Microplastic in de binnenlucht

Door: Juglen Zwaan

De afgelopen week zat mijn zoontje bij mij op schoot en vroeg me wat die ontelbare minuscule stofdeeltjes waren die in de lucht van de kamer zweefden. Het was een prachtig gezicht, alsof we in een sneeuwbol zaten. Ondertussen vond ik het ook verontrustend, want dat houdt ook in dat er veel fijnstof in de lucht zweeft. Sindsdien laat ik onze luchtreinigers vaker op de hogere stand draaien. Dat blijkt heel verstandig, want een recent wetenschappelijk onderzoek laat zien dat we dagelijks tot wel 68.000 microplasticdeeltjes inademen, een extreem hoog getal dat honderd keer hoger ligt dan eerdere schattingen.

De onderzoekers namen luchtmonsters in hun eigen woningen en auto’s. Met behulp van geavanceerde analysemethoden ontdekten ze dat er gemiddeld 528 plasticdeeltjes per kubieke meter lucht in woningen hingen. In auto’s was het aantal zelfs nog hoger: 2238 deeltjes per kubieke meter. Het meest zorgwekkende was dat 94 procent van deze deeltjes kleiner was dan 10 micrometer, klein genoeg om diep in onze longen door te dringen. Deze minuscule plastic fragmenten ontstaan door de voortdurende afbraak van kunststoffen om ons heen: synthetische kleding die vezels afgeeft tijdens het dragen, autobanden die slijten op het asfalt, plastic verpakkingen die langzaam degraderen, en zelfs onze meubels en tapijten geven die microdeeltjes af.

Wat doet microplastic met ons lichaam?

Het wordt steeds duidelijker dat het inademen van microplastic grote gevolgen voor onze gezondheid kan hebben. Eenmaal in de longen kunnen deze deeltjes vele schadelijke processen in gang zetten. Studies tonen aan dat ze ontstekingsreacties veroorzaken in longweefsel, wat kan leiden tot chronische longproblemen. De kleinste deeltjes kunnen zelfs de longbarrière passeren en in onze bloedbaan terechtkomen, waardoor ze door het hele lichaam worden verspreid en het risico op ontstekingen en ziektes zoals kanker kunnen verhogen.

Een Amerikaans onderzoek bracht pas nog een verontrustende link aan het licht tussen microplastics en hart- en vaatziekten. In vernauwde halsslagaders vonden onderzoekers tot wel vijftig keer meer micro- en nanoplastics dan in gezonde bloedvaten. Mensen die een beroerte of tijdelijke blindheid hadden doorgemaakt, hadden opvallend veel van deze plastic fragmenten in hun aderen. Dit lijkt erop te wijzen dat microplastics bijdragen aan de vorming van gevaarlijke plaques in bloedvaten.

Dan hebben we het nog niet eens gehad over de toxines die microplastics kunnen afgeven. Deze deeltjes fungeren als dragers voor giftige chemicaliën zoals bisfenol A (BPA), weekmakers (ftalaten), stabilisatoren, vlamvertragers en antimicrobiële middelen. Eenmaal in de longen geven ze deze schadelijke stoffen direct af aan ons lichaam, met alle gevolgen van dien. Uit onderzoek op dieren en cellen blijkt dat microplastics de vruchtbaarheid kunnen aantasten, de ontwikkeling van ongeboren baby’s kunnen verstoren, schade kunnen aanrichten aan ons DNA, organen kunnen beschadigen en ons afweersysteem kunnen verzwakken.

Lucht binnenshuis vaak slechter dan buiten

De meeste mensen denken dat de buitenlucht het meest vervuild is, maar het tegendeel blijkt waar. Binnenlucht bevat tot acht keer meer microplastics dan buitenlucht. Dit komt doordat (fijn)stof en microplastics zich in binnenruimtes makkelijker ophopen, vooral bij onvoldoende ventilatie. Een studie wees zelfs uit dat de hoeveelheid microplastic in de vorm van afgebroken stof in binnenruimtes zelfs 39 keer hoger kan zijn dan in de buitenlucht. Volgens de EPA kan de binnenlucht tot 100 keer vervuilder zijn dan de buitenlucht. Aangezien we zo’n 90 procent van onze tijd binnenshuis doorbrengen, is dit een verontrustende bevinding. Synthetische kleding geeft bij elke beweging vezels af. Deze vezels dwarrelen neer op tapijten en meubels, waar ze zich ophopen. Bij elke voetstap of luchtstroom worden ze opnieuw de lucht in geblazen. Ook de droger speelt een belangrijke rol in deze vervuiling: bij het drogen van synthetische kleding komen enorme hoeveelheden microplastic vezels vrij, die via de afvoer in de binnenlucht van de woning terechtkomen.

Praktische tips voor schonere lucht

• Kies voor natuurlijke materialen: vervang synthetische kleding en beddengoed door natuurlijke alternatieven zoals katoen, wol en linnen. Hetzelfde geldt voor vloerbedekkingen, tapijten, gordijnen en meubelbekleding.
• Regelmatig en grondig schoonmaken: dweil regelmatig met een vochtige doek en gebruik bij voorkeur een stofzuiger met HEPA-filter.
• Vermijd de droger: hang synthetische kleding liever op om te drogen. Gebruik je toch een droger, ventileer de ruimte dan goed na gebruik.
• Ventileer bewust: open regelmatig ramen en deuren om de concentratie in de binnenlucht te verdunnen.
• Investeer in een goede luchtreiniger: een luchtreiniger met HEPA-filter kan deeltjes tot 0,3 micrometer opvangen. Zet het filter op een centrale plek in de kamer en vervang het tijdig.

Slotwoord

De wetenschap over het schadelijke effect van microplastic staat nog in de kinderschoenen, maar duidelijk is al dat het een zorgwekkend probleem is. Het zou mij niks verbazen als de gevaren van microplastic net als bij asbest en roken pas later volledig erkend en serieus genomen worden. Ik ben me sinds die middag met mijn zoontje op schoot een stuk bewuster geworden van wat er in onze lucht zweeft en ik ben nu nog meer overtuigd van de noodzaak van een goede luchtreiniger.