Zintuigenprikkels

Zintuigenprikkels

Deze zintuigenprikkels rubriek biedt een overzicht van waardevolle boeken, cd’s, dvd’s en apps voor professionals en ouders. Meer recensies en achtergrondartikelen vind je in het PSC Magazine. Voor meer boeken over dit onderwerp kun je ook terecht bij Uitgeverij Pica.

‘Zullen we iets leuks doen?’ vraagt papa. ‘Pap, nu even niet’, zegt Oscar. ‘Ik ga in mijn tentje.’ ‘Wat ga je daar doen?’ ‘Even helemaal niets. Doe mee!’

Een geribbeld stokje, een gouden paperclip of een donzig veertje. Oscar ontdekt iedere dag iets bijzonders. Alle ontdekkingen bewaart hij in zijn kamer. In zijn bed, tussen zijn kleren, aan het plafond vind je honderden potjes met zijn schatten. Overal, behalve in zijn tentje: zijn lievelingsplek. Nu even niet is een prentenboek dat kleuters en volwassenen leert verwonderen. Het gaat over het vinden van rust en aandacht voor jezelf, de ander en de wereld om je heen.

Nu even niet, Martine Verstraete. Uitgeverij Pica, ISBN 9789491806896

Al meer dan vijftig jaar geleden ontwikkelden zich uit het onderzoek van John Bowlby en Mary Ainsworth naar de ontwikkelingspsychologie van kinderen de basisprincipes voor de hechtingstheorie. Daniel A. Hughes, een eminent clinicus en hechtingsspecialist, plaatst dit traditionele model voor het eerst in een breder perspectief, waarbij hij de hechtingstheorie binnen de context van gezinstherapie toepast. Hughes presenteert een model waarin met alle leden van een gezin wordt gewerkt, en niet alleen met het gezinslid dat de problemen binnen het gezin lijkt te veroorzaken. Met dit model worden zowel persoonlijke als gezinsproblemen herkend, opgelost en geheeld, met behulp van principes uit de theorieën over hechting en intersubjectiviteit.

Hoofdstuk voor hoofdstuk zet hij zorgvuldig uiteen wat de kernprincipes en -strategieën van zijn op het gezin gebaseerde benadering zijn. Hij weidt uit over de noodzaak van het gebruiken en blijven toepassen van speelsheid, acceptatie, nieuwsgierigheid en empathie (SANE) – de centrale therapeutische benadering voor hechtingsgerichte gezinstherapie – en geeft tips en voorbeelddialogen voor het implementeren van deze benadering. Het belang van het onderhouden van een emotionele/beschouwende dialoog wordt tot in detail beschreven, net als de wijze waarop aan gezinnen hulp kan worden geboden bij het omgaan met schaamte, bij het begrijpen en aanvaarden van de cyclus van breuk en herstel die binnen hun interacties plaatsvindt, en bij het onderzoeken en oplossen van trauma’s uit de kindertijd. Ook bespreekt hij de meer procedurele problemen: hoe ouders deel kunnen gaan uitmaken van de therapeutische gesprekken, wanneer en hoe naar de eigen hechtingsgeschiedenis van de ouders kan worden gevraagd, en hoe ‘aanwezig zijn’ bij kinderen vorm kan krijgen.

Op basis van het fundamentele principe dat ouders de gezonde emotionele ontwikkeling van hun kinderen faciliteren, is Hechtingsgerichte gezinstherapie – Werken aan de basis het eerste boek in zijn soort, dat de therapeut een volledige handleiding biedt voor het gebruik van hechtingstherapie bij gezinnen.

Hechtingsgerichte gezinstherapie, Daniel A. Hughes. Uitgeverij SWP, ISBN 9789088506628

Gewichtige gedachten van Sophie van Bragt en Frieda van der Loos-Boudesteijn is een prachtig werkboek dat voorgoed verandering brengt in de negatieve spiraal van (te veel) eten en diëten. Mindfulness en positieve psychologie vormen de basis van dit boek: in zes weken word je je bewuster van je gedachten en emoties en de invloed daarvan op je eetpatroon. Het werkboek geeft iedere dag een korte opdracht die inspireert en activeert tot een mindful, gezond leven, met een beter gewicht en meer zelfcompassie als resultaat. Voor iedere vrouw die wil afvallen, maar die niet langer wil diëten.

Gewichtige gedachten, Sophie van Bragt en Frieda van der Loos-Boudesteijn. Uitgeverij Ten Have, ISBN: 9789025905453

Iedereen piekert weleens; dat is heel normaal en die gedachten gaan meestal vanzelf weer weg. Maar wat doe je als dat niet gebeurt? Sommige kinderen blijven maar piekergedachten maken in hun hoofd. Er is geen ruimte voor blije gedachten; zorg en onrust zorgen ervoor dat handige gedachten geen toegang meer krijgen. Slapen wordt soms een probleem, de schoolprestaties gaan achteruit en vriendschappen verlopen moeizaam.

Margreet van der Veen, kinder- en jeugdtherapeute, heeft voor die kinderen van 7 tot ongeveer 10 jaar allerlei tips, opdrachten, oefeningen en voorbeelden gemaakt, die ervoor kunnen zorgen dat helpende gedachten weer de overhand krijgen. Door het doeboek samen door te werken krijgen kinderen een handvat om het piekeren los te laten, ze krijgen weer controle over hun eigen gedachten.

De baas van de piekerfabriek, Margreet van der Veen. Uitgeverij SWP, ISBN 9789085606789

In haar bestseller Mentaal Kapitaal toonde neuropsychologe Elke Geraerts hoe we ons brein beter kunnen wapenen tegen stress, burn-out en andere mentale problemen. In Het nieuwe mentaal gaat ze een stap verder: het is hoog tijd dat we onze maatschappij aanpassen aan ons brein, en niet omgekeerd. Aan de hand van recent wetenschappelijk onderzoek laat ze zien hoe wij allemaal bewuster kunnen kiezen voor meer mentale groei. Ze ontmaskert de mythe van timemanagement, legt uit waarom onze eeuwige zoektocht naar een betere work-life balans tevergeefs is, verklaart hoe empathie kan leiden tot succes en beschrijft hoe leiderschap er in de 21ste eeuw zal uitzien. Het resultaat is een krachtig pleidooi om met meer lef aan het roer te staan van ons eigen leven en voor ons brein die keuzes te maken, die ons op lange termijn gelukkiger en succesvoller zullen maken. Elke geeft je bovendien 26 uitdagingen om een half jaar lang jouw eigen lef te vergroten. Een absolute must-read voor iedereen die mentaal sterker wil staan!

Elke Geraerts is doctor in de psychologie en bekleedde verschillende academische posities aan de universiteiten van Harvard, St. Andrews, Maastricht en Rotterdam. Ze maakt deel uit van het netwerk van het World Economic Forum en is partner bij Better Minds at Work, dat bedrijven helpt om de mentale weerbaarheid en bevlogenheid van hun werknemers te verhogen.

Mentaal kapitaal, Elke Geraerts. Uitgeverij Lannoo, ISBN 9789401438711

Ons vermogen om te vertrouwen, om autonoom te kunnen zijn en bevredigende relaties te hebben met de mensen om ons heen, kan door het bestaan van een trauma ernstig worden beschadigd. Vivian Broughton heeft het boek Stilstaan bij Trauma geschreven. Ik zou eraan toe willen voegen, gelukkig heeft zij het geschreven. Het is niet gemakkelijk om voor het oog ongrijpbare processen voor iedereen, helder en begrijpelijk, op papier te zetten. En dat is haar bijzonder goed gelukt.

Niemand kan het trauma van een ander helen en dit gegeven is dan ook de rode draad in Stilstaan bij Trauma. Het is voor iedereen bedoeld die interesse heeft in het onderwerp. Het boek gaat over het onderzoeken van het eigen trauma en, niet geheel onbelangrijk, ermee aan de slag gaan. Daarbij was het koren op mijn hulpverlenersmolen te lezen dat een deel van de oplossing verborgen ligt in kennisoverdracht waarbij je leert de luimen te begrijpen van je geraffineerde overlevingsmechanisme en van je gewonde traumadeel.

Het spreekt vanzelf dat er wordt ingegaan op de trauma’s die we bewust hebben meegemaakt, zoals een verkeersongeluk, oorlogsgeweld. Maar is het niet zo dat we soms zo gewend zijn aan datgene wat ons is overkomen, dat we niet door hebben dat hierin ook een trauma verborgen ligt? Ik doel hierbij op pesten en gezinsomstandigheden. Een belangrijk hoofdstuk wordt gewijd aan het vroegkinderlijke trauma. Maar, er zit nog een juweeltje verborgen in de schatkist van Vivian. Ik vind het toch ’n soort van moedig om te zien dat zij een onderwerp uitdiept dat voor kort nog omstreden was en lastig is om laagdrempelig uit te leggen, namelijk: hoe het mogelijk is dat een emotioneel traumacomponent zich in het (familie)systeem kan nestelen. Decennialang is de veronderstelling dat we niet alleen over een cognitief geheugen, maar ook over een celgeheugen beschikken, als een ‘broodjeaapverhaal’ afgedaan. Onderzoek heeft uitgewezen dat traumagevoelens werkelijk op deze wijze kunnen worden overgedragen. Deze systemische overdracht kan dus een rol spelen bij onverklaarbare gevoelens en gedrag.

Vivian Broughton maakt in haar boek gebruik van de theorie en inzichten van traumatherapeut dr. Franz Ruppert. Ik ben erg slecht in het begrip van schemaatjes etc., maar eerlijk is eerlijk, dit snap ik zelfs en dit is reusachtig handig om te gebruiken bij psycho-educatie. Stilstaan bij Trauma is echt een aanrader en draagt zeker bij tot een beter begrip van een onderwerp, dat in veel levens een zichtbare en onzichtbare rol speelt.

Recensie van Anja van de Weerd. Vivian Broughton, Stilstaan bij trauma. Uitgever: Mens!, ISBN 9789463160339