Het geheim van Kleefkruid
Kleefkruid werking en gebruik binnen de kruidengeneeskunde zijn al eeuwenlang onderwerp van interesse voor kruidkundigen. De Latijnse naam ‘Galium aparinè’ werd gegeven door Dioscorides. Hij schreef dat de plant erg gesteld was op de mens. De oude Engelse volksnaam is hiervan afgeleid: loveman.
De Latijnse naam ‘Galium aparinè’ werd gegeven door Dioscorides. Hij schreef dat de plant erg gesteld was op de mens. De oude Engelse volksnaam is hiervan afgeleid: loveman.
De plant groeit langs de bosrand en in de struiken tot 1,20 meter hoog. De smalle stengels klimmen omhoog door gebruik te maken van andere planten. De Griekse soortnaam aparinè komt van het werkwoord Apairo, dat vastnemen betekent. Hij bloeit van juni tot oktober met kleine onopvallende witte bloemetjes. De plantenfamilie kenmerkt zich door haar bolvormige zaaddoosjes die blijven plakken aan de onoplettende wandelaar en spelende kinderen.
Op akkerland is het kleefkruid een vervelende woekeraar. Het verstikt de gewassen. Grote hoeveelheden ingenomen zaad kunnen bij vee tot problemen leiden, en kleefkruidcontaminatie in graan maakt dat de oogst soms alleen voor diervoeder gebruikt wordt. Voor mensen geldt kleefkruid als traditioneel gebruikt kruid dat in de reguliere farmacologie niet als giftig te boek staat, al is voorzichtigheid op zijn plaats bij gelijktijdig gebruik van bloedverdunnende medicatie, omdat er aanwijzingen zijn voor een licht bloedverdunnend effect.
Kleefkruid is een éénjarige plant uit de familie van de sterbladigen: Rubiaceae, net zoals wijnruit en klis. En net als in families lijken ze op elkaar, maar elk familielid heeft een eigen specialiteit. Die van kleefkruid lijkt op de werking van de klis, maar is het eigenlijk niet. Binnen de traditionele kruidengeneeskunde wordt kleefkruid vooral gebruikt als lymfedrainerend en licht diuretisch kruid. Het is belangrijk hierbij te benadrukken dat specifieke claims over het passeren van de bloedbreinbarrière of het binden van nanoplastics niet wetenschappelijk onderbouwd zijn en eerder tot de traditionele, ervaringsgerichte kruidenkennis behoren dan tot bewezen farmacologische mechanismen. Een zoekopdracht op PubMed levert wel enkele tientallen publicaties op over Galium aparine, voornamelijk gericht op antioxidantwerking en samenstelling, maar grootschalig klinisch onderzoek bij mensen ontbreekt vooralsnog.
De bladeren en stengels zijn te gebruiken als kompres en dat draagt de werkzame stoffen via de huid over op klierzwellingen, zweren, en eczeem. Het haalt de ontsteking uit de huidcellen. Voor psoriasisklachten is het kompres een mogelijk alternatief genoemd. Intern middels thee is er effect op het lymfesysteem, als diureticum en als oplosmiddel van stenen die voorkomen in de nier, blaas, lever of galblaas.
Bij elk kruid zoek ik de mentale boodschap: het karakter van de cliënt is verwarring over hoe een aspect van het leven aan te pakken. De verdunning brengt meer rust en overzicht in wat eerst verwarring bracht. De persoon verandert van controledrang naar ontspanning.
Uitleg over de achtergrond en de werking van een kruid helpt bij het op een juiste manier inzetten bij jouw natuurgeneeskundige interventies.
Kleefkruid werking: Gallium aparinè in het kort
Uiterlijke kenmerken: 0-120 cm hoog, slappe, vierkante stengels, stugge haakjes waarmee het zich vasthoudt, klimt via andere plant.
Gebruikte delen: blad en stengel voor thee. Zaad is giftig voor de mens.
Homeopathische naam: Galium aparin
Werkzame bestanddelen: (Iridoïd-)glycosiden, waaronder asperuloside en acetylcholine, fenolzuur, flavonoïden, tannines, vitamine C-ester, kalium, mangaan, fosfor, zink.
Eigenschappen: antiseptisch, diuretisch, lymfedrainage.
Pathologie: lymfeversterkend, eroderen van verkeerd gegroeid calcium, exacerbaties op de huid.
Kleefkruid werking wordt in de praktijk vaak toegepast als thee of kompres, maar zoals bij elk kruid geldt: begin met een lage dosering en overleg bij twijfel met een gekwalificeerd fytotherapeut, zeker bij bestaand medicijngebruik, zwangerschap of borstvoeding. Meer algemene informatie over het veilig gebruik van kruiden is te vinden via het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.
Lees ook meer gerelateerde artikelen op de themapagina van NGW Magazine 2024.
Veelgestelde vragen
Is kleefkruid werking wetenschappelijk bewezen?
Gedeeltelijk. Er is beperkt onderzoek naar de antioxidantwerking en samenstelling van kleefkruid, maar grootschalig klinisch onderzoek bij mensen ontbreekt. De kleefkruid werking zoals beschreven in de traditionele kruidengeneeskunde is dus vooral gebaseerd op ervaring, niet op sluitend wetenschappelijk bewijs.
Hoe gebruik je kleefkruid het veiligst?
Kleefkruid wordt traditioneel gebruikt als thee van blad en stengel, of uitwendig als kompres. Het zaad is niet geschikt voor consumptie. Begin altijd met een lage dosering om de kleefkruid werking op je eigen lichaam te leren kennen.
Kan kleefkruid gecombineerd worden met bloedverdunners?
Dit wordt afgeraden zonder overleg met een arts, omdat kleefkruid mogelijk een licht bloedverdunnend effect heeft. Combinatie met reguliere bloedverdunnende medicatie kan het risico op bloedingen verhogen, dus voorzichtigheid is geboden.
Voor welke klachten wordt kleefkruid traditioneel ingezet?
Kleefkruid werking wordt in de kruidengeneeskunde vooral genoemd bij klierzwellingen, huidklachten zoals eczeem, en als ondersteuning van het lymfesysteem. Het wordt ook wel gebruikt als mild middel bij nier- of galstenen, al ontbreekt hiervoor stevig wetenschappelijk bewijs.
Bronnen kunnen opgevraagd worden bij de redactie
Katinka Hagenaar is verpleegkundige die westers medisch te veel blokkades tegenkwam. Nu heeft ze een praktijk waar ze verbinding maakt tussen westers medisch, TMC, kruiden en homeopathie. www.dehelderemaan.nl
