Over Afscheid

Door Sylvie Kroef

Hoe ga je om met iemand die niet lang meer te leven heeft? Wat zeg je tegen je zieke buurvrouw in de supermarkt? En wat bespreek je met je vader als het einde nadert? Moeilijke vragen waar je het antwoord niet altijd op weet. Ben je zelf ziek, ga je een dierbare verliezen of ken je iemand die met afscheid te maken krijgt en wil je er voor hem of haar zijn? Zie Over Afscheid dan als rugzak waar je af en toe iets voor jezelf of die ander uit pakt.

In Over Afscheid vind je de verhalen van 60 mensen die zelf ziek zijn of iemand moesten loslaten. Hun eerste reactie op het slechte nieuws. Hoe zij omgingen met goedbedoelde aandacht waar ze op dat moment even geen behoefte aan hadden. En hoe je je dierbare kunt bijstaan zonder jezelf te verliezen. Ze vertellen over de moeilijkste beslissingen in hun leven en over momenten die ze nooit hadden willen missen. Over het behoud van de regie en over het volgen van je hart. Het geeft handvatten voor familie, vrienden, buren, collega’s en zorgverleners. Dit boek helpt je om de laatste periode samen zo mooi en draaglijk mogelijk te maken, zodat je later niet denkt: had ik maar…

Van de mooie herinneringen krijg ik energie

In een half jaar tijd verloor ik twee vrienden. De een was zeven jaar ziek, de ander zeven maanden. In de jaren daarvoor overleed mijn oudste neef, niet lang daarna onze tante en later mijn oom. Veel vrienden en familie zag ik omgaan met afscheid en verdriet. Ieder op zijn eigen manier. Ik leefde mee. Ik belde, stuurde kaartjes en praatte met hen over hoe dat is, iemand verliezen.

Vier jaar later werd mijn vader ziek. Het was meteen duidelijk dat hij niet lang meer te leven had. Nu voelde ik van dichtbij hoe het is om afscheid van iemand te moeten nemen. Ik had pijn aan mijn hart als ik naar hem keek. We hoopten op nog een mooie zomer samen en die hebben we gekregen. Daar ben ik dankbaar voor. Voor de uitstapjes met ons gezin, de gesprekken, gezellige kopjes koffie en de momenten met familie en vrienden. We hebben gehuild en gelachen. Van die mooie herinneringen krijg ik nu nog steeds energie en dat gevoel gun ik iedereen die iemand moet loslaten. Daarom dit boek.

Aan een ervaren vrouw uit het vak vertelde ik dat ik een luchtig boek wilde schrijven. Haar resolute antwoord: ‘Sylvie, doodgaan vindt niemand luchtig.’ Het werd me duidelijk hoe gevoelig dit onderwerp is, maar ik bleef enthousiast. Bij de eerste gesprekken voor dit boek voelde ik dat ik de juiste weg was ingeslagen. Vaak zei ik ‘wacht even, dit wil ik noteren. Wat zeg je dat mooi’ met de kramp in mijn hand van het schrijven. De verhalen kwamen vanzelf en uit het hart. ‘Na elke afspraak in het ziekenhuis belt de hele familie. Verschrikkelijk. Gewoon niet opnemen hoor. Schrijf maar op!’ En dan zag ik een wijzende vinger in de lucht. ‘Al die verhalen van mensen die óók ziek zijn, te pas en te onpas’, fronsend met de armen over elkaar, ‘daar heb ik totaal geen behoefte aan. Heb je dat genoteerd?’

Eén keer heb ik getwijfeld of ik hiermee door moest gaan. Ik zat te praten met twee ouders die hun dochter op veel te jonge leeftijd moesten afgeven. Ze vertelden me over haar ziekteproces en over hun gevoel. Hoe verschrikkelijk moeilijk het was om verder te leven. In alle andere gesprekken wist ik, vaak met tranen in mijn ogen, feilloos wat te vragen of zeggen. Maar nu niet. Ik voelde me een indringer. Wie dacht ik dat ik was? Doorvragen naar hun diepste verdriet. Het voelde niet respectvol. Twee maanden heb ik niet kunnen schrijven.

Ik dacht terug aan een uitspraak van een dame die ik sprak voor mijn boek: ‘Ik zou dit boek aan een vriendin kunnen geven met een ernstig zieke vader of moeder. Maar nooit aan ouders die hun kind verliezen. Als ik hen was zou ik denken, rot op met je boek’. Een andere moeder die haar kind verloor, drukte me op het hart: ‘Vergelijk je eigen verdriet nooit met dat van een ander. Want ieders verdriet is het grootste verdriet. Wij hebben onze dochter veel te vroeg moeten afgeven, maar een collega van mijn man verloor bij de MH17 ramp zijn zoon, zijn schoondochter en zijn kleinkinderen. Het kan altijd erger, maar ons verdriet en gemis wordt er niet minder op. En dat geldt voor iedereen die iemand moet loslaten.’

Het schrijven heb ik gelukkig hervat. En ik heb mezelf beloofd om de verhalen die aan mij worden toevertrouwd, zo eerlijk mogelijk weer te geven. Moeilijke situaties niet mooier te maken dan ze zijn. Van nature ben ik geneigd om mensen te helpen in het oplossen van problemen. Maar een afscheid is niet mooi en het verdriet om je dierbare is op geen enkele manier weg te nemen.

Met de verhalen in dit boek over de mooie en moeilijke momenten tijdens ziekte en afscheid nemen willen we iedereen die iemand moet loslaten, houvast geven. Voor familie, vrienden, buren, collega’s en zorgverleners biedt dit boek ideeën om de laatste periode samen zo mooi of draaglijk mogelijk te maken. Ik hoop dat het helpt om verhalen te lezen waarin je jezelf of jouw verhaal herkent en om te weten dat je niet de enige bent. Als jij als lezer ook maar één tip de moeite waard vindt en daar voldoening uit haalt, is mijn missie geslaagd.

Sylvie Kroef (1982) groeide op in Brabant, behaalde haar Masters Bedrijfscommunicatie en Bedrijfskunde aan de Radboud Universiteit en woont in Amsterdam. Na het afscheid van twee vrienden en daarna haar vader liet het idee voor dit boek haar niet meer los. Sylvie werkt als interim manager in de zorg en is te boeken als spreker en afscheidsontzorger. www.laviebijafscheid.nl. Nieuwsgierig naar het boek? Kijk dan op www.overafscheidhetboek.nl.