Aanvulling op de nieuwe Schijf van Vijf

De vernieuwde Schijf van Vijf is verschenen. We zien een beweging naar een meer plantaardig eetpatroon. Dat past bij een ontwikkeling die al langer gaande is, maar roept ook meteen een relevante vraag op: wat betekent dat voor supplementen? Veranderen met deze nieuwe richtlijnen alleen de keuzes op het bord, of verandert ook de manier waarop we naar suppletie kijken?

De rol van suppletie

De nieuwe Schijf van Vijf is natuurlijk geen pleidooi voor supplementen als vervanging van voeding. De basis blijft een volwaardig voedingspatroon. Tegelijk maakt de verschuiving naar minder vlees, minder vis en in sommige gevallen minder zuivel wel duidelijk dat aanvulling soms nodig of op zijn minst logisch kan zijn. Zeker bij voedingsstoffen als vitamine B12, vitamine B2, calcium, jodium en omega 3 ontstaan in de praktijk aandachtspunten.

Wie meer plantaardig gaat eten, moet niet alleen minder dierlijke producten gebruiken, maar ook goed kijken wat daarvoor in de plaats komt. Een plantaardig product is niet automatisch een volwaardige vervanger van een dierlijk product. Zodra voedingsstoffen minder vanzelfsprekend via de voeding worden aangevoerd, komt suppletie nadrukkelijker in beeld.

Vitamine B12

Vitamine B12 is bij een meer plantaardig eetpatroon een van de bekendste aandachtspunten. Deze vitamine komt van nature vrijwel alleen voor in dierlijke producten. Zolang iemand nog regelmatig zuivel, eieren, vlees of vis gebruikt, is de inname meestal minder snel een probleem. Bij een volledig plantaardig voedingspatroon verandert dat.

Verrijkte plantaardige producten kunnen dan bijdragen, mits ze voldoende vitamine B12 bevatten en verspreid over de dag worden gebruikt. In de praktijk is dat niet altijd voldoende. Daarom is bij een volledig plantaardig eetpatroon een supplement van 2,8 microgram per dag een logische basis. Wie geen verrijkte producten gebruikt, kiest beter voor een hoger gedoseerd supplement van 50 microgram per dag. Daarmee is vitamine B12 bij volledig plantaardig eten geen bijzaak, maar een concreet aandachtspunt.

Vitamine B2

Minder bekend, maar zeker niet minder relevant, is vitamine B2. Zuivel is in Nederland een belangrijke bron van deze vitamine. Wanneer melk en yoghurt worden vervangen door plantaardige alternatieven, valt die bron deels weg. In plantaardige zuivelvervangers zit vitamine B2 meestal niet van nature, en ook verrijking is niet vanzelfsprekend.

Dat heeft soms een praktische reden: vitamine B2 kan een gelige kleur geven aan het product. Voor fabrikanten is dat niet altijd wenselijk, waardoor toevoeging achterwege blijft. Juist daardoor zijn niet alle plantaardige zuivelalternatieven automatisch volwaardige vervangers. Voor consumenten is dat verschil vaak nauwelijks zichtbaar. Dat maakt het belangrijk om niet alleen naar de plantaardige claim te kijken, maar ook naar de voedingskundige samenstelling. Blijft verrijking uit, dan kan ook suppletie met vitamine B2 in beeld komen.

Calcium

Ook calcium verdient extra aandacht wanneer de inname van klassieke zuivelproducten daalt. Melk en yoghurt zijn in Nederland van oudsher belangrijke calciumbronnen. Plantaardige alternatieven kunnen die rol deels overnemen, maar alleen als ze verrijkt zijn en daarnaast ook qua eiwit en andere micronutriënten goed zijn samengesteld.

In de praktijk blijkt daar nog vaak winst te behalen. Niet elk plantaardig alternatief is automatisch een volwaardige vervanger. Wie zuivel schrapt, maar geen verrijkte alternatieven gebruikt, kan ongemerkt minder calcium binnenkrijgen. Zeker bij consumenten die vooral kiezen op smaak, prijs of uitstraling van het product, raakt die voedingskundige nuance gemakkelijk op de achtergrond. In zulke situaties kan een calciumsupplement een zinvolle aanvulling zijn.

Jodium

Jodium is minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk. In Nederland komt een belangrijk deel van de jodiuminname uit brood dat is gemaakt met gejodeerd bakkerszout. Daarnaast leveren ook vis, eieren en zuivel jodium. Juist doordat meer plantaardig eten vaak samengaat met minder vis en zuivel, en sommige consumenten ook minder brood eten of kiezen voor biologisch of zelfgebakken brood, kan de jodiuminname onder druk komen te staan.

Daar komt nog iets bij: zuivelvervangers op basis van soja en erwt bevatten van zichzelf geen jodium. Wie gewone zuivel vervangt door deze producten, verliest dus vaak een jodiumbron zonder dat daar automatisch een alternatief voor terugkomt. Dat maakt jodium tot een voedingsstof die in gesprekken over plantaardig eten nog te weinig aandacht krijgt. Hier ligt dus niet alleen een taak voor voorlichting, maar ook voor gerichte suppletie wanneer de voeding structureel onvoldoende jodium levert.

Omega 3

Bij omega 3 speelt een vergelijkbaar vraagstuk. EPA en DHA komen vooral voor in vis. Wie weinig of geen vis eet, krijgt deze vetzuren dus ook minder vanzelfsprekend binnen. Plantaardige voeding levert wel ALA, bijvoorbeeld uit walnoten, lijnzaad en bepaalde plantaardige oliën, maar dat neemt de plaats van vis niet volledig over.

Hier wordt de rol van supplementen in een meer plantaardig voedingspatroon extra concreet. Een supplement met EPA en DHA, bijvoorbeeld op basis van algenolie, sluit direct aan op een behoefte die ontstaat wanneer vis uit het eetpatroon verdwijnt. Voor consumenten die bewust plantaardiger willen eten, kan dat een praktische en begrijpelijke vorm van aanvulling zijn.

Slim aanvullen in plaats van standaard suppleren

De boodschap is niet dat iedereen die meer plantaardig gaat eten, automatisch supplementen nodig heeft. Maar naarmate dierlijke producten verder naar de achtergrond schuiven, wordt gerichte aanvulling wel vaker relevant. De vernieuwde Schijf van Vijf onderstreept daarmee vooral het belang van bewuste keuzes: voeding als basis, suppletie waar dat nodig is.

Geschreven door het Vitamine Informatiebureau. Meer weten over vitamines en supplementen? Kijk op www.vitamine-info.nl