Slaapapneu en Overgewicht: 3 Belangrijke Medische Feiten

Ze is 83 als ze bij me komt. Haar klachten: slaapapneu en overgewicht. Al 13 jaar slaapt ze met een apparaat dat haar ademhaling ondersteunt. Ze wil er graag vanaf, maar de angst is groot: wat als de benauwdheid en de vermoeidheid terugkomen?

Wanneer we samen terugkijken, zien we het patroon in haar familiesysteem. Haar klachten begonnen rond haar 69e, precies de leeftijd waarop haar vader in zijn slaap overleed. Ook hij leed aan benauwdheid en zwaar ademen, en zijn klachten begonnen rond de leeftijd van 60 jaar toen zijn moeder plotseling in haar slaap overleed.

Voor mijn cliënte, toen een meisje van 9, was dit een heel verwarrende stilte: ‘Oma slaapt gewoon.’ De boosheid op het moment van het sluiten van de kist vertelt hoe onbegrijpelijk dit verlies voor haar was.

In haar gezin van herkomst speelde nog meer verlies en ontwrichting. Een zus stierf jong, op 34-jarige leeftijd. Twee andere zussen groeiden op bij familie, omdat hun eigen moeder de zorg niet aankon. En haar jongste broertje werd op 19-jarige leeftijd getroffen door polio en belandde in een rolstoel. Deze opeenstapeling van trauma’s en verlieservaringen maakte dat het gezin voortdurend leefde in een sfeer van kwetsbaarheid en overleven.

Haar lichaam staat sinds die tijd in overlevingsstand, met name in de nacht, en laat zich zien als slaapapneu. Slaapapneu als een biologisch overlevingsprogramma: het nachtelijk waken, het steeds controleren of er nog lucht is, of het leven er nog is. Het onderbewuste fluistert: ‘Oma ademt niet meer ~ mijn vader ademde niet meer ~ straks ik ook niet.’

Ook haar overgewicht kan hierin verklaard worden. Biologisch gezien vormt extra lichaamsweefsel een buffer: een reservevoorraad voor moeilijke tijden, maar ook letterlijk een laag bescherming om de kwetsbaarheid binnenin te bedekken. In een lichaam dat voortdurend in de stand van overleven staat, is vetweefsel geen vijand maar bondgenoot: het dempt, het beschermt, het houdt vast.

Zo krijgt haar hele levensverhaal beeld en wordt de puzzel steeds completer. Het ademhalingsapparaat naast haar bed is niet alleen een medische voorziening, maar ook een symbool: een ademsteun, een tastbare geruststelling dat ze veilig kan slapen. Het overgewicht is geen falen, maar biologisch gezien een houvast en een vorm van veiligheid.

We zien hier een herhaling in het familiesysteem van verlieservaringen die niet geaccepteerd, gerespecteerd, geïntegreerd en geneutraliseerd zijn. Deze zullen onderdeel van de therapie zijn, door middel van bijvoorbeeld NEI in combinatie met het Schumann Resonantie Systeem.

Voor ons als therapeuten is dit een waardevolle les. Achter klachten gaan soms oude verhalen schuil, vaak generatie breed. Het lichaam spreekt in symptomen de taal van overleven. En juist door die taal te verstaan, kan een cliënt ervaren dat klachten niet alleen belemmeren, maar ook getuigen van een diepe wijsheid: het lichaam doet wat nodig is om te blijven leven.

Anneke Kiers

Slaapapneu en overgewicht: wat de medische wetenschap weet

Naast de betekenislaag die in deze column wordt beschreven, is het goed om ook de fysiologische kant van slaapapneu en overgewicht te belichten. Overgewicht is de belangrijkste risicofactor voor obstructieve slaapapneu, volgens de American Academy of Sleep Medicine (sleepapnea.org). Extra vetweefsel rond de nek en borstkas kan de luchtweg vernauwen, waardoor deze tijdens de slaap makkelijker inzakt. Vetophopingen in het zachte gehemelte, de zijwand van de keelholte en aan de basis van de tong dragen bij aan deze vernauwing.

CPAP-therapie, het ademhalingsapparaat waarmee de vrouw uit deze column al 13 jaar slaapt, wordt gezien als de meest effectieve eerstelijnsbehandeling voor slaapapneu, omdat het de luchtweg de hele nacht openhoudt, ongeacht het lichaamsgewicht. Onbehandelde slaapapneu wordt in onderzoek (PMC5891150) in verband gebracht met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, waaronder een hoger risico op hoge bloeddruk, hartritmestoornissen en beroertes.

Dit betekent niet dat de betekenislaag die in deze column wordt beschreven geen waarde heeft; veel mensen ervaren baat bij het verkennen van de emotionele en systemische achtergrond van hun klachten. Het benadrukt wel hoe belangrijk het is om een dergelijke aanvullende aanpak te combineren met, en niet in de plaats te stellen van, de reguliere medische behandeling, zeker bij een aandoening als slaapapneu waarbij het stoppen van CPAP-therapie zonder medische begeleiding risicovol kan zijn.

Veelgestelde vragen over slaapapneu en overgewicht

Waarom hangen slaapapneu en overgewicht vaak samen?

Extra vetweefsel rond de nek en borstkas kan de luchtweg vernauwen, waardoor deze tijdens de slaap makkelijker inzakt. Dit is een van de belangrijkste fysiologische mechanismen achter obstructieve slaapapneu bij mensen met overgewicht.

Is het veilig om te stoppen met een CPAP-apparaat?

Nee, niet zonder overleg met een arts. CPAP-therapie is de meest effectieve behandeling om de luchtweg open te houden, en onbehandelde slaapapneu verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.

Kan gewichtsverlies slaapapneu verminderen?

Bij sommige mensen kan gewichtsverlies de ernst van slaapapneu verminderen, maar dit vervangt niet altijd de noodzaak van CPAP-therapie of ander medisch advies.

Kunnen emotionele of systemische factoren ook een rol spelen bij slaapapneu?

Sommige therapeuten en cliënten ervaren waarde in het verkennen van emotionele of familiaire patronen rondom klachten, als aanvulling op, niet als vervanging van, reguliere medische zorg.

Meer persoonlijke praktijkverhalen lezen? Bekijk ook de andere artikelen op het thema NGW Magazine 2025.