bloeddruk, cholesterol en gewicht vormen samen de vijf pijlers.
Kan dementie preventie dementie volledig voorkomen?
Nee, leefstijlmaatregelen kunnen het risico verlagen en het proces vertragen, maar bieden geen garantie. Genetische en andere factoren spelen ook een rol bij het ontstaan van dementie.
Op welke leeftijd kun je het beste beginnen met dementie preventie?
Hoe eerder hoe beter, maar onderzoek laat zien dat leefstijlaanpassingen ook op middelbare en oudere leeftijd nog een positief effect kunnen hebben op cognitieve gezondheid.
Welke rol kunnen natuurgeneeswijzen spelen bij dementie preventie?
Natuurgeneeswijzen richten zich van nature op preventie en gezonde leefstijlkeuzes, wat goed aansluit bij de pijlers van het FINGER-model. Ze kunnen een aanvullende rol spelen naast reguliere medische zorg, vooral bij mensen die onvoldoende baat hebben bij conventionele behandelingen alleen.
