De nervus vagus als bron van herstel
Stanley Rosenberg — ISBN 9789463160667 — Uitgeverij Mens!
Stanley Rosenberg beschrijft de cruciale rol die de nervus vagus (de tiende hersenzenuw) speelt met betrekking tot ons psychische en lichamelijke welzijn. Hij baseert zich hierbij op de polyvagaaltheorie van Stephen Porges, en put tegelijkertijd uit zijn rijke ervaring met craniosacraaltherapie en andere lichaamsgerichte therapieën. Hij legt uit dat veel psychische en lichamelijke klachten – van angst en depressie tot migraine en rugpijn – een teken zijn dat de nervus vagus niet goed functioneert.
Aan de hand van een aantal eenvoudige oefeningen biedt Rosenberg in zijn boek manieren om de nervus vagus te beïnvloeden en zo diepe ontspanning te bereiken, de slaap te verbeteren en te herstellen van letsel en psychotrauma. Daarnaast kunnen kernsymptomen van bepaalde autismespectrumstoornissen worden verlicht, omdat een goed afgestelde nervus vagus een positieve uitwerking heeft op het sociaal functioneren.
Dit boek is geschreven voor psychotherapeuten, artsen, lichaamsgericht therapeuten, verzorgers én iedereen die zelf de symptomen van chronische stress en depressie ervaart. Rosenberg toont hoe we ons autonome zenuwstelsel optimaal kunnen laten werken en hoe we een gevoel van veiligheid cultiveren, zodat het helende vermogen van het lichaam geactiveerd kan worden.
Activeer je nervus vagus
Luc Swinnen — EAN 9789401476256 — Uitgeverij Lannoo
Lange tijd zochten we het antwoord op stress- en angstklachten in onze hersenen. Recent onderzoek toont aan dat we verder moeten kijken dan dat. Cruciaal is de nervus vagus, die door je hele lijf loopt en in contact staat met al je organen. Geen wonder dat je stress en angst in je hele lijf kunt voelen. Het goede nieuws is: je kunt via diezelfde nervus vagus ook positieve boodschappen aan je lijf geven. Verbinding maken met anderen is daarvoor cruciaal. Dit inzicht ligt aan de basis van het baanbrekend werk van de Amerikaanse neuropsychiater Stephen Porges.
Stressexpert Luc Swinnen vertaalt zijn inzichten naar heel concrete handvatten die de nervus vagus positief stimuleren. Zo kun je stap voor stap je veerkracht versterken, je angst verminderen en stressgerelateerde klachten een halt toeroepen.
Swinnen: “Al vele jaren geleden werd geopperd dat sociaal contact een belangrijke bescherming biedt tegen stress. Maar nu weten we ook hoe dat mechanisme in elkaar zit. Dat wonderlijke verhaal wil ik je in dit boek vertellen. Het is een verhaal met vele zijtakken. Ik zal het hebben over ons zenuwstelsel, over angst en trauma, over flexibiliteit en veerkracht. Je zult kennismaken met de nervus vagus, de polyvagaaltheorie, met triggers en glimmers. Ik zal je ook enkele simpele technieken en oefeningen aanreiken om je nervus vagus te activeren.”
Wat onderzoek zegt over de nervus vagus
De belangstelling voor de nervus vagus is niet alleen een populaire trend: er is ook wetenschappelijke onderbouwing voor de rol van deze hersenzenuw bij stress en herstel. Een systematische review van gerandomiseerde studies naar transcutane (uitwendige) stimulatie van de nervus vagus bij trauma- en stressgerelateerde klachten liet positieve effecten zien op psychiatrische symptomen en op het autonome zenuwstelsel.
Een recentere systematische review naar transcutane vaguszenuwstimulatie en autonome regulatie bevestigt dat stimulatie van de nervus vagus kan bijdragen aan een betere hartslagvariabiliteit en aan minder sympathische activering, het deel van het zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor de ‘vecht-of-vlucht’-reactie. De onderzoekers benadrukken wel dat de effecten per studie verschillen, afhankelijk van het type stimulatie, de duur van de sessies en de individuele omstandigheden van de deelnemers.
Dat sluit aan bij het uitgangspunt van zowel Rosenberg als Swinnen: de nervus vagus is niet alleen een passieve waarnemer van stress, maar een zenuwbaan die je actief kunt beïnvloeden, bijvoorbeeld via ademhaling, geluid en sociale verbinding, om het lichaam actief terug te brengen naar een staat van rust en veiligheid.
Veelgestelde vragen over de nervus vagus
Wat is de polyvagaaltheorie precies?
De polyvagaaltheorie, ontwikkeld door neuropsycholoog Stephen Porges, beschrijft hoe de nervus vagus via verschillende takken het autonome zenuwstelsel aanstuurt en zo bepaalt of het lichaam in een staat van veiligheid, dreiging of bevriezing verkeert. Deze theorie vormt de wetenschappelijke basis voor beide besproken boeken.
Kan iedereen de nervus vagus-oefeningen zelf doen?
De meeste oefeningen uit deze boeken, zoals specifieke ademhalings- en nektechnieken, zijn voor de meeste mensen veilig zelf uit te voeren. Bij ernstige psychische klachten, trauma of een medische aandoening is het verstandig eerst te overleggen met een arts of therapeut voordat je hiermee aan de slag gaat.
Is nervus vagus-stimulatie hetzelfde als de oefeningen uit deze boeken?
Niet helemaal: in de wetenschap gaat het vaak om apparaten die de nervus vagus elektrisch stimuleren, terwijl de boeken zich richten op lichaamsgerichte oefeningen die de zenuw op natuurlijke wijze activeren. Beide benaderingen delen wel hetzelfde onderliggende mechanisme via het autonome zenuwstelsel en de nervus vagus als centrale speler daarin.
Meer weten over de nervus vagus en andere lichaamsgerichte technieken? Bekijk ook de andere artikelen op de thema-pagina N&S Magazine.
