Herkennen van hoogsensitiviteit
Hoogsensitiviteit uit zich op verschillende manieren, van sterke prikkelgevoeligheid tot een rijk innerlijk leven. Meer achtergrondartikelen over hoogsensitiviteit zijn te vinden op het PSC Magazine platform. Voor aanvullende informatie over hoogsensitiviteit kan ook terecht worden gekeken bij HSP Nederland.
Gevoelig of hoogsensitief zijn is een lust en een last. Jarenlang had ik vooral oog voor de last. Ik merkte, dat ik soms minder aankon dan de meeste andere mensen. Voordat ik las over de hoogsensitieve persoonlijkheid, zag ik mezelf als introvert. Wanneer ik cursussen gaf, op de Volksuniversiteit of ergens anders, vertelde ik de cursisten, dat ik er behoefte aan had om in de pauze tot mezelf te komen en uit te rusten. Daar had men groot respect voor. En er waren altijd cursisten die achteraf naar me toe kwamen en vertelden, dat zij dat herkenden. En dat ze het fijn vonden dat ik het hardop in het openbaar zei. Naast de beperkingen waar ik mee te maken heb, voel ik me op andere gebieden juist rijk. Mijn innerlijk is uiterst productief. Ik heb nooit gebrek aan inspiratie of ideeën voor een cursus. Dat is de reden dat er jaar in jaar uit geïnteresseerde deelnemers zijn blijven komen voor mijn cursussen en lezingen.
Door: Ilse Sand
Veel hoogsensitieve personen hebben een laag gevoel van eigenwaarde. We dragen de sporen van een cultuur, die heel andere vormen van gedrag veel hoger waardeert. Sommige hoogsensitieve personen vertellen, dat ze er hun leven lang voor hebben geknokt om net zo ‘stoer’ te zijn als anderen van hen verwachtten. Pas wanneer ze met pensioen zijn, ervaren ze eindelijk dat het oké is om langzamer en minder actief te zijn.
Je herkent het zeker wel, dat ze tegen je zeggen, dat je niet zo bezorgd moet zijn. Dat je harder moet worden. Dat je moet leren net zo veel aan te kunnen als de meeste andere mensen. Het kan moeilijk zijn van jezelf te houden als hoogsensitieve persoon, als je vaak hoort dat je anders moet zijn. Misschien heb je geprobeerd jezelf te veranderen om aan de verwachtingen van anderen te voldoen. In dat geval is het nodig jezelf te leren waarderen zoals je bent. Een stap in die richting is dat je kwalitatief naar jezelf kijkt in plaats van kwantitatief. Misschien bereik je niet zoveel als de meeste andere mensen, maar de kwaliteit van wat je doet, is waarschijnlijk hoog. Wat je verliest in de breedte, kun je winnen in de diepte.
Jarenlang vergeleek ik mezelf met anderen en dan voelde het, alsof ik tekortschoot. Dan schaamde ik me. Ik heb aan mezelf moeten werken om de nadruk te leren leggen op mijn sterke punten in plaats van op wat ik niet kan. Misschien herken je het ook, dat je helemaal in beslag wordt genomen door wat je niet kunt. Dat is namelijk wat het meeste opvalt. Je kunt misschien niet zo lang aan één stuk door aan de gang blijven. Dat valt je zelf op en dat valt anderen soms ook op: ‘Ga je nu alweer naar huis?’ En dan vergeet je misschien de positieve kant: dat je in de relatief korte tijd dat je aanwezig was, zulke goede contacten hebt weten te leggen. Daar zou een robuuster mens makkelijk een hele nacht voor nodig hebben. Ik hoop dat mijn boek hoogsensitieve personen en andere mensen met een gevoelige aard kan helpen om meer nadruk te leggen op wat we hebben en wat we kunnen.
“Deze grotere gevoeligheid is meestal een verrijking van de persoonlijkheid … Alleen in moeilijke en ongewone situaties kan het voordeel omslaan in een vaak heel groot nadeel, waar de rustige bezinning wordt verstoord door gevoelens die buiten proporties zijn. Niets zou meer verkeerd zijn dan deze grotere gevoeligheid te beschouwen als een in zichzelf ziekelijk onderdeel van de persoonlijkheid. Als dat zo was, dan zou men waarschijnlijk ca. een vierde van de mensheid als een pathologisch geval moeten beschouwen.” – C.G. Jung 1955
Een rijk innerlijk leven
Veel hoogsensitieve personen vertellen dat ze een rijke droomwereld, een goed voorstellingsvermogen en een levendige fantasie hebben. Zelf verveel ik me bijna nooit in mijn eentje. Dat is een groot voordeel. Ik ben er niet van afhankelijk of andere mensen mij amuseren en dat geeft mij grote vrijheid om mezelf te zijn. Terwijl veel mensen die het ontzettend druk hebben met duizend-en-een bezigheden, soms in een crisis raken als ze werkeloos worden of met pensioen gaan, zien hoogsensitieve personen die verworven vrijheid als een cadeautje. Ze grijpen hun kans om zich creatief te ontplooien of alleen maar in een rustig tempo van het leven te genieten. We hebben niet zoveel nodig om ons te inspireren. Sommige hoogsensitieve personen vertellen dat ze er soms zelfs bang voor zijn om geïnspireerd te worden, omdat ze moeilijk hun sterke innerlijke drang om aan de slag te gaan, en wel nu meteen, kunnen negeren.
“Ik ben dol op schilderen. Maar soms kan het haast een mentale belasting zijn, als ik een nieuw schilderij in gedachten voor me zie. Ik raak steeds enthousiaster vanbinnen en ik ervaar een innerlijke druk, alsof het schilderij zelf het doek op wil, en wel onmiddellijk.” – Lise 30 jaar
Zelf probeer ik mijn inspiratiebron na 10 uur ’s avonds te onderdrukken. Een nieuw idee op dat moment kan me makkelijk mijn nachtrust kosten. De scheidslijn tussen bewust en onbewust is bij hoogsensitieve personen dunner. We hebben daarom makkelijker toegang tot onbewust materiaal, wat zich uit in onze creativiteit en onze droomwereld.
Waarom hoogsensitieve personen vaak gevoel van eigenwaarde missen
Strenge normen hangen normaal gesproken samen met een laag gevoel van eigenwaarde. Die strenge normen zijn vast en zeker ontstaan als compensatie. Hoe minder je gelooft dat je het waard bent om van te houden, hoe meer je waarschijnlijk compenserende strategieën volgt.
Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor het gebrekkige gevoel van eigenwaarde van hooggevoeligen. We zijn opgegroeid in een cultuur, waarin we niet voldoen aan de ideale normen van hoe mensen zich zouden moeten gedragen. Sommige hoogsensitieve personen is al van kinds af aan verteld, dat ze moeilijk waren. “Mijn moeder zei tegen me, dat ik veel te gevoelig was.” – Inger 50 jaar
Sommigen van ons zijn al vanaf de geboorte lastig voor onze omgeving geweest, en vader of moeder heeft af en toe over ons gezucht. Dat is ons zeker niet ontgaan. Wat een meer robuust kind niet bijzonder zou opvallen, kan zich in het bewustzijn van het hoogsensitieve kindje nestelen, als een angstig weten dat je de oorzaak bent van de uitputting van iemand anders.
We zijn er goed in de hand in eigen boezem te steken. Een deel van onze favoriete strategie is proberen te voorspellen, wat er mis kan gaan. Dat kan er deels toe leiden dat we er constant mee bezig zijn om te bedenken of er aan ons gedrag iets te bekritiseren valt. In dat geval zullen we het namelijk liever onszelf verwijten, dan dat andere mensen ons verrassen met onvoorziene kritiek. “Als iemand me bekritiseert, dan denk ik daar lang over na. Zelfs als de kritiek verkeerd voelt, blijf ik mezelf toch afvragen of er iets in kan zitten. En dan zeg ik tegen mezelf, dat het misschien aan mij ligt, dat ik het niet leuk vind om te horen.” – Janne 31 jaar
We dragen vaak de zorgen van andere mensen met ons mee. Die hebben we in ons opgezogen sinds de kindertijd. Een voorbeeld daarvan kan de volgende uitspraak zijn: “Ik heb altijd het gevoel gehad dat het mijn schuld was, dat mama niet gelukkig was. Ik schaamde mij ervoor, dat het mij niet lukte haar depressieve toestand te laten verdwijnen. En ik dacht, dat ik het moest zijn die niet deugde.” – Ida 52 jaar
Hoogsensitiviteit in het dagelijks leven, Uitgeverij Panta Rhei, ISBN 9789088401398. www.highlysensitive-hsp.com
