Mijn lichaam. Mijn baby. Mijn keuzes. – Bevallen als een feminist
Boekfragment uit: Mijn lichaam. Mijn baby. Mijn keuzes – Bevallen als een feminist, Milli Hill
Wijdverbreide onderliggende overtuigingen laaien stevig op als vrouwen proberen te weigeren of de opties afwijzen. Thuis bevallen is een optie in de Britse zorg, maar alleen als je voldoet aan bepaalde laagrisicocriteria. Ook in Nederland, met een stevige traditie van thuisbevallen, gelden dit soort criteria. Vrouwen die ‘hoog risico’ zijn maar toch willen doorgaan met een thuisbevalling, kunnen te horen krijgen ‘Jij mag dat niet’, of ‘Dat is tegen het beleid’, maar een vrouw heeft het wettelijke recht om te bevallen waar en hoe zij wil, en verloskundigen zijn verplicht om haar keuzes te respecteren en hebben een zorgplicht voor haar. Desondanks hebben sommige ziekenhuisbesturen in 2018 zorgwekkende beleidsmaatregelen geïntroduceerd die aangaven dat verloskundigen konden weigeren zo’n bevalling bij te wonen en zelfs tijdens een thuisbevalling mochten vertrekken als een vrouw een aanbod voor een onderzoek of bepaalde interventie weigerde – de zorg hangt kortom af van haar gehoorzaamheid. Vrouwen die ‘hoog risico’ zijn en daarom niet vallen onder de strikte criteria voor thuisbevallen, zullen vrijwel altijd hindernissen tegenkomen die worden opgeworpen door hun zorgverleners, variërend van milde ontmoediging tot veel ernstigere reacties, zoals de reactie waar Allie mee te maken kreeg, een persoonlijke vriendin van mij uit een naburig dorp in Somerset, die in 2015 door haar gynaecoloog werd verwezen naar een psychiater.
Zo’n vier weken voor mijn tweede baby was uitgerekend, werd mij verteld dat ik geen thuisbevalling kon krijgen omdat ik ‘hoog risico’ was vanwege mijn leeftijd (41), mijn BMI (32 aan het begin van de zwangerschap) en omdat ik zwangerschapsdiabetes had. Het voelde alsof de gynaecoloog tijdens de hele afspraak aan het opsommen was wat er allemaal met me zou gebeuren, ‘na 38 weken word je ingeleid’, enzovoorts, maar toen ik het daarmee oneens was en aangaf waar mijn voorkeur naar uitging, kon hij dat niet accepteren. Vervolgens ging hij 15 minuten lang praten en schreeuwen tegen mijn echtgenoot en negeerde zowel mij als mijn verloskundige die was meegekomen, voordat hij naar buiten stormde. Al zijn argumenten konden makkelijk worden verworpen met statistieken, maar daar werd hij alleen maar kwader van.
Naderhand ontvingen we allemaal excuses voor de manier waarop hij ons had behandeld, van de klinisch verloskundige die erbij had gezeten. Het ergste was – bij nader inzien – dat hij het zo druk had met ons zo te intimideren zodat we rustig zouden meegaan in alles wat hij zei, dat hij niet goed naar de resultaten van de echo keek die ik een half uur eerder had gekregen. Als hij dat had gedaan, had hij gezien dat onze baby ongeveer drie weken eerder abrupt was gestopt met groeien, en dat er dus potentieel iets ernstigs aan de hand was. Wij wisten dit zelf pas een aantal dagen later, toen ik overging naar een ander ziekenhuis omdat mijn bloeddruk was gestegen en ik niets meer te maken wilde hebben met het oorspronkelijke ziekenhuis. Er werd mij verteld dat we de baby een paar uur later hadden kunnen verliezen als het probleem niet was opgespoord.
Ondertussen kreeg ik een telefoontje van het team voor geestelijke gezondheid dat uitlegde dat zij belden omdat de gynaecoloog wilde weten of ik geestelijk in staat was om besluiten te nemen met betrekking tot de zorg voor mij en mijn baby. Ik had toch een lang gesprek met ze aan de telefoon, en ze zeiden dat ze geen reden zagen om mij niet handelingsbekwaam te verklaren en op te nemen (wat hij wilde dat ze zouden doen), maar dit moest officiëel worden vastgelegd en daarvoor moest een afspraak worden gemaakt. Mijn baby kwam uiteindelijk voor die afspraak ter wereld, aangezien hij drie weken te vroeg was. Inmiddels was ik heel kwaad en gefrustreerd dat de adviseur dacht dat het prima was om mij ergens toe te dwingen, om zo te voldoen aan zijn eigen tijdspad en willekeurige richtlijnen, en dat hij totaal niet bereid was om te luisteren naar argumenten of cijfers die niet aansloten bij zijn visie over wat er moest gebeuren. Aan de andere kant had hij het idee dat het spuien van onbetekenende cijfers (‘15% hoger risico dan een jongere vrouw’… et cetera) zou betekenen dat ik precies zou doen wat hij eiste. Hij leek niet in staat om te luisteren of ook maar iets ter harte te nemen van wat wij hem vertelden. Drie jaar later ben ik nog steeds geërgerd en gefrustreerd dat er artsen bestaan zoals hij, die zich zo schaamteloos kunnen gedragen, maar ik ben nog bozer op mezelf, omdat ik destijds geen formele klacht heb ingediend. Met alle gezondheidsproblemen en ziekenhuisopnames van mijn baby in het eerste jaar kwam het gewoon op een laag pitje te staan, en het is nooit tot een klacht gekomen.
Hoogrisicovrouwen zoals Allie krijgen te maken met de meeste weerstand – net als thuis bevallen kan het even moeilijk zijn om poliklinisch te bevallen, en misschien ontdek je ook dat het onmogelijk is om een badbevalling te krijgen. Voor alle vrouwen, ongeacht risicofactoren, kan het weigeren van echo’s of het afzien van afspraken met een verloskundige problemen geven: ‘Ik wilde afzien van prenatale zorg, en mijn verloskundige belde mijn echtgenoot op om hem te vertellen dat ik afspraken had gemist,’ vertelde Sarah Thaw uit Yorkshire mij. ‘Ik vond dat een enorme schending van mijn privacy en het zorgde dat ik me als een kind behandeld voelde.’ Prenatale afspraken, echo’s, bloedonderzoeken, strippen, inleiding, vaginale touchers, op bed liggen, aan de monitor liggen, je baby laten wegen, vitamine K… De lijst is eindeloos. Een vast onderdeel van het zwangerschapspakket? Als je daar blij mee bent, is dat prima. Maar probeer deze zaken maar eens te weigeren en je merkt al snel hoe vrij je keuzes werkelijk zijn.
‘Een rat in een doolhof heeft de vrijheid om alle kanten op te gaan, zolang hij in het doolhof blijft.’ – Margaret Atwood, The Handmaid’s Tale
