Interview met Wim Gelderblom
Een gemeenschappelijke taal binnen de complementaire gezondheidszorg
Wim Gelderblom heeft al meer dan 39 jaar een gezondheidspraktijk. Hij wist al heel jong dat hij iets met natuurlijke geneeswijze wilde. ‘Ik had gedacht dat via een studie geneeskunde te doen, maar werd uitgeloot. Als tweede keus ben ik toen biologie gaan studeren. Op het moment dat ik voor de derde keer werd uitgeloot voor geneeskunde, besloot ik dat dit mijn route niet was. Ik ben gestopt met de studie biologie en ben gaan studeren bij het Nederlands College Natuurgeneeskunde, dat toen nog een dagopleiding aanbood. Later heb ik de opleiding PNI 1 en PNI 2 gevolgd en ben ik autodidactisch kennis gaan verzamelen.’
Tweede natuur
‘Tijdens mijn studie biologie kwam ik in contact met de literatuur van de bioloog Ludwig von Bertalanffy, wetenschapper en grondlegger van het systeemdenken. Dat heeft mij vanaf het begin af aan erg geboeid, omdat ik in die tijd al besefte dat het systeemdenken en holistisch denken, dat in onze branche vaak genoemd wordt, eigenlijk hetzelfde horen te zijn.
Midden jaren negentig van de vorige eeuw stuitte ik op een artikel van professor György Járos uit Zuid-Afrika, dat ging over het Biometrix Theory Model. Toen ik dat artikel las, werd ik, voor zover dat mogelijk is, verliefd op dit model. Ik had nog nooit zoiets gelezen.
Na verloop van tijd heb ik contact gezocht met deze professor die inmiddels in Australië woonde. Ik heb veel literatuur van hem gekregen en heb nog steeds contact met hem. We zijn al jarenlang goede vrienden en ontmoeten elkaar regelmatig.
Het systeemdenken is als een soort tweede natuur voor me geworden.’
Holistisch versus systemisch
‘De eerste keer dat ik professor Járos ontmoette was in Zuid-Afrika. Tijdens een lunch zei hij: “Jullie denken wel dat je holistisch werkt maar dat is niet zo.” Járos is een uitermate aimabel en vriendelijke man die niet snel iemand zal kwetsen en hij bracht het dan ook heel voorzichtig. Maar bij mij sloeg het in als een bom. Ik had al een aantal jaren een praktijk en ik dacht dat ik er wel iets van snapte.
Hij legde uit: “Te vaak wordt bij holistisch gedacht, dat het betekent dat je openstaat voor alle aspecten van de patiënt. Je hebt veel tijd voor de patiënt en je verzamelt heel veel informatie. Dat wordt dan gezien als holistisch. Maar holistisch, of eigenlijk liever systemisch, veronderstelt, dat je denkt en handelt vanuit samenhang. Dat je op zoek gaat naar de samenhang in al die informatie. Dat je die kunt benoemen en dat je die vervolgens kunt vertalen in een therapeutische interventie. Dat is iets heel anders. Op die samenhang kun je eigenlijk alleen maar goed grip krijgen, wanneer je de beschikking hebt over een goed model.”
Complexe en complexe dynamische systemen
‘Dat gaf toen de nodige stress bij mij, die zich vertaalde in vasthoudende koppigheid waarop ik ben gaan studeren. Ik heb alles gelezen wat er gepubliceerd is over het onderwerp en na een aantal jaren begreep ik wat hij bedoelde. Later is dat versterkt doordat ik me ging verdiepen in wat de wetenschap zegt over complexe en complexe dynamische systemen.
Ik ontdekte dat in de visie van de wetenschap twee soorten complexe systemen bestaan. Je hebt complexe systemen, zoals een auto bijvoorbeeld. Dit systeem is altijd nog wel voorspelbaar. Een auto heeft lineaire, causale relaties. Een monteur kan zeggen dat wanneer hij dit doet, de auto zo moet reageren.
De mens is geen complex, maar een complex dynamisch systeem. Een van de basale kenmerken van complexe dynamische systemen is dat ze per definitie non-lineair zijn. Ze kennen geen simpele oorzaak en gevolg relatie. Hoe moet je ze dan benaderen? Je kunt ze eigenlijk alleen zinvol benaderen als je de beschikking hebt over een valide model. Een model dat je helpt om patronen te herkennen en voorspellingen kan doen over wat er zich afspeelt binnen die complexe dynamische systemen.’
Universal language
‘Dit inzicht heeft ingrijpende invloed gehad op mijn gehele loopbaan. In 2009 heeft dat een bijzondere lading gekregen, door een tweedaagse workshop georganiseerd voor wetenschappers aan de universiteiten van Leiden, Utrecht, Amsterdam en TNO waar professor Járos, ikzelf en een derde wetenschapper gesproken hebben over het model. Deze workshop sloeg in als een bom. Een van de hoogleraren uit Leiden verwoordde het als: “Dit is universal language.”
En daarmee kom je op de essentie van het model. De volledige benaming is Biomatrix Theory Model en is ontwikkeld door György Járos en zijn promotiestudent. Ze hebben het hele systeemdenken opnieuw uitgevonden. Ze zijn begonnen bij het klassieke systeemdenken, dat behoorlijk statisch is. Denk aan een organogram met allerlei blokjes met lijnen ertussen. Járos en zijn promotiestudent zeiden dat de essentie van complexe dynamische systemen juist de dynamiek is. Een levend organisme is een samenspel van processen waarin van seconde tot seconde van alles gebeurt en een proces is per definitie altijd beweging. In het nieuwe systeemmodel is ieder systeemonderdeel gedefinieerd als een proces. Dat is fascinerend, want dat maakt dat het hele model eigenlijk gedefinieerd is in processen en dus in dynamiek. Je kunt er niet statisch naar kijken. Complexe dynamische systemen zijn dynamisch vanwege de voortdurende interactie tussen allerlei processen.’
Platform voor systeem diagnostiek
‘Het nieuwe systeemmodel was een theoretisch model en dit soort modellen is normaal gesproken hooguit interessant voor filosofen. Voor de mensen in hun vakgebied is het theoretisch en niet meer dan dat. Het krijgt pas zijn volle betekenis op het moment dat je het model gaat toepassen en dat je de vertaalslag gaat maken vanuit het theoretische model naar een vakgebied. Dat is met dit model bedroevend weinig gebeurd. Alleen bij bedrijfskunde in Zuid-Afrika. Ik ben de enige die de vertaalslag heeft gemaakt naar de humane gezondheid. Lange tijd gebeurde dat onregelmatig, maar in 2019 heb ik met mijn zakelijk compagnon besloten dat het tijd was om de vertaalslag van het model, de toepassing ervan richting gezondheid en ziekte, systematisch en gedetailleerd te gaan uitwerken. Hierbij zijn we gaan samenwerken met een IT-partij om zo een digitaal intelligent platform voor systeem diagnostiek op te zetten, waardoor het mogelijk moet zijn om een breed scala aan professionals die zich bezighouden met gezondheid en vitaliteit, te helpen om op hoog niveau een systeemdiagnose te stellen.
Professor Járos heeft vanaf het begin af aan zijn medewerking toegezegd wat erg belangrijk was voor ons. Hij heeft het hele proces vanuit het model bewaakt. We hebben hele complexe zaken moeten oplossen, maar inmiddels ben ik ervan overtuigd dat het gaat lukken en zijn we in de afrondende fase.’
Consensus
‘De bedoeling van het platform is dat we gaan werken vanuit een gemeenschappelijke taal en model, waardoor je consensus kunt bereiken vanuit verschillende specialismen over het typeren van de problematiek van een en dezelfde cliënt. Alleen dan kun je interdisciplinair samenwerken, want je spreekt dezelfde taal. Dan wordt ook duidelijk dat je er in bepaalde situaties een andere deskundigheid bij moet betrekken en je kunt goed onderbouwd behandeltrajecten gaan vastleggen volgens reproduceerbare datasets.
Het platform voorziet in een aantal stappen. Het helpt bij het gestructureerd verzamelen van data, het analyseren van die data (dus wat voor patroon zie je), het beschrijven en typeren van het patroon zodat iedereen zich daarin kan vinden en het te reproduceren is en het helpt vervolgens wat je ermee zou kunnen doen.’
Pilots en presentaties
‘Eind van het jaar zou de bètaversie van het platform klaar moeten zijn. We hebben al pilots gedaan en dat gaan we dan weer doen met als doel het product zo goed mogelijk af te stemmen op de gebruikersgroep.
Tegelijkertijd zijn we aan het werken aan een opleidingsmodule, die professionals bagage aanreikt om de systeembenadering te concretiseren en natuurlijk zullen we informatiebijeenkomsten organiseren om het platform operationeel te laten zien.
Het platform voorziet ook in de mogelijkheid tot digitale dossiervorming, het heeft een agenda-functionaliteit en het voldoet aan alle veiligheidsnormen.
Het tempo zit er momenteel goed in en we kijken ernaar uit om binnen afzienbare tijd de eerste presentaties te gaan geven.’
Leestip
Daniel Kahneman heeft een boekje geschreven dat volgens Wim Gelderblom verplichte literatuur zou moeten zijn in onze branche. Het boekje heet Ruis en het gaat over de foutgevoeligheid in de oordeelsvorming en wat daar allemaal in mis kan gaan.
Wil je op de hoogte gehouden worden over de voortgang van het platform, stuur dan een bericht naar: info(at)biocoherence.eu.
