Seleen beschermt ons, maar we krijgen nog steeds niet genoeg
Een nieuwe Nederlandse studie toont opnieuw de cardioprotectieve en ontstekingsremmende eigenschappen van seleen aan. Toch krijgen Europeanen niet voldoende van deze essentiële micronutriënt binnen. Kan verhoging van de inname nog meer gezondheidswinst opleveren?
Het aantal wetenschappelijke onderzoeken dat op de gezondheidsvoordelen van seleen wijst, groeit en recent is daar een Nederlandse studie aan toegevoegd. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben aangetoond dat mensen met hogere seleenniveaus in hun bloed minder risico hebben om hartfalen op te lopen en te overlijden. Ook hadden ze lagere niveaus van C-reactief proteïne, een biologische marker waarmee ontstekingen in het lichaam kunnen worden gedetecteerd. Alleen bij niet-rokers waren de voordelen duidelijk. De zogeheten PREVEND-studie, gepubliceerd in European Journal of Heart Failure, ondersteunt eerder onderzoek en wijst op de hoofdrol van seleen ter bescherming van het hart- en vaatstelsel.
Rokers hebben minder seleen
De PREVEND-studie onder bijna 6.000 gezonde mannen en vrouwen, met een gemiddelde leeftijd van 53 jaar, leverde interessante waarnemingen op, bijvoorbeeld dat het seleengehalte bij niet-rokers doorgaans hoger was dan bij rokers. Volgens de wetenschappers kan dat komen door de giftige zware metalen in tabaksrook, zoals arseen, dat chemisch reageert met seleen. Arseen beïnvloedt de synthese en expressie van selenoproteïnen en verhoogt eliminatie van seleen via het maag-darmkanaal.
Europeanen hebben meer nodig
De Nederlandse wetenschappers vonden bij de deelnemers een gemiddeld seleengehalte van 84,6 microgram per liter bloed, ongeveer overeenkomend met het gemiddelde seleengehalte in Europa. Een studie uit 2010, gepubliceerd in American Journal of Clinical Nutrition, liet echter zien dat volledige verzadiging van selenoproteïne P een gemiddeld seleengehalte van bijna 120 mcg/L vereist. Deze selenoproteïne, de belangrijkste seleentransporteur naar weefsels in het lichaam, geldt als graadmeter voor een adequate seleenopname.
100 microgram per dag
Uit de Nederlandse studie blijkt dat de sterfte onder mensen met een hoger seleengehalte in hun bloed lager is; ze lopen minder risico op hartaandoeningen en hebben minder ontstekingen in het lichaam. Maar het kan waarschijnlijk nog beter. De studie uit 2010 liet zien dat de ideale 120 mcg/L seleen in het bloed voor de meeste deelnemers haalbaar was met een dagelijks supplement van 100 microgram seleenverrijkte gisttabletten als aanvulling op het seleen uit voedsel.
54% lager cardiovasculair sterftecijfer
Een goed voorbeeld is de Zweedse KiSel-10-studie waarin gezonde, oudere mannen en vrouwen dagelijks 200 microgram seleengist en 200 mg co-enzym Q10 kregen, of een placebo. Na vijf jaar was de cardiovasculaire sterfte in de actief behandelde groep 54 procent lager dan in de placebogroep en was de hartspierfunctie van de deelnemers aanzienlijk verbeterd.
Bronnen: ‘High selenium levels associate with reduced risk of mortality and new onset heart failure: data from PREVEND’, European Journal of Heart Failure (2022), doi:10.1002/ejhf.2405; ‘Establishing optimal selenium status: results of a randomized, double-blind, placebo-controlled trial’, Am J Clin Nutr, 2010 Apr;91(4):923-31; ‘Cardiovascular mortality and N-terminal-proBNP reduced after combined selenium and coenzyme Q10 supplementation: a 5-year prospective randomized double-blind placebo-controlled trial among elderly Swedish citizens’, Int J Cardiol. 2013 Sep 1;167(5):1860-6.
