Onbewerkt Voedsel: 3 Wetenschappelijke Inzichten over je Brein
Eten zoals de natuur het bedoeld heeft
Ultrabewerkt voedsel domineert steeds vaker onze winkelmandjes – en daarmee ook onze gezondheid. Maar hoe doorbreek je dit patroon? In het boek Gezonder in 30 dagen door onbewerkt voedsel helpt gezondheidsexpert Johannes Cullberg je in 30 dagen gezonder te eten met een praktisch stappenplan. Dit boek helpt om weer te eten zoals de natuur het bedoeld heeft. Voor een gezond, fit en energiek leven.
Met een mix van wetenschappelijke inzichten, praktische adviezen en voedzame recepten is dit boek dé gids om je eetpatroon blijvend te verbeteren.
- Leer hoe je gezonde eetgewoonten ontwikkelt en volhoudt.
- Gebruik handige tips en smakelijke recepten voor een natuurlijke levensstijl.
- Krijg de kennis en motivatie om bewustere keuzes te maken.
Je hoeft geen extreme diëten te volgen of urenlang in de keuken te staan. Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken voor je energie, welzijn en gezondheid.
Johannes Cullberg is een gecertificeerde voedings- en gezondheidscoach en bestsellerauteur in Zweden. Na meer dan 20 jaar leidinggevende posities te hebben bekleed in de internationale voedingsindustrie, heeft hij een unieke kijk erop ontwikkeld.
Fragment uit Gezonder in 30 dagen door onbewerkt voedsel: het verslavingsbrein
De grootste, meest basale prioriteit van het brein is ervoor zorgen dat we overleven, omdat het ‘werkloos’ zou worden als we zouden verhongeren.
Daartoe heeft het brein verfijnde systemen ontwikkeld, die helpen voedsel te vinden, energiereserves te beheren en onze honger en verzadiging te reguleren. Het grootste deel van de tijd dat de mens op aarde rondloopt, werd gekenmerkt door min of meer constante voedseltekorten.
Onze voorouders waren het leeuwendeel van hun tijd bezig te zoeken naar en te jagen op voedsel. Als ze iets eetbaars vonden, activeerde hun brein een beloningssysteem dat hun een voldaan gevoel gaf, om meer van dat specifieke gedrag aan te moedigen. Als een jager-verzamelaar bessen vond, een dier ving of een honingraat ontdekte, gaf zijn brein dopamine af, wat een gevoel van euforie en vreugde opriep. Deze positieve bevestiging was cruciaal voor het bevorderen van gedrag dat nuttig was bij het zoeken van voedsel.
Dit beloningssysteem, een cruciaal overlevingsmechanisme voor onze voorouders, is ook nu nog hard aan het werk in ons brein. Steeds als we iets eten wat we lekker vinden, komt er dopamine vrij en voelen we ons voldaan en tevreden. Deze dopamineafgifte motiveert ons om het gedrag te herhalen, wat in een wereld van overvloed kan leiden tot overconsumptie van voedsel.
Onbewerkt voedsel en het beloningssysteem: wat onderzoek laat zien
Het fragment uit het boek van Johannes Cullberg over het ‘verslavingsbrein’ sluit aan bij een groeiend onderzoeksveld naar de invloed van ultrabewerkt voedsel op de hersenen. Een overzichtsartikel over hoe bewerkte voedingsmiddelen beloningsbanen ‘kapen’, gepubliceerd op ScienceDirect (PubMed 41525853), beschrijft hoe overmatige consumptie van ultrabewerkt voedsel gedrag kan veroorzaken dat lijkt op verslaving: bingeing, hunkeren, tolerantie-opbouw en ontwenning, gepaard met veranderingen in het dopaminerge beloningssysteem van de hersenen.
Ultrabewerkt voedsel wordt vaak ontworpen rond een ‘bliss point’: de precieze combinatie van suiker, vet en zout die het plezier maximaliseert. De combinatie van hoge concentraties koolhydraten én vetten, zoals vaak in bewerkte producten voorkomt, is evolutionair gezien nieuw en kan een extra sterk effect hebben op het beloningssysteem van de hersenen, vergeleken met voedingsmiddelen die van nature die combinatie niet in zulke hoge concentraties bevatten.
Toch is niet alles zo eenduidig als het soms wordt voorgesteld. Een recente studie in Cell Metabolism vond dat de dopaminereactie op ultrabewerkte milkshakes sterk varieerde tussen personen en niet significant samenhing met lichaamsgewicht, wat erop wijst dat het beloningssysteem complexer werkt dan een simpel ‘ultrabewerkt voedsel = verslaving = overgewicht’-model. Onbewerkt voedsel eten blijft niettemin een verstandige strategie, al is niet iedereen even gevoelig voor de mechanismen die in dit boek worden beschreven.
Voor mensen die merken dat ze moeite hebben om bij bepaalde producten ‘nee’ te zeggen, kan het dus zinvol zijn om niet alleen naar wilskracht te kijken, maar ook naar de omgeving: welke producten liggen er in huis, hoe makkelijk zijn ze bereikbaar, en hoeveel bewerkte, hyperpalatabele producten komen er dagelijks voorbij. Onbewerkt voedsel kiezen is dan niet zozeer een kwestie van discipline, maar van het slimmer inrichten van de omgeving zodat het beloningssysteem minder vaak op de proef wordt gesteld.
Gezonder in 30 dagen door onbewerkt voedsel
Veelgestelde vragen over onbewerkt voedsel en je brein
Is ultrabewerkt voedsel echt verslavend?
Onderzoek laat zien dat ultrabewerkt voedsel gedrag kan opwekken dat lijkt op verslaving, met veranderingen in het dopaminerge beloningssysteem. De mate waarin dit bij iedereen even sterk speelt, verschilt echter sterk per persoon.
Waarom is de combinatie van suiker en vet zo verleidelijk?
Deze combinatie komt in de natuur zelden in hoge concentraties voor en kan daardoor een extra sterk effect hebben op het beloningssysteem van de hersenen, in vergelijking met onbewerkt voedsel.
Helpt onbewerkt voedsel eten altijd tegen overeten?
Het kan helpen, maar onderzoek laat ook zien dat de individuele gevoeligheid voor het beloningssysteem sterk varieert, dus resultaten kunnen per persoon verschillen.
Wat is een goede eerste stap richting onbewerkt voedsel?
Kleine, haalbare aanpassingen, zoals vaker kiezen voor onbewerkte producten in plaats van kant-en-klaarmaaltijden, kunnen al bijdragen aan meer energie en welzijn, zonder dat een extreem dieet nodig is.
Meer boekrecensies en gezondheidstips lezen? Bekijk ook de andere artikelen op het thema NGW Magazine 2025.
