Dossier: Acetyl-L-carnitine en het hersenweefsel
Acetyl-L-carnitine (ALC) is een natuurlijke stof die nauw verwant is aan het bekendere L-carnitine, maar die op het centrale zenuwstelsel een aantal unieke eigenschappen laat zien die L-carnitine zelf niet heeft. Het belangrijkste verschil is dat ALC zeer gemakkelijk de bloed-hersenbarrière passeert, waardoor deze stof een sleutelrol speelt in de hersenstofwisseling. In dit dossier, gebaseerd op een artikel uit NWP Magazine editie 2-2018, lees je hoe Acetyl-L-carnitine in het lichaam wordt aangemaakt, hoe het wordt opgenomen en welke effecten worden beschreven op het hersenweefsel.
Wat is Acetyl-L-carnitine?
Deze stof ontstaat van nature in de mitochondriën van de hersenen, de lever en de nieren. Het lichaam vormt ALC uit het aminozuur L-carnitine, aangevuld met een acetylgroep die afkomstig is van acetyl-co-enzym A. Het enzym dat deze omzetting mogelijk maakt, heet carnitine acetyltransferase. Naarmate we ouder worden, nemen de hoeveelheden van deze stof in het lichaam geleidelijk af. Omdat dierlijke hersenen vrijwel de enige voedingsbron zijn, is het voor de meeste mensen lastig om via de dagelijkse voeding voldoende Acetyl-L-carnitine binnen te krijgen. Dat is een belangrijke reden waarom, naarmate de leeftijd vordert, vaker wordt gekeken naar een voedingssupplement om de spiegels op peil te houden. De ALC die in supplementen wordt verwerkt, wordt gesynthetiseerd uit andere aminozuren, waardoor het ook geschikt is voor vegetariërs die geen dierlijke producten willen gebruiken.
Na orale inname wordt deze stof, net als gewoon L-carnitine, snel en gemakkelijk opgenomen in de dunne darm, meer specifiek in het jejunum, via diffusie. Vanuit de darm verplaatst ALC zich vervolgens moeiteloos en snel door de bloed-hersenbarrière. Volgens het oorspronkelijke dossier stijgen bij mensen met dementie de concentraties in de hersenen significant, zowel na orale toediening als na toediening per injectie. Dat onderstreept hoe direct deze stof met het hersenweefsel in verbinding staat en waarom onderzoekers er al langere tijd interesse in tonen.
Werking van Acetyl-L-carnitine op het hersenweefsel
Eenmaal in de hersenen aangekomen, heeft deze stof verschillende metabole en regulerende effecten op het hersenweefsel. In het dossier worden twee mechanismen uitgelicht die de rol van ALC in de hersenstofwisseling verklaren.
Ten eerste fungeert Acetyl-L-carnitine in de cel als donor van acetylgroepen. Deze acetylgroep is essentieel voor een groot aantal celfuncties, waaronder de aanmaak van neurotransmitters. Via het proces van acetylatie worden bovendien talrijke celeiwitten, enzymen en andere verbindingen gereguleerd. Zo verhoogt deze stof de productie van Nerve Growth Factor, een sleutelstof voor de groei van zenuwweefsel, en neemt ook de aanmaak van bèta-endorfine toe. Deze twee stoffen worden in de literatuur vaak genoemd in relatie tot het herstel en behoud van gezond zenuwweefsel.
Ten tweede draagt ALC bij aan de productie van de neurotransmitter acetylcholine. De acetylgroep die de stof bij zich draagt, kan namelijk ook worden overgedragen aan choline. Acetylcholine geldt als de belangrijkste neurotransmitter voor geheugen- en denkprocessen. De activiteit van het enzym dat acetylcholine vormt uit choline en een acetylgroep, neemt af naarmate we ouder worden. Dat maakt de rol van Acetyl-L-carnitine als leverancier van acetylgroepen extra relevant voor wie op latere leeftijd de cognitieve functies en het hersenweefsel wil ondersteunen.
Acetyl-L-carnitine als voedingssupplement
Omdat het lichaam zelf minder van deze stof aanmaakt naarmate de leeftijd vordert, en omdat de voeding nauwelijks een praktische bron biedt, kiezen steeds meer mensen voor een voedingssupplement met Acetyl-L-carnitine. Zulke supplementen worden, zoals hierboven beschreven, gesynthetiseerd uit aminozuren en zijn daardoor ook bruikbaar voor wie geen dierlijke producten eet. Binnen de orthomoleculaire en natuurgeneeskundige praktijk wordt ALC regelmatig genoemd in de context van gezonde veroudering en ondersteuning van het hersenweefsel, al blijft professioneel advies belangrijk voor de juiste dosering en toepassing bij individuele klachten. Een voedingssupplement is nooit een vervanging voor een gevarieerd voedingspatroon, maar kan wel een gerichte aanvulling zijn wanneer de eigen aanmaak terugloopt.
Voor wie meer achtergrond wil over dit type stoffen en de rol ervan binnen de natuurgeneeskundige praktijk, is NWP natuurgeneeskunde een goede aanvullende bron. Benieuwd naar meer dossiers uit dezelfde uitgave van het magazine? Bekijk dan meer artikelen uit NWP Magazine 2018.
Kort samengevat
Acetyl-L-carnitine onderscheidt zich van gewoon L-carnitine doordat het de bloed-hersenbarrière eenvoudig passeert en zo direct invloed kan uitoefenen op het hersenweefsel. Als donor van acetylgroepen speelt deze stof een rol bij de aanmaak van Nerve Growth Factor, bèta-endorfine en de neurotransmitter acetylcholine. Omdat de eigen aanmaak met het klimmen der jaren afneemt, en dierlijke hersenen de enige relevante voedingsbron zijn, wordt ALC vaak als voedingssupplement toegepast om de hersenstofwisseling verder te blijven ondersteunen.
