Inhoudsopgave
Hoewel er steeds meer aandacht komt voor de functie van de darmen en hun invloed op de gezondheid, ook regulier, wordt een goede darmgezondheid in het algemeen nog altijd onderschat. Orthomoleculair arts en huisarts Karin Pijper (40) zet zich met hart en ziel in om daar verandering in te brengen. In dit interview vertelt ze over Microbiome Center Nederland, de organisatie die ze mede oprichtte om artsen te ondersteunen bij het gebruik van microbioomanalyses in de praktijk.
De oprichting van Microbiome Center Nederland door Karin Pijper
Daarnaast wil ze de nieuwste wetenschappelijke inzichten over het ’tweede brein’ en het microbioom vertalen naar behandelingen in de praktijk. Twee jaar geleden richtte ze met een paar collega’s het Microbiome Center Nederland op.
“We willen het voor artsen laagdrempeliger maken om microbioomanalyses aan te vragen,” vertelt ze, “met behulp van een goede anamnese, waarbij je de voorgeschiedenis van een patiënt duidelijk in beeld krijgt en met een analyse van het microbioom, is het mogelijk een microbioombehandeling op maat te bieden. Die kan bestaan uit specifieke probiotica en verdere suppletie die de apotheker op recept bereidt. We bieden patiënten ook een speciale app die de behandeling ondersteunt. Tijdens het traject verzamelen we zoveel mogelijk gegevens van de voortgang, zodat we achteraf weten hoeveel effect de interventie heeft gehad. Dat moet meteen ook meer inzicht geven in hoeverre het zinvol is om deze toe te passen op bepaalde groepen patiënten.”
Zo vergaar je meteen ook bewijs voor hoe het microbioom werkt. Dat is vrij uniek. Zijn jullie de enige in Nederland die dit doen?
Wetenschap en praktijk hand in hand
“Voor zover ik weet zijn we de enige in de wereld die op deze manier behandelingen en wetenschap combineren. Het uiteindelijke doel is dat we mensen benaderen als individu en zelf de regie geven over hun eigen gezondheid. Ze kunnen zichzelf gaan zien als studieobject en bepalen welke interventie het beste bij hen past op basis van de gegevens. Wij maken het meetbaar en leren hen begrijpen welke mechanismen erachter zitten. Het meetwerk doe ik overigens niet zelf; dat doet een statisticus, een wetenschapper. Universiteiten kunnen meekijken.”
Je moet er wel verstand van hebben om uit de gegevens conclusies te kunnen trekken.
De rol van Karin Pijper binnen het Microbiome Center
“Ja, dat is af en toe hogere wiskunde die ik aan anderen overlaat. Ik houd me meer met de praktijk bezig, uitslagen bekijken, adviezen geven en met de patiënt meedenken.”
Hoe zijn jullie ertoe gekomen het Microbiome Center Nederland op te zetten?
Van orthomoleculaire praktijk naar Microbiome Center Nederland
“In mijn eigen orthomoleculaire praktijk ging ik werken met microbioomanalyses die het Duitse Biovis’ Diagnostik voor me uitvoerde. Dat leverde zulke goede resultaten op voor mijn behandelingen, dat ik er heel enthousiast over was. In die tijd ontmoette ik probiotica-technoloog Peter Pekelharing die me vertelde over zijn grote droom: gepersonaliseerde probiotica maken. Hij zag voor zich hoe dat kon aan de hand van microbioomanalyses in combinatie met iemands anamnese en voorgeschiedenis. Hij vroeg me of ik met hem mee wilde denken.”
“Kort daarna kwamen we Henk Duinkerken tegen, een deskundige op het gebied van computerprogramma’s bouwen, maar ook iemand die goed kan organiseren, bijvoorbeeld vernieuwingstrajecten. Met z’n drieën zijn we aan de slag gegaan met het Microbiome Center en inmiddels hebben zich zo’n 120 artsen bij ons aangesloten. Het begint echt lekker te lopen.”
Microbioomanalyses in de reguliere zorg
Hoewel Microbiome Center Nederland vooralsnog vooral samenwerkt met artsen die affiniteit hebben met orthomoleculaire geneeskunde, groeit de wetenschappelijke belangstelling voor het microbioom ook binnen de reguliere zorg. Onderzoek naar de darm-hersenas en de invloed van darmbacteriën op onder meer stemming, immuunfunctie en stofwisseling neemt de laatste jaren sterk toe. Toch benadrukken experts dat microbioomanalyses in de praktijk nog volop in ontwikkeling zijn: de interpretatie van uitslagen en het vertalen daarvan naar een behandeling verschilt nog sterk per aanbieder.
Overweeg je zelf een microbioomanalyse te laten doen, bespreek dan met je arts wat de analyse wel en niet kan aantonen, en wat een realistische verwachting is van eventuele vervolgbehandeling. Meer artikelen over microbioomonderzoek en darmgezondheid vind je op de thema-pagina van dit magazine.
Microbioomonderzoek in Nederland: waar staan we nu
De aanpak van Microbiome Center Nederland past in een bredere ontwikkeling: steeds meer zorgverleners in Nederland raken geïnteresseerd in de relatie tussen het darmmicrobioom en gezondheidsklachten, variërend van spijsverteringsproblemen tot vermoeidheid en stemmingsklachten. Wetenschappelijke publicaties over de darm-hersenas verschijnen in een groeiend tempo, al benadrukken onderzoekers steeds dat gedegen, grootschalig klinisch onderzoek naar de effectiviteit van gepersonaliseerde microbioombehandelingen nog in de kinderschoenen staat.
Voor patiënten die overwegen zich aan te melden bij een aangesloten arts van Microbiome Center Nederland, is het verstandig om vooraf goede vragen te stellen: welke analyse wordt precies gebruikt, hoe wordt de uitslag geïnterpreteerd, en welke onderbouwing is er voor het voorgestelde supplementenschema. Een kritische, goed geïnformeerde patiënt haalt vaak het meeste uit een traject als dit. Achtergrondinformatie over het onderzoek naar de darm-hersenas is te vinden bij Wageningen University & Research.
Veelgestelde vragen over Microbiome Center Nederland
Wat doet Microbiome Center Nederland precies?
De organisatie ondersteunt artsen bij het aanvragen en interpreteren van microbioomanalyses, en koppelt hier gepersonaliseerde probiotica en suppletie aan, met een app om het traject te volgen.
Is een microbioomanalyse wetenschappelijk onderbouwd?
Het onderzoek naar het microbioom staat nog volop in ontwikkeling. Microbiome Center Nederland verzamelt zelf data om op termijn beter te kunnen onderbouwen bij welke patiënten de aanpak het meeste effect heeft.
Kan ik als patiënt zelf een microbioomanalyse aanvragen?
Dat verschilt per aanbieder. Bespreek met je (huis)arts of orthomoleculair therapeut of een microbioomanalyse in jouw situatie zinvol is.
Vervangt een microbioombehandeling reguliere medische zorg?
Nee, een microbioombehandeling wordt ingezet als aanvulling en dient altijd in samenspraak met een arts te gebeuren, zeker bij bestaande aandoeningen of medicatiegebruik.
