Vitamine D bij prikkelbaredarmsyndroom: de meeste mensen denken bij vitamine D al snel aan zonlicht, sterke spieren en een goed werkend immuunsysteem. Maar de toepassing van vitamine D blijkt veel breder: onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat vitamine D ook kan worden ingezet bij prikkelbaredarmsyndroom. Dit was een van de eerste in-vivo-onderzoeken1 naar het effect van vitamine D op de darmflora, uitgevoerd aan de Medische Universiteit van Graz en gepubliceerd in het European Journal of Nutrition.
Een verstoorde darmflora wordt in verband gebracht met aandoeningen van het maagdarmkanaal, zoals prikkelbaredarmsyndroom, de ziekte van Crohn en darminfecties. Onderzoek wijst uit dat het zinvol is om dan extra vitamine D3 te suppleren. Maar waarom werkt dat eigenlijk?
“Vitamine D heeft een gunstig effect op de menselijke gezondheid, maar er is nog een gebrek aan in-vivogegevens over het effect van vitamine D3 op het microbioom in de darmen. Daarom hebben we de effecten van orale vitamine D3-suppletie op de darmflora onderzocht bij gezonde vrijwilligers”, aldus de wetenschappers van de universiteit van Graz.
Prikkelbaredarmsyndroom (PDS) is een van de meest voorkomende maag-darmklachten en gaat gepaard met buikpijn, een opgeblazen gevoel en een wisselend ontlastingspatroon van diarree tot obstipatie. Steeds meer onderzoek wijst op de rol van de darmflora bij het ontstaan en in stand houden van deze klachten, wat verklaart waarom wetenschappers geïnteresseerd zijn in stoffen die de samenstelling van het microbioom kunnen beïnvloeden, zoals vitamine D3.
Opzet van het onderzoek naar vitamine D bij prikkelbaredarmsyndroom
Bij het pilotonderzoek werd een endoscopie gemaakt bij zestien gezonde vrijwilligers, die gedurende 8 weken een vitamine D3-supplement kregen. Zowel voor als na het onderzoek werden er monsters genomen uit de maag, dunne darm, dikke darm en de ontlasting. Op basis daarvan werd de samenstelling van het microbioom in de darmen zorgvuldig in kaart gebracht met moderne sequencingtechnieken.
Suppletie met vitamine D3 bleek de diversiteit van de flora in de maag en de dunne darm te verbeteren. Ook werden daar minder gramnegatieve bacteriën gevonden, waaronder potentieel ziekteverwekkende soorten uit de geslachten Pseudomonas, Escherichia en Shigella, bacteriën die bij een overgroei bijdragen aan klachten. In de dikke darm en in de ontlasting werden geen veranderingen gevonden.
“Vitamine D3 moduleert de darmflora van het bovenste spijsverteringskanaal. Dit zou kunnen verklaren waarom vitamine D3 een gunstig effect heeft op ontstekingsziekten van de darm en bacteriële infecties”, zeggen de onderzoekers.
Naast prikkelbaredarmsyndroom noemen de onderzoekers ook de ziekte van Crohn en bacteriële darminfecties als aandoeningen waarbij deze bevindingen relevant kunnen zijn. Bij deze aandoeningen speelt een verstoorde balans tussen goede en potentieel ziekteverwekkende bacteriën vaak een rol, en een gunstige verschuiving van die balans door vitamine D3 zou kunnen bijdragen aan minder klachten, al is hier bij mensen met deze aandoeningen specifiek nog weinig direct onderzoek naar gedaan.
KENNIS IN DE PRAKTIJK
Het onderzoek onderschrijft het gebruik van vitamine D3 bij ontstekingsgerelateerde aandoeningen van de darm en als adjuvans bij infecties met pathogenen, zoals E. coli. Maar ook preventief kunnen hoge doseringen vitamine D3 ingezet worden, bijvoorbeeld om het microbioom soortenrijker te maken en zo opportunistische bacteriën minder kans te geven, al blijft overleg met een arts bij bestaande darmklachten verstandig.
Bijzonder aan dit onderzoek is dat de onderzoekers niet alleen naar ontlastingsmonsters keken, zoals in veel eerder microbioomonderzoek gebeurt, maar via endoscopie ook rechtstreeks monsters namen uit de maag en dunne darm. Juist daar, in het bovenste deel van het spijsverteringskanaal, bleek het effect van vitamine D3 het duidelijkst zichtbaar, terwijl in de dikke darm en de ontlasting nauwelijks noemenswaardige veranderingen werden gevonden na afloop van de acht weken durende suppletieperiode. Dat onderstreept hoe belangrijk het is om niet alleen naar de bekendere ontlastingsflora te kijken, maar ook naar de minder onderzochte delen van de darm.
Veelgestelde vragen over vitamine D bij prikkelbaredarmsyndroom
Hoeveel vitamine D werd in het onderzoek gebruikt?
Het onderzoek gebruikte een hoge dosering vitamine D3 gedurende 8 weken bij gezonde vrijwilligers. Voor mensen die vitamine D bij prikkelbaredarmsyndroom overwegen als aanvulling, is het verstandig eerst de vitamine D-spiegel te laten meten en de dosering af te stemmen met een arts of diëtist, aangezien te hoge doseringen op termijn ook risico’s kunnen geven zoals een verhoogd calciumgehalte in het bloed.
Werkt vitamine D bij iedereen met prikkelbaredarmsyndroom?
Dit was een klein pilotonderzoek bij zestien gezonde vrijwilligers, niet specifiek bij PDS-patiënten. De resultaten zijn veelbelovend voor het mechanisme achter een mogelijk gunstig effect, maar grotere, gerandomiseerde studies bij mensen met prikkelbaredarmsyndroom zelf zijn nodig om dit definitief te bevestigen.
Is vitamine D een vervanging voor de reguliere behandeling van PDS?
Nee, vitamine D3-suppletie wordt door de onderzoekers gezien als mogelijke aanvulling op de bestaande aanpak van prikkelbaredarmsyndroom, zoals voedingsaanpassingen en eventuele medicatie, niet als vervanging daarvan. Overleg over vitamine D bij prikkelbaredarmsyndroom altijd met een arts of maag-darm-leverarts over de juiste behandelstrategie, eventueel in combinatie met een diëtist.
Meer weten over voeding, vitamines en darmgezondheid? Bekijk ook de andere artikelen op de thema-pagina N&S Magazine.
