Hoofdpijn en migraine behoren wereldwijd tot de meest voorkomende gezondheidsklachten en staan zelfs in de top tien van aandoeningen die de kwaliteit van leven het meest belasten. Uit cijfers van het CBS en het RIVM blijkt dat ruim 16 procent van de Nederlanders van 25 jaar en ouder last heeft van migraine of ernstige hoofdpijn, met een duidelijke stijging ten opzichte van eerdere metingen. Migraine komt het meest voor tussen de 25 en 40 jaar en treft vrouwen aanzienlijk vaker dan mannen: in 2017 gaf bijna 18 procent van de vrouwen aan minstens één migraineaanval te hebben doorgemaakt, tegenover ongeveer 10 procent van de mannen. Opvallend is dat de meeste mensen met hoofdpijn niet naar de huisarts stappen; slechts een kwart tot de helft van de migrainepatiënten is bij de huisarts bekend. Dat maakt een natuurgeneeskundige, oorzaakgerichte benadering extra waardevol.
Verschillende vormen van hoofdpijn onderscheiden
Niet elke hoofdpijn is hetzelfde. Spanningshoofdpijn is de meest voorkomende vorm en kent een episodische variant die bij een groot deel van de bevolking voorkomt, naast een chronische variant die minder vaak optreedt. De precieze oorzaak van spanningshoofdpijn is niet volledig opgehelderd, al wordt vaak een verband gelegd met stress, verhoogde spierspanning en nekklachten, zonder dat daar sluitend wetenschappelijk bewijs voor is. Daarnaast bestaat er een lange lijst van secundaire hoofdpijnvormen: hoofdpijn die het gevolg is van een onderliggende situatie zoals een trauma, een vaataandoening, een infectie, medicatiegebruik, hormonale schommelingen of stofwisselingsproblemen. Juist bij terugkerende, hardnekkige klachten loont het om breder te kijken dan alleen het symptoom zelf.
Binnen de natuurgeneeskundige praktijk wordt daarom niet alleen gevraagd naar de hoofdpijn zelf, maar ook naar mogelijk onderliggende factoren. Denk aan overmatig gebruik van bepaalde vitaminen of mineralen, een verstoorde darmflora, gevoeligheid voor biogene aminen, chronische stress, gebitsproblemen, lever- en galklachten, bloeddrukschommelingen of belasting met zware metalen zoals kwik en lood. Ook menstruatie, sinusproblemen en oogklachten kunnen een rol spelen. Deze brede blik sluit aan bij het uitgangspunt van de natuurgeneeskunde: niet het symptoom onderdrukken, maar de onderliggende disbalans opsporen en aanpakken.
Wat wetenschappelijk onderzoek laat zien over migraine
De laatste jaren is er steeds meer bekend over de genetische achtergrond van migraine. Grootschalige genetische studies, waarbij tienduizenden migrainepatiënten werden vergeleken met controlegroepen, hebben meerdere genlocaties geïdentificeerd die samenhangen met een verhoogde gevoeligheid voor migraine. Een vervolganalyse met gegevens van honderdduizenden deelnemers bracht daar nog eens tientallen genetische varianten bij, waaronder een variant die specifiek in verband wordt gebracht met menstruele migraine. Deze bevindingen wijzen op de betrokkenheid van energiestofwisseling in de cellen, oxidatieve stress en ontstekingsprocessen bij het ontstaan van migraine. Voor de praktijk betekent dit dat voeding en gerichte suppletie een logische aanvulling kunnen zijn op de behandeling, omdat ze precies op deze mechanismen aangrijpen.
Een natuurgeneeskundige benadering van migraine en hoofdpijn
Voordat een gericht behandelplan wordt opgesteld, is aanvullend onderzoek vaak zinvol. Klinische chemie en hematologie, een magnesiumbepaling in zowel serum als rode bloedcellen, en uitgebreid ontlastingsonderzoek naar de microbiota, gisten, schimmels en ontstekingsgevoeligheid kunnen waardevolle aanknopingspunten geven. Samen met een uitgebreide anamnese, waarin leefstijl, voeding en klachtenpatroon in kaart worden gebracht, ontstaat zo een completer beeld van de mogelijke oorzaken.
Op basis van wetenschappelijk onderzoek wordt in de orthomoleculaire praktijk vaak gekozen voor een combinatie van drie voedingsstoffen: vitamine B2 (riboflavine), co-enzym Q10 en magnesium. Onderzoek naar riboflavine liet een opvallend gunstig effect zien op het aantal hoofdpijndagen, de aanvalsfrequentie en de ernst van de migraine, en de resultaten werden in een latere studie bevestigd. De verklaring ligt vermoedelijk in de rol van riboflavine als cofactor in de energiehuishouding van de mitochondriën, die bij migrainepatiënten vaak verstoord blijkt te zijn. Ook co-enzym Q10 liet in onderzoek een afname zien van zowel het aantal migrainedagen als de intensiteit van de aanvallen, al zijn de resultaten wisselend van grootte. Magnesium tot slot verminderde in onderzoek de frequentie van migraineaanvallen aanzienlijk ten opzichte van placebo, al hangt de effectiviteit sterk af van de gebruikte magnesiumverbinding en van de vraag of er daadwerkelijk sprake is van een tekort. Combinatieonderzoek waarbij riboflavine, co-enzym Q10 en magnesium samen werden ingezet, liet met het hoogste niveau van bewijskracht een afname zien van zowel het aantal migrainedagen als de intensiteit van de klachten.
In de praktijk wordt vaak gekozen voor goed opneembare vormen, zoals magnesium in de vorm van glycerofosfaat, bisglycinaat of citraat, riboflavine-5-fosfaat, en co-enzym Q10 in de vorm van ubiquinol, met name bij oudere personen. Deze therapie vraagt om geduld: de dosering wordt geleidelijk opgebouwd en dient minimaal zes tot twaalf weken te worden volgehouden voordat het volledige effect merkbaar is.
Hoofdpijn verdient serieuze aandacht
Hoofdpijn en migraine zijn geen klachten die je zomaar naast je neer moet leggen, ook al gaan de meeste mensen er niet mee naar de huisarts. Een gedegen anamnese, gericht aanvullend onderzoek en een op de persoon afgestemde inzet van voeding en suppletie kunnen samen bijdragen aan minder aanvallen en een betere kwaliteit van leven. Meer achtergrondinformatie over natuurgeneeskundige thema’s uit deze periode is te vinden bij NWP Magazine 2019. Voor wie zich verder wil verdiepen in de natuurgeneeskundige kijk op gezondheid, biedt www.nwp-natuurgeneeskunde.nl aanvullende informatie en verwijzingen naar geregistreerde therapeuten.
