Wat is er belangrijker dan jouw gezondheid?

Door: Jerome Wehrens

De huidige maatschappij verandert snel. Over de hoeveelheid informatie die een gemiddelde westerling in drie weken te verwerken krijgt, deed iemand uit de middeleeuwen zijn hele leven. Nog niet zo lang geleden werden we even stil om na te denken over een vraag. Nu zoeken we het meteen op. Onze behoefte wordt instant bevredigd. Als we een boek bestellen vóór 22:00 uur, verwachten we het de dag erna in huis. Als het niet komt, zijn we teleurgesteld over de ‘slechte’ service. Hoe kunnen we balans houden in dit alles?

In workshops vraag ik soms wie er nog wel eens op een bankje zit en aan niets denkt. Gewoon zijn met wat er is. Het is opmerkelijk hoe weinig mensen dat tegenwoordig nog doen. Gewoon, niets. Dat niets doen is ook lastig. Het is een moment waarop je alleen maar aanwezig bent. Een gratis moment voor jezelf. Als je niet gewend bent aan het grote NIKS, geeft dat onrust. We denken: eerst dit afmaken en dan pas rust nemen. Door de snelheid van de mind kunnen we het lichaam niet in rust krijgen. We zitten te veel in de actieve staat van zijn (het orthosympathisch zenuwstelsel). Maar die staat hoort bij verstarren, vluchten en vechten en voorkomt dat we letterlijk en figuurlijk op de rem kunnen trappen.

Bewustwording is de eerste stap. Een hoog tempo en actieve staat geeft het lichaam stress. Als dit lang duurt, trekt dat een grote wissel op je gezondheid. Je lichaam gedijt juist goed bij afwisseling: van actief naar passief. Van stress naar rust. Van gas geven naar remmen. Rust nemen is echter lastig. Een draaiende molensteen op snelheid staat ook niet in één keer stil.

Als je stress-systeem niet overbelast is en de stress-trigger verdwijnt, brengt jouw lichaam je vanzelf weer in de rust. Je komt in de ruststand terecht (het parasympatische deel van je autonome zenuwstelsel) en dit zorgt voor HELING en HERSTEL. Alleen als je in de UIT-stand staat, kan je lichaam voldoende herstellen. In de AAN-stand (orthosympathische deel van je autonome zenuwstelsel) is je lichaam in de doe-stand en vecht- of vluchtmodus.

De belangrijkste zenuw van je UIT-stand is de nervus vagus. De nervus vagus is de 10e hersenzenuw (er zijn er 12) en is de langste. Nervus vagus staat in het Latijn voor dwalende zenuw. Die naam heeft hij niet voor niets gekregen, want hij dwaalt door ons hele lichaam heen. De nervus vagus bestuurt voor 75% onze UIT-stand. De standaard stand van je lichaam is om AAN te staan. Als de nervus vagus goed werkt, komen we in de UIT-stand en kan je lichaam balans vinden. Denk aan een goed hartritme, rustige ademhaling, balans in spijsvertering en hormonale systemen.

De nervus vagus speelt ook een belangrijke rol in de emotionele regulatie. Hij is medeverantwoordelijk voor de productie van serotonine en dopamine, die de stemming beïnvloeden. Een gezonde werking van de nervus vagus zorgt ervoor dat we het gedeelte van het brein kunnen bereiken dat zorgt voor creativiteit, het nemen van complexe beslissingen en hogere cognitie.

Met ademhaling heb je veel invloed op de nervus vagus. Met goede ademtechnieken krijg je jouw bloeddruk binnen 2 minuten omlaag. Adem is een unieke, directe ingang naar je autonome zenuwstelsel. Binnen een paar minuten breng je je lichaam in een rust of activerende staat. Volg deze oefening maar eens voor 2 minuten:

Zit of lig in een ontspannen houding
Leg je handen op buik
Adem naar je handen toe
Adem in door je neus
Maak je inademing 5 seconden lang
Adem uit door je mond
Maak je uitademing 5 seconden lang
Adem niet (na de uitademing)
Houd deze houding 5 seconden lang vast

Deze oefening geeft overigens niet iedereen het effect van ontspanning. Doorgaans duidt dit erop dat je te snel ademt. Het zou zelfs kunnen dat deze oefening je stress geeft: je systeem staat te veel AAN. Het vertragen van je ademhaling roept dan weerstand op en kan zelfs paniek triggeren. Hulp van een goede ademcoach kan hierbij behulpzaam zijn.

Stress en leefstijl zijn vaak de oorzaak van een verstoorde ademhaling. Doorgaans onbewust. Stressopbouw in je lichaam kan ontstaan door een acute, intense gebeurtenis maar kan ook langzaam opbouwen. Je merkt de intensiteit van de stress niet meer op, doordat het zo geleidelijk gaat. Je groeit als het ware mee met het niveau van stress in jouw lijf.

Een bepaalde mate van stress is nodig om goed te kunnen functioneren. Je lichaam komt door stress namelijk in beweging. Maar te veel stress verstoort allerlei essentiële processen. Je slaapt minder diep, je hormoonbalans raakt verstoord, ontstekingswaardes stijgen en emotie ligt aan de oppervlakte. Je krijgt een kort lontje of voelt je depressief. Door disbalans in het lichaam kom je ook aan in gewicht of val je juist versneld af.

Onze gedachten hebben meer invloed op ons leven dan we ons vaak realiseren. Negatieve gedachten kunnen leiden tot gevoelens van stress, angst en onzekerheid, wat uiteindelijk kan resulteren in ongezonde gewoonten zoals emotioneel eten of gebrek aan motivatie om te bewegen. Positieve gedachten kunnen daarentegen weer allerlei neurale paden activeren die je andere beslissingen laten nemen en andere gevoelens kunnen geven. Weet je nog hoe je je voelde toen je verliefd was. Hoe je toen in het NU leefde?

Wist je dat je bijna 20 procent van je spiermassa kunt winnen door alleen al fitness-oefeningen te visualiseren? Het is daarom essentieel om je bewust te worden van je gedachtepatronen en deze, indien nodig, te veranderen. Als je jezelf ziet als zwak, dik, niet effectief en dergelijke, geef je zelf hints aan je onderbewustzijn die je tegenhouden om te veranderen. Bij het nastreven van een gezondere levensstijl is het dus van vitaal belang om je bewust te zijn van waar je je aandacht op richt.

Gezonde leefstijl

Veel mensen gaan op zoek naar een nieuwe balans en een nieuwe leefstijl. Maar vanuit de huidige maatschappij wensen we een instant oplossing met direct resultaat. Het moet ook wetenschappelijk zijn, anders heeft het geen waarde. Vaak grijpen we naar een pilletje dat zou helpen. We vergeten dan wel eens dat de beste pil de placebopil is. De overtuiging dat een pil werkt, is belangrijker dan de pil zelf.

Als het gaat om een gezonde levensstijl, denken de meeste mensen in eerste instantie aan voeding. Waardevolle aspecten als mind, ademhaling en koudetraining zijn wellicht niet het eerste waar je aan denkt. Maar wist je dat koude je metabolisme met 300% kan verhogen?

En als je vandaag 2 minuten een koude douche neemt, versterk je niet alleen je weerstand, maar het brengt je ook naar het NU. Veel mensen ervaren zelfs een helder gevoel door een koude douche. Dan wordt een koude douche een mooie kans om weer wat bewuster te zijn.

Zo zijn er natuurlijk talloze, uiterst effectieve tips om te vertragen en je gezondheid te verbeteren. Maar niet alles hoeft bij jou als persoon te passen. Met de juiste kennis en tools kun je je eigen balansplan creëren. Zelf sta ik ook met de voeten in de klei. De afgelopen 30 jaar ben ik bezig geweest met het begrijpen van het menselijk lichaam en het opzetten van methodes om mijzelf en anderen te helpen. Maar dat betekent niet dat ik altijd in balans ben. Laatst moest ik mijn partner wegbrengen naar het ziekenhuis voor controle. Mijn partner komt niet graag te laat en we waren veel te vroeg bij het ziekenhuis. Ik voelde irritatie omdat ik met een deadline zat en hard aan het werk was. Ik zei: ‘Schat, dit is nu even niet zo handig, deze tijd had ik beter kunnen besteden.’ Mijn partner zei: ‘Schat, dit is een mooi moment om even een ademoefening te doen.’ Mijn reactie was in eerste instantie dat ik me niet begrepen voelde. Pas nadat ik het even tot me door liet dringen, begreep ik dat ze iets heel moois tegen mij zei. Iets heel liefdevols.

Wat is er belangrijker dan jouw gezondheid? Niks, geen deadline of bedrijf. Moeder Theresa zei het al ooit: ‘Als je niet goed voor jezelf zorgt, kun je ook niet voor een ander zorgen’.

Laten we elkaar helpen daarbij.

Jerome Wehrens, eigenaar van B-MIND, heeft meer dan 10.000 uur ervaring in het trainen, coachen en managen van mensen. Sinds 2018 leidt hij adem- en vitaliteitstrainers op. Hij werkt onder andere met de B-Mind methode, die hij zelf heeft ontworpen. Deze methode heeft haar oorsprong in de ruim dertig disciplines en technieken die Jerome vanaf zijn 20e heeft bestudeerd en bevat de B-Mind Ademhalingstechniek, de Release Methode en de HEEL™-techniek (Herken, Erken, Ervaar en Laat los). Daarnaast is Jerome gecertificeerd Buteyko specialist en Black Belt Coach. Hij is opgeleid in de Wim Hof Methode en was tien jaar lang gecertificeerd Wim Hof trainer. Ook schreef hij het boek ‘HEELWEEK’ en richtte hij B-Community op, hét online platform voor vitaliteit, ademhaling, herstel en ontspanning. www.bmind.nl