Bedtijd en hartgezondheid blijken sterker verbonden dan gedacht: wetenschappers hebben vastgesteld dat wie tussen 22u en 23u naar bed gaat, over het geheel genomen de laagste kans heeft op hartziektes. Zowel te laat als te vroeg naar bed gaan blijkt het risico op hartklachten te verhogen, zo laat nieuw onderzoek zien. Dat blijkt uit een grote studie, gepubliceerd in European Heart Journal Digital Health, onder ruim 88.000 deelnemers van de UK Biobank.
Bedtijd gemeten met een accelerometer
Onderzoek naar slaap en hartgezondheid was tot nu toe vaak gebaseerd op vragenlijsten of slaapdagboeken, die afhankelijk zijn van het geheugen van deelnemers. Deze studie gebruikte in plaats daarvan een polsgedragen accelerometer om het moment van inslapen objectief te meten bij 88.026 deelnemers, met een gemiddelde leeftijd van 61 jaar. Tijdens een gemiddelde follow-up van 5,7 jaar registreerden de onderzoekers 3.172 gevallen van hart- en vaatziekten.
De studie sluit aan bij een groeiend aantal onderzoeken dat wijst op het belang van niet alleen de hoeveelheid slaap, maar ook het moment waarop we slapen, voor onze gezondheid. Eerder onderzoek had al aanwijzingen gevonden voor een verband tussen onregelmatige slaappatronen en cardiovasculaire risico’s, maar door gebruik te maken van objectieve accelerometerdata in plaats van zelfrapportage, kon deze studie het verband tussen bedtijd en hartrisico nauwkeuriger in kaart brengen dan veel voorgaand onderzoek.
Bedtijd en hartgezondheid: zowel te vroeg als te laat verhoogt het risico
Vergeleken met inslapen tussen 22u en 23u (de referentiegroep met het laagste risico), hadden deelnemers die na middernacht in slaap vielen 25 procent meer kans op hart- en vaatziekten. Bij inslapen tussen 23u en middernacht was het risico 12 procent hoger. Opvallend genoeg gold ook voor deelnemers die vóór 22u in slaap vielen een verhoogd risico, van 24 procent. Het verband bleek een U-vormige curve: zowel te vroeg als te laat naar bed gaan hing samen met een hoger risico, met 22u tot 23u als het gunstigste tijdvenster.
Om deze verbanden zo zuiver mogelijk in kaart te brengen, corrigeerden de onderzoekers voor bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals leeftijd, roken, diabetes, cholesterolgehalte en de totale slaapduur en -regelmaat. Ook na deze correcties bleef het U-vormige verband tussen bedtijd en hartrisico duidelijk overeind, wat de bevinding extra wetenschappelijk gewicht geeft.
Vrouwen mogelijk gevoeliger voor het effect
De onderzoekers keken ook of het verband anders lag voor mannen en vrouwen. Bij nadere analyse bleek het verband tussen bedtijd en hartrisico vooral bij vrouwen duidelijk aantoonbaar, terwijl bij mannen alleen zeer vroeg naar bed gaan (vóór 22u) samenhing met een merkbaar verhoogd risico op hart- en vaatziekten. De onderzoekers benadrukken dat het hier gaat om een associatie, niet om een bewezen oorzakelijk verband, en dat vervolgonderzoek nodig is om te begrijpen waarom vrouwen mogelijk gevoeliger zijn voor deze samenhang dan mannen.
Waarom vrouwen mogelijk gevoeliger zijn voor dit verband dan mannen is nog niet duidelijk. Mogelijke verklaringen die onderzoekers noemen zijn verschillen in hormoonhuishouding, in de manier waarop het autonome zenuwstelsel reageert op verstoringen van het slaapritme, of simpelweg statistische toeval door de opzet van deze specifieke studie. Vervolgonderzoek zal moeten uitwijzen welke verklaring het meest waarschijnlijk is.
Bedtijd en hartgezondheid: wat betekent dit voor de praktijk
Onze biologische klok, ook wel het circadiane ritme genoemd, stuurt allerlei lichaamsprocessen aan, waaronder de bloeddrukregulatie, de hormoonhuishouding en het herstel van het hart- en vaatstelsel. Een bedtijd die goed aansluit bij dit natuurlijke ritme zou daarom kunnen bijdragen aan een gezondere hartfunctie op de lange termijn. De onderzoekers benadrukken dat de bevindingen niet betekenen dat iedereen precies tussen 22u en 23u moet gaan slapen, maar wel dat een consistente, regelmatige bedtijd rond dat tijdvenster de moeite waard kan zijn om op te letten, naast de bekende 7 tot 8 uur slaap die de meeste volwassenen elke nacht nodig hebben om goed uitgerust te zijn.
Veelgestelde vragen over bedtijd en hartgezondheid
Is 22u tot 23u voor iedereen de beste bedtijd?
Bedtijd en hartgezondheid hangen niet per se voor elk individu op dezelfde manier samen, maar op groepsniveau liet deze studie zien dat dit tijdvenster samenhing met het laagste risico op hart- en vaatziekten. Persoonlijke factoren zoals werktijden, leeftijd en natuurlijk chronotype (ben je van nature een ochtend- of avondmens) spelen ook een rol.
Is te vroeg naar bed gaan dan ook ongezond?
Volgens deze studie hing inslapen vóór 22u samen met een hoger risico dan inslapen tussen 22u en 23u, mogelijk omdat een erg vroege bedtijd bij sommige mensen duidt op een onderliggend gezondheidsprobleem, chronische vermoeidheid of een verstoord slaapritme. Dit was overigens niet zo uitgesproken bij vrouwen als bij mannen.
Bewijst deze studie dat een latere bedtijd hartziekten veroorzaakt?
Nee, het gaat om een associatie gevonden in een grote observationele studie, geen bewezen oorzakelijk verband. Andere factoren die samenhangen met een late of vroege bedtijd, zoals levensstijl, ploegendiensten of onderliggende gezondheidsproblemen, kunnen ook een rol spelen bij het gevonden verband.
Meer weten over bedtijd, slaap en hartgezondheid? Bekijk ook de andere artikelen op de thema-pagina N&S Magazine.
